نیروهای آمریکایی بامداد شنبه طی اقدام نظامی برقآسا نیکلاس مادورو و سیلیا فلورس، همسرش را دستگیر و برای محاکمه با اتهامات مرتبط با مواد مخدر و اسلحه به نیویورک منتقل کردند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز سهشنبه در نشست مطبوعاتی این عملیات را یکی از «خیرهکنندهترین، موثرترین و قدرتمندترین» نمایشها از توان و شایستگی ارتش آمریکا در تاریخ ایالات متحده دانست و گفت: «البته اگر دربارهاش فکر کنید، میبینید که چند نمونه خوب دیگر هم داشتیم؛ حمله به [قاسم] سلیمانی، حمله به [ابوبکر] البغدادی و نابودی و درهم کوبیدن برنامه هستهای ایران که همین اواخر در عملیاتی به نام چکش نیمهشب انجام شد.»
نکته قابل توجه این است که بازداشت آقای مادورو دقیقا مصادف است با ششمین سالروز ترور قاسم سلیمانی. چنین همزمانی را اگرچه میتوان صرفا اتفاقی برداشت کرد، اما با توجه به جنبه نمایشی و نمادین سیاستها و تصمیمات آقای ترامپ میتواند حاوی پیامهایی، بهویژه برای جمهوری اسلامی ایران باشد.
یائیر لاپید، نخستوزیر پیشین و رهبر اپوزیسیون اسرائیل در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رژیم ایران باید با دقت به آنچه در ونزوئلا میگذرد، توجه کند.»
آمیخای شیکلی، وزیر امور اسرائیلیهای خارج از کشور نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بازداشت نیکلاس مادورو نه تنها خبری خوب برای مردم کاراکاس است، بلکه ضربهای مهلک به محور شرارت جهانی و پیامی روشن به علی خامنهای است.»
آقای شیکلی افزود: «مادورو یک کشور را اداره نمیکرد. او امپراتوری جرم، جنایت و مواد مخدر را که مستقیما توسط حزبالله و ایران تغذیه میشد، اداره میکرد.»
لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه در گفتگو با اکسیوس گفت که پنجشنبه شب درباره عملیات ونزوئلا با دونالد ترامپ گفتگو کرده است.
آقای گراهام گفت: «او کاملا گفت که معتقد است خلافت مواد مخدر در حیاط خلوت ما شکل گرفته که باید از میان برداشته شود. این عملیات طی چند هفته گذشته در حال طراحی بود.»
لیندزی گراهام تاکید کرد که رهبران ایران و کوبا باید از تحولات ونزوئلا بسیار نگران باشند و گفت: «کلانتر جدیدی در شهر است. او روح تازهای به دکترین مونرو دمیده است.»
آقای گراهام افزود: «اگر من رهبر ایران بودم، میرفتم در مسجد دعا میکردم.»
همزمانی بازداشت مادورو و سالروز ترور سلیمانی
همزمانی بازداشت آقای مادورو و سالروز ترور قاسم سلیمانی از این رو که هر دو نفر به نوعی نمادی از محور ضدآمریکایی هستند، قابل بررسی است. این روز همچنین مصادف است با سیوششمین سالروز بازداشت مانوئل آنتونیو نوریگا مورنو، رئیسجمهوری وقت پاناما که در عملیاتی مشابه در زمان ریاستجمهوری جورج بوش پدر انجام شد.
اگرچه هیچ سند مستقیمی در دست نیست که نشان دهد انتخاب این تاریخ عامدانه بوده است، با این حال، با توجه به نقش آقای سلیمانی به عنوان فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران و گزارشها مبنی بر نفوذ نیروی قدس در ونزوئلا، به نظر میرسد بازداشت آقای مادورو در این روز حاوی پیامی برای جمهوری اسلامی باشد.
نیروی قدس سپاه یکی از نیروهای پنجگانه سپاه پاسداران است که مسئولیت فعالیتهای برونمرزی را بر عهده دارد. آقای سلیمانی از سال ۱۹۹۸ تا زمان مرگ در سوم ژانویه ۲۰۲۰ فرماندهی این نیرو را بر عهده داشت.
قاسم سلیمانی به عنوان یکی از موفقترین عوامل شبکهساز ضدآمریکایی شناخته میشود و نقش مهمی در سازماندهی و هماهنگی میان نیروهای شبهنظامی مورد حمایت ایران در سوریه، عراق و لبنان از جمله حزبالله که با عنوان محور مقاومت شناخته میشوند، ایفا کرد.
سپاه، حزبالله، مادورو و باندهای جنایتکار
دونالد ترامپ بارها مدعی شده است که نیکلاس مادورو رهبری باند جنایتکاری به نام «کارتل خورشیدها» (Cartel de los Soles) را بر عهده دارد و مقادیر زیادی مواد مخدر را به ایالات متحده قاچاق میکند.
هوگو کارواخال باریوس، مدیر سابق اطلاعات نظامی ونزوئلا که در آمریکا زندانی است، اخیرا طی نامهای به آقای ترامپ گفت که «کارتل خورشیدها» به صورت هدفمند و در راستای سیاستهای آگاهانه و عامدانه حکومت ونزوئلا علیه آمریکا، مواد مخدر را به صورت گسترده به ایالات متحده قاچاق میکرد.
آقای کارواخال نوشت: «این طرح در دهه ۲۰۰۰ میلادی از سوی حکومت کوبا به هوگو چاوز پیشنهاد شد، با همکاری شبهنظامیان کلمبیایی فارک، ارتش آزادیبخش ملی کلمبیا، عوامل کوبایی و حزبالله لبنان با موفقیت اجرا شده است. حکومت ونزوئلا برای این سازمانهای تروریستی سلاح، گذرنامه و مصونیت فراهم کرد تا بتوانند از خاک ونزوئلا آزادانه علیه ایالات متحده فعالیت کنند.»
همچنین کلیور آنتونیو آلکالا کوردونز، فرمانده بلندپایه سابق نیروهای مسلح ونزوئلا که او هم به جرم همکاری با شبهنظامیان فارک برای قاچاق اسلحه در آمریکا زندانی است، در نامه دیگری به آقای ترامپ از تعمیق پیوند نیکلاس مادورو با سپاه پاسداران، حزبالله و دستگاههای اطلاعاتی کوبا خبر داد.
او مدعی شد که اگرچه روابط ایران و ونزوئلا از قدیم نزدیک بوده است، اما آقای مادورو این روابط را گسترش داده و ایران اکنون شریک استراتژیک ونزوئلا است.
آقای آلکالا گفت: «نیکلاس مادورو از زمانی که وزیر خارجه دولت هوگو چاوز بود، مدیریت و حفظ حساسترین روابط با ایران، یعنی امور مربوط به سپاه و حزبالله را بر عهده داشت.
سفر قاسم سلیمانی به ونزوئلا
نیکلاس مادورو در سال ۲۰۲۱ در مصاحبه با المیادین گفت که آقای سلیمانی چند ماه قبل از کشتهشدن به ونزوئلا سفر کرده بود.
آقای مادورو گفته بود که قاسم سلیمانی بین مارس و آوریل ۲۰۱۹ و همزمان با بحران گسترده برق در ونزوئلا به این کشور سفر کرده بود. دولت آقای مادورو این بحران را ناشی از «حملات سایبری و خرابکارانه آمریکا» میدانست و گفت که قاسم سلیمانی پیشنهاد کمک فنی و اعزام کارشناسان ایرانی برای کمک به ونزوئلا را مطرح کرده است.
نشریه «کردل» (The Cradle) در سوم ژانویه ۲۰۲۳ در سومین سالروز ترور قاسم سلیمانی طی مقالهای با اشاره به این سفر آقای سلیمانی نوشت: «دلایل این ترور از سوی آمریکا شاید صرفا به نقش سلیمانی در درگیریهای منطقهای محدود نباشد و میتوان استدلال کرد که بخشی از آن به نفوذ رو به رشد بینالمللی او نیز بازمیگردد.»
به گزارش این نشریه، سفر آقای سلیمانی به ونزوئلا از خطوط قرمز واشنگتن در حوزه نفوذ جغرافیایی رد شد.
این سفر در یکی از بحرانیترین دورههای روابط دولت نیکلاس مادورو و واشنگتن انجام شد. دولت آقای ترامپ در آن زمان خوان گوایدو، رهبر مخالفان ونزوئلا را به عنوان رئیسجمهوری این کشور به رسمیت شناخته بود و تحریمهای بسیاری را بر ونزوئلا اعمال کرد.
بنابر این گزارش، به نظر میرسد، در جریان سفر آقای سلیمانی به کاراکاس همکاری نظامی میان ایران و ونزوئلا یکی از محورهای اصلی گفتگو بوده است. پیش از سفر او، آقای مادورو از تشکیل «واحدهای دفاع مردمی» یا شبهنظامیان انقلابی برای حفظ نظم در برابر تلاشهای آمریکا برای راهاندازی کودتا خبر داده بود.
منابع ایرانی و آمریکای لاتین تایید کردند که تهران در سازماندهی این شبهنظامیان نقش داشته است. با این حال، مهمترین همکاری نظامی میان دو کشور در حوزه نظامی-صنعتی بوده است.
بنابر این گزارش که بعدا هم از جانب وزارت خزانهداری آمریکا تایید شد، ایران و ونزوئلا از زمان ریاستجمهوری هوگو چاوز برای تولید پهپاد در ونزوئلا با هم همکاری میکردند.
وزارت خزانهداری آمریکا روز سهشنبه ۳۰ دسامبر یک شرکت ونزوئلایی و رئیس هیات مدیره آن را به اتهام تامین و مونتاژ پهپادهای ایرانی در ونزوئلا تحریم کرد.
به گفته این وزارتخانه، ایران و ونزوئلا از سال ۲۰۰۶ جهت تامین پهپادهای سری مهاجر ایران برای کاراکاس با هم همکاری داشتند. این پهپادها در ونزوئلا با نام سری «آنسو» (ANSU) شناخته میشوند.
به گزارش «کردل»، ایران در واقع توسط نیروی قدس و با فرماندهی قاسم سلیمانی مشغول افزایش همکاری نظامی با ونزوئلا از طریق توسعه نسل های جدید پهپاد و تامین قطعات یدکی برای هواپیماهای آمریکایی موجود در ناوگان کاراکاس بود.
ترامپ، دکترین «دونرو»، مادورو و قاسم سلیمانی
دونالد ترامپ چه در دوره نخست ریاستجمهوری و چه در دوره کنونی تلاش کرده است که نسخه خودش از دکترین «مونرو» را اجرا کند. بنابر این نسخه که در رسانهها با ترکیب کنایهآمیز «دونالد» و «مونرو» به دکترین «دونرو» مشهور شده، واشنگتن آمریکای لاتین را «حیاط خلوت» ایالات متحده میداند و نفوذ خارجی در این منطقه برای آمریکا تهدید امنیت ملی به حساب میآید.
با توجه به این رویکرد، بدیهی است که کشوری چون ونزوئلای تحت حاکمیت نیکلاس مادورو عنصری کاملا نامطلوب تلقی میشود. چرا که این کشور بستر نفوذ روسیه، چین و ایران است.
بر پایه همین دکترین، حضور شخصی مثل قاسم سلیمانی در نیمکره غربی ممکن بود به عنوان تهدیدی علیه منافع ملی آمریکا و عبور از «خط قرمز» تلقی شود.
از سوی دیگر، شخصی چون نیکلاس مادورو که تسهیلکننده و پذیرای نفوذ اینچنینی ایران و نیروی قدس سپاه است، نیز عنصری نامطلوب و متخاصم تلقی میشود.
