بازار ارز ایران در هفتهای که گذشت، یکی از پرنوسانترین بازههای ماههای اخیر را پشت سر گذاشت؛ هفتهای که دلار آزاد در آن، از کف حدود ۱۳۴ هزار و ۷۰۰ تومان تا سقف تاریخی ۱۴۴ هزار و ۶۰۰ تومان نوسان کرد و دامنهای نزدیک به ۱۰ هزار تومان را به ثبت رساند.
در همین بازه، دلار هرات نیز با ثبت بیشترین نرخ در محدوده ۱۴۳ هزار و ۶۰۰ تومان و عقبنشینی تا کف ۱۳۲ هزار و ۵۰۰ تومان، نقش پررنگی در هدایت انتظارات بازار ایفا کرد. درهم امارات هم با صعود تا محدوده ۳۹ هزار و ۵۰۰ تومان و افت تا سطح ۳۶ هزار و ۶۵۰ تومان، همراستایی بازارهای مرزی با روند اصلاحی روزهای پایانی هفته را تأیید کرد.
در هفتهای که گذشت، دلار آزاد بازدهی ۲٫۷۹ درصدی را به ثبت رساند و دلار هرات با عملکردی قویتر، بازدهی ۴٫۰۶ درصدی را تجربه کرد؛ در همین بازه، درهم امارات نیز با رشد ۳٫۵۵ درصدی همراه شد که نشان میدهد فشار تقاضا و انتظارات افزایشی در بازارهای مرزی و همسایه، پررنگتر از بازار آزاد تهران بوده است.
این نوسانات سنگین که با رکوردشکنی در میانه هفته و عقبنشینی محسوس در روزهای پایانی همراه شد، بازتابی از ترکیب پیچیدهای از انتظارات تورمی، ابهام سیاستی، تحولات مدیریتی در بانک مرکزی و تلاش سیاستگذار برای مهار هیجان و بازتنظیم مسیر قیمتها بود.
شنبه | پرواز دلار با گپ مثبت؛ آغاز موج هیجانی
در نخستین روز کاری هفته، بازار ارز با شوک صعودی آغاز به کار کرد. دلار آزاد معاملات روز شنبه را با گپ مثبت و دو کانال بالاتر در نرخ ۱۳۶ هزار و ۵۶۰ تومان آغاز کرد و از همان ساعات ابتدایی، با تقاضای سنگین مواجه شد.
قیمت دلار در ادامه معاملات، مقاومتهای پیشرو را یکی پس از دیگری شکست، وارد کانال ۱۳۷ و سپس ۱۳۸ هزار تومان شد و در نهایت با رشد ۳ هزار و ۹۸۰ تومانی روی نرخ ۱۳۸ هزار و ۴۶۰ تومان بسته شد؛ رکوردی که بهعنوان سیگنال هشداردهندهای برای سایر بازارها تلقی شد.
همزمان، دلار هرات نیز معاملات را در کف کانال ۱۳۷ هزار تومان آغاز کرد و پس از نوسان میان ۱۳۶ هزار و ۶۰۰ تا ۱۳۷ هزار و ۹۰۰ تومان، در نهایت روی ۱۳۷ هزار و ۶۰۰ تومان آرام گرفت.
درهم امارات نیز با گپ مثبت در محدوده ۳۷ هزار و ۷۰۰ تومان استارت زد و با فتح کانال ۳۸ هزار تومان، در کف این کانال بسته شد.
تحلیلگران، جهش شنبه را حاصل ترکیب ابهام مدیریتی در بانک مرکزی، نگرانیهای بودجهای سال ۱۴۰۵ و تشدید انتظارات تورمی ارزیابی کردند.
جهشی که بیش از آنکه ریشه در تحولات واقعی عرضه و تقاضای ارزی داشته باشد، محصول انباشت انتظارات تورمی و بلاتکلیفی سیاستی بود.
این پرواز قیمتی در شرایطی رقم خورد که بازار همچنان درگیر شایعات مربوط به آینده مدیریت بانک مرکزی، ابهام در سیاست ارزی و نگرانی از نحوه تأمین کسری بودجه ۱۴۰۵ بود. معاملهگران، نبود پیام روشن از سوی سیاستگذار را بهعنوان چراغ سبز افزایش ریسک تلقی کردند و تقاضای احتیاطی با سرعت وارد بازار شد.
یکشنبه | تداوم صعود؛ دلار در مسیر کانالهای بالای ۱۴۰ هزار تومان
در دومین روز هفته، بازار ارز بار دیگر در مسیر صعودی پرشتاب قرار گرفت. دلار آزاد با عبور از کانالهای متوالی، وارد محدودههای بالای ۱۴۰ هزار تومان شد و در معاملات هیجانی، حتی سطوح بالاتر را نیز لمس کرد.
بر اساس معاملات ثبتشده، دلار در مقاطعی تا حوالی ۱۴۴ هزار تومان پیش رفت؛ حرکتی که نشان میداد بازار بیش از آنکه به دادههای واقعی اقتصاد توجه کند، تحتتأثیر سناریوهای تورمی و ترس از آینده معامله میشود.
هرچند در ساعات پایانی، با حضور محدود بازارساز، بخشی از رشد تعدیل شد و قیمت در حوالی ۱۴۱ هزار و ۵۰۰ تومان آرام گرفت، اما دامنه نوسان بالا نشان داد بازار وارد فاز خطرناکی از هیجان شده است.
در این روز، نقش معاملات فردایی و تقاضای پوششی بیش از بازار نقدی پررنگ بود. فعالان حرفهای بازار میگویند در یکشنبه، قیمتها بیشتر بر پایه «ترس ازجاماندن از رشد» شکل گرفت تا تحلیل اقتصادی. ضعف مداخله بازارساز و سکوت سیاستی، فضا را برای جولان انتظارات بدبینانه نسبت به آینده اقتصاد و تورم باز گذاشت.
دوشنبه | سقف تاریخی ۱۴۴ هزار و ۶۰۰ تومان؛ آغاز تردید در اوج
دوشنبه را میتوان نقطه اوج قیمتی هفته دانست. دلار آزادمعاملات این روز را با گپ مثبت ۲ هزار و ۹۴۰ تومانی در نرخ ۱۴۱ هزار و ۴۰۰ تومان آغاز کرد، بهسرعت وارد کانال ۱۴۳ هزار تومان شد و در میانه روز به سقف تاریخی ۱۴۴ هزار و ۶۰۰ تومان رسید.
با این حال، این سقف دوام نیاورد و بازار در نیمه دوم معاملات با افزایش فشار فروش مواجه شد؛ بهطوریکه دلار با عقبنشینی چندکاناله، نهایتاً روی ۱۴۱ هزار و ۵۰۰ تومان بسته شد.
در همین روز، دلار هرات نیز تا ۱۴۳ هزار و ۶۰۰ تومان بالا رفت، اما در پایان به ۱۴۰ هزار و ۸۰۰ تومان بازگشت. درهم امارات نیز در محدوده ۳۹ هزار و ۴۰۰ تومان نوسان داشت.
این رفتار نشان داد، بازار در سطوح بسیار بالا با مقاومت عرضه مواجه شده و بخشی از معاملهگران ترجیح دادهاند در اوج، سود شناسایی کنند.
با این حال، همین اوجگیری باعث فعال شدن سمت عرضه شد. معاملهگران بزرگ و نوسانگیران حرفهای در سطوح بالا اقدام به شناسایی سود کردند و بازار بهتدریج وارد فاز تردید شد. عقبنشینی قیمت تا محدوده ۱۴۱ هزار و ۵۰۰ تومان در پایان روز، نخستین نشانههای فرسودگی روند صعودی را آشکار کرد.
سهشنبه | ریزش از اوج؛ دلار به کانال ۱۳۹ هزار برگشت
در سومین روز هفته، جهت بازار تغییر کرد. دلار آزاد که صبح سهشنبه با نرخ ۱۴۲ هزار و ۹۴۰ تومان بازگشایی شده بود، در ادامه با کاهش تقاضا و افزایش احتیاط معاملهگران، از کانال ۱۴۱ هزار تومان عقب نشست و تا محدوده ۱۳۹ هزار تومان پایین آمد.
در نهایت، دلار با افت حدود ۲ هزار تومان، روی ۱۳۹ هزار و ۵۰۰ تومان بسته شد.
این کاهش، از نگاه تحلیلگران نه تغییر روند، بلکه استراحت بازار پس از جهشهای پرشتاب دو روز ابتدایی هفته بود. همزمان، اعتراضات صنفی و تعطیلی یا نیمهتعطیلی بخشی از بازارهای تهران، حجم معاملات را کاهش داد و به افت قیمتها دامن زد.
چهارشنبه | شوک مدیریتی؛ همتی آمد، هیجان تخلیه شد
چهارشنبه، بازار ارز بهشدت تحتتأثیر اعلام رسمی تغییر رئیس کل بانک مرکزی قرار گرفت. با انتشار خبر برکناری محمدرضا فرزین و انتصاب عبدالناصر همتی، هیجان خرید بهسرعت تخلیه شد.
دلار آزاد که معاملات را در نیمه دوم کانال ۱۳۸ هزار تومان آغاز کرده بود، در ادامه دو کانال عقب نشست و در محدوده ۱۳۶ هزار تومان به کار خود پایان داد.
دلار هرات نیز با سقوطی تند، از حوالی ۱۳۹ هزار تومان تا محدوده ۱۳۴ هزار تومان عقبنشینی کرد. درهم امارات نیز تا ۳۷ هزار و ۲۴۰ تومان کاهش یافت.
بازار این انتصاب را بهعنوان سیگنال بازگشت سیاستگذاری فعالتر و تلاش برای مهار نوسانات تفسیر کرد. سابقه همتی در مدیریت بازار ارز در سالهای پرتنش گذشته و تأکید او بر مقابله با چندنرخی بودن ارز، باعث شد بخش قابلتوجهی از تقاضای سفتهبازانه از بازار خارج شود و هیجان خرید تخلیه گردد.
پنجشنبه | تثبیت در کفهای جدید؛ دلار به کانال ۱۳۴ هزار رسید
در آخرین روز معاملاتی هفته، روند اصلاحی ادامه یافت. دلار آزاد معاملات را با گپ منفی حدود ۱ هزار و ۴۲۰ تومان در نرخ ۱۳۴ هزار و ۹۸۰ تومان آغاز کرد و در نهایت روی ۱۳۴ هزار و ۷۰۰ تومان بسته شد.
دلار هرات نیز تا ۱۳۲ هزار و ۵۰۰ تومان عقب نشست و درهم امارات با از دست دادن کانال ۳۷ هزار تومان، به ۳۶ هزار و ۶۵۰ تومان رسید.
در مقابل، دلار در مرکز مبادله با رشد قابلتوجه به ۱۳۱ هزار و ۶۲۴ تومان رسید؛ حرکتی که نشاندهنده تلاش سیاستگذار برای کاهش شکاف نرخ رسمی و آزاد بود.
کاهش دامنه نوسان، افت محسوس حجم معاملات و همزمانی رشد نرخ رسمی در مرکز مبادله، نشان داد سیاستگذار بهدنبال کاهش شکاف نرخها و مهار انگیزههای آربیتراژی است. معاملهگران بزرگ ترجیح دادند در این مقطع دست به عصا حرکت کنند و منتظر نشانههای عملی از سیاستهای تیم جدید بانک مرکزی بمانند.
شوک مدیریتی در بانک مرکزی؛ تغییر رئیس و تخلیه هیجان بازار
مهمترین خبر هفته بدون تردید تغییر رسمی ریاست بانک مرکزی بود؛ جایی که پس از هفتهها شایعه و گمانهزنی، سرانجام با برکناری محمدرضا فرزین، عبدالناصر همتی بار دیگر سکان بانک مرکزی را در دست گرفت.
این خبر بهعنوان یک نقطه عطف روانی عمل کرد و بلافاصله موجب خروج بخش قابلتوجهی از تقاضای سفتهبازانه شد. بازار این تغییر را بهمعنای افزایش احتمال مداخله فعال، کاهش ریسک رهاشدگی بازار و بازگشت انضباط پولی تفسیر کرد؛ تفسیری که خود را در ریزش چندکاناله دلار از اوجهای تاریخی نشان داد.
پیام صریح دولت؛ پایان ارز ارزان و اعلام جنگ با رانت
در کنار تغییر مدیریتی، موضعگیری شفاف مسعود پزشکیان درباره ارز ترجیحی، یکی دیگر از اخبار اثرگذار هفته بود. رئیسجمهور با تأکید بر اینکه «دلار ۲۸ هزار یا ۷۰ هزار تومانی به کسی داده نخواهد شد»، عملاً پیام پایان سیاست چندنرخی را به بازار مخابره کرد.
این اظهارات، در کنار سخنان همتی مبنی بر اینکه ارز چندنرخی منشأ رانت، فساد و سفتهبازی است، انتظارات تازهای درباره حرکت تدریجی به سمت تکنرخی شدن ارز ایجاد کرد و به کاهش انگیزه آربیتراژی در بازار آزاد انجامید.
جهش نرخ رسمی در مرکز مبادله؛ تغییر تاکتیک سیاستگذار
یکی از مهمترین تحولات کمسروصدا اما اثرگذار هفته، افزایش معنادار نرخ دلار در بازار رسمی و مرکز مبادله بود. دلار مبادلهای با رشد پلهای به محدوده بالای ۱۳۰ هزار تومان رسید؛ اقدامی که تحلیلگران آن را نشانه تغییر استراتژی بانک مرکزی از «سرکوب نرخ آزاد» به همسطحسازی تدریجی قیمتها ارزیابی کردند.
این سیاست، شکاف میان بازار آزاد و رسمی را کاهش داد و سیگنال روشنی به بازار داد که مسیر آینده، نه تثبیت مصنوعی، بلکه مدیریت انتظارات و کاهش رانت است.
بودجه ۱۴۰۵؛ محرک پنهان انتظارات تورمی
بررسیهای اولیه لایحه بودجه ۱۴۰۵ و نگرانیها درباره نحوه تأمین کسری بودجه، در تمام طول هفته بهعنوان یک محرک پنهان اما مؤثر عمل کرد.
معاملهگران با این فرض که فشار بر منابع بانک مرکزی و احتمال پولیسازی کسری همچنان بالاست، دلار را بهعنوان سپر تورمی در نظر گرفتند. هرچند در روزهای پایانی هفته، وزن این عامل در برابر اخبار مدیریتی کاهش یافت، اما همچنان بهعنوان یکی از ریسکهای اصلی بازار باقی مانده است.
تورم آذر؛ عددهایی که به بازار شوک داد
انتشار آمار تورم آذرماه از سوی مرکز آمار ایران نیز در تشدید فضای روانی بازار بیتأثیر نبود. ثبت تورم ماهانه ۴.۲ درصدی، تورم نقطهبهنقطه ۵۲.۶ درصدی و تورم سالانه ۴۲.۲ درصدی، این پیام را به بازار مخابره کرد که فشار تورمی نهتنها فروکش نکرده، بلکه دوباره شتاب گرفته است.
این دادهها، مبنای ذهنی رشد قیمت دلار در روزهای ابتدایی هفته را تقویت کرد.
اعتراضات صنفی و نیمهتعطیلی بازارها؛ افت حجم معاملات
در میانه هفته، اعتراضات صنفی کسبه و نیمهتعطیلی برخی مراکز تجاری در تهران، از پل حافظ تا سبزهمیدان، به کاهش محسوس حجم معاملات نقدی منجر شد. فعالان بازار معتقدند، بخشی از افت قیمت دلار در ساعات میانی برخی روزها، نه حاصل مداخله مستقیم، بلکه نتیجه توقف دادوستد و عقبنشینی معاملهگران از فضای پرریسک بوده است.
آنچه از تحولات هفته گذشته برمیآید، این است که بازار ارز پس از یک دوره جهش هیجانی، وارد فاز بازتنظیم انتظارات شده است. تغییر مدیریت بانک مرکزی، افزایش نرخ رسمی و پیامهای ضدرانتی دولت، به کاهش هیجان کمک کرده، اما ریشههای بیثباتی همچنان پابرجاست: تورم بالا، نااطمینانی سیاستی و ضعف اعتماد عمومی.
بازار اکنون در نقطهای حساس ایستاده است؛ جایی که موفقیت یا ناکامی سیاستگذار جدید، میتواند مسیر دلار را برای هفتههای آینده تعیین کند. آرامش فعلی شکننده است و تداوم آن، به عملکرد عملی سیاستهای وعدهدادهشده بستگی دارد.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
