«محفلی» که حالا کودکانه است
«محفل» پس از تثبیت جایگاه خود در میان برنامههای معارفی و مخاطبان، اینبار مسیر تازهای را انتخاب کرده است؛ مسیری که با «محفل ستارهها» تلاش دارد هم زمان آموزش، سرگرمی و انس با قرآن را برای کودکان در کنار هم قرار دهد.
خلاصه خبر
خبرگزاری فارس-گروه رادیو و تلویزیون: برنامه تلویزیونی «محفل» که در طول فصول پخش شده، به نوعی تفاوت قابل توجهی در عرصه برنامههای معارفی رقم زده است، حال در اقدامی دیگر به سراغ قشر کودک و نوجوان رفته و در ویژهبرنامهای برای ماه رجب، «محفل ستارهها» را تدارک دیده و روی آنتن برده است.
در این راستا گفتگویی داشتهایم با برخی عوامل و میزبانان «محفل ستارهها» از جمله سید حسن غفوری، مدیر محتوایی، حامد مدرس، مجری، احمد ابوالقاسمی و سیدکاظم روحبخش از میزبانان که به شرح زیر است:
با یک تیر دو نشان زدیم
فارس: آن چیزی که از محفل در این مدت دیدیم که با محوریت قرآن چه کودک و چه بزرگسال حضور داشتند. چه شد که تصمیم بر آن شد تا محفل به سراغ قشر کودک و نوجوان برود؟
غفوری: خیلی از چیزهایی که ما از قرآن و اینگونه فضاها در ذهنمان هست و در وجود ما نقش بسته است از دوران کودکی بوده است و این سن، سن خیلی مهمی است و اگر این سن را دریابیم در همین سنین جوانی هم سخت است که بتوانیم بذر قرآن را در دل بچهها بکاریم. بهترین دوران آن همین سنی است که از دبستان شروع شود و بچهها با قرآن مأنوس شوند. محفل خدا را شکر اشتیاق بسیاری از افرادی که حتی در این سنین قرار دارند را با قرآن هم بیشتر کرد. منتهی ما یک خلأیی احساس کردیم و آن این بود که ما در محفل بزرگسالان پیامهایی که داریم مخصوص بزرگسال است. خیلی به ندرت شاید پیدا شود که بچهای در سن کم بتواند با آن پیامها ارتباط برقرار کند.
غفوری: محفل بزرگسال را که بچه این سنی میبیند با قرآن حس خوب پیدا میکند و همسن خودش را میبیند ولی اینکه پیام مختص به او را داشته باشد اینطور نبوده است. به ذهنمان رسید که محفل بتواند یک برنامه مختص این سنین بسازد که علاوه بر حس خوبی که بچه با قرآن میگیرند بتوانیم پیامهای مختص این سن را هم به او بدهیم که در واقع با یک تیر دو نشان زده باشیم؛ هم حس خوبی منتقل کرده باشیم به بچهها و همین که پیامهایی را از قرآن در ذهن بچه هک کنیم.
فارس: پیشتر که با تهیهکننده مصاحبه کرده بودیم گفتند نقطه به نقطه کشور را برای یافتن سوژههای مدنظر میگردند. آیا در محفل ستارهها نیز این روند انجام میشود؟
غفوری: ماهیت سردبیری کار با ماهیت سردبیری بزرگسال فرقی ندارد. باز تمام کشور را میرویم میچرخیم و از طریق کانالهایی که با کودک نوجوان در ارتباط هستند سوژهها را پیدا میکنیم. ماهیتاً فرق نمیکند منتهی در عملیات طبیعتاً باید برویم سراغ کانالها و در واقع جاهایی که بیشتر با کودک و نوجوان در ارتباط هستند و میتوانند سوژههای مناسب برنامه را به ما معرفی کنند. راه دیگری که ما برای سوژهیابی در محفل کودک و نوجوان در پیش گرفتیم این بود که از پیام به سوژه برسیم. ما این پیام را میخواهیم به بچه منتقل کنیم برویم سوژه متناسب با این پیام را پیدا بکنیم. یعنی از دو مسیر این کار به سرانجام رسیده است؛ یک، در تمام کشور کانالها و در واقع افراد و مجموعههایی که با کودک و نوجوان در ارتباط هستند از قبیل آموزش و پرورش و حالا جاهایی که کانون قرآنها و مؤسساتاند را بررسی کردیم.
غفوری: حتی فراخوانهایی که دادیم به صورت عمومی در کشور، اینها معرفی میشد و ما میرفتیم در سرتاسر کشور مصاحبهها را انجام میدادیم ببینیم کدام مناسب ضبط و پخش است و انتخاب میکردیم. از آن طرف هم ما پیامها را احصا کرده بودیم که این آیات و پیامها مناسب سن کودک است و دوستانی که میرفتند سوژه پیدا میکردند گوشه ذهنشان بود که حتماً سوژههایی متناسب با این پیامها پیدا کنند. این روال عادی سردبیری است که البته چون حساسیت آن بیشتر بود رفتوبرگشتهای بسیار بیشتری انجام شد.
با حساسیت بیشتری پیامها را انتخاب میکردیم
فارس: به گونهای میتوان گفت حساسیت این نوع کار برای قشر کودک اهمیتی دوچندان پیدا میکند.
غفوری: دقیقاً. یک مثال را من میگویم. مثلاً ما در محفل بزرگسال اگر یادتان باشد در سوژه ممکن بود چند تا پیام داشته باشیم ولی در بحث کودک نمیتوانیم این کار را کنیم و باید یک پیام داشته باشیم چون در یاد کودک نمیماند. تمام بازیها باید حول آن پیام باشد. لذا ما خیلی با حساسیت بیشتری آن پیام را انتخاب میکردیم. اینکه سوژه باید چه بازی انجام بدهد، میزبانها باید چه کار کنند و چه آیهای باید خوانده شود. بر فرض اینکه مجری باید چه چیزی بگوید و مکمل مجری باید چه بازی انجام بدهد که در مجموع بتواند این یک پیام را منتقل کند. این حساسیت به این شکل در محفل بزرگسال نبود. ممکن بود سه پیام وجود داشته باشد اما اینجا نمیتوانیم این کار را کنیم.
غفوری: از حساسیتهای دیگر نیز نوع گفتار است. میزبانها الان باید گفتار کودکانه و نوجوانانه داشته باشند. مجری ما، مجری شبکه پویا و نهال است و خودش و مکمل آن بلد است چگونه صحبت کند. منتهی میزبانهای ما بزرگسال برگزار کردند و باید تمرین زیادی کنیم که بتوانیم آن را در محفل کودکان به سرانجام برسانیم. ادبیات باید ادبیات کودکانه باشد. نمیتوان با ادبیات بزرگسال با کودک صحبت کرد. چالش بعدی مثالها است. مثالی که بچه متوجه میشود با مثالی که بزرگسال میفهمد زمین تا آسمان فرق میکند. یک آیه ممکن است مثال بزرگسال داشته باشد که اول به ذهن میرسد ولی ما این را باید بالا و پایین و تبدیل کنیم به چیزی که بچه میفهمد. مثلاً ممکن است آیهای مرتبط با جهاد داشته باشیم. خب اگر به بزرگسال بگویی جهاد میفهمد ولی به بچه نباید جهاد گفت. باید بهش بگویی تلاش و کوشش.
فارس: یک چیزی که در محفل وجود دارد این است که متناسب با احوالات روز جلو میرود و سوژههای خود را تنظیم میکند. ما در این مدت وقایع مختلفی چون دفاع مقدس ۱۲ روزه را داشتهایم. آیا به جهت حساسیتهای قشر کودک، چنین مواردی در محفل ستارهها وجود دارد؟
غفوری: دقیقاً نکتهای که فرمودید درست است و من هم عرض کردم که در اینجور مطالب برای کودک باید خیلی متناسب باشد. بله داریم. ما مرگ بر اسرائیل و مرگ بر آمریکا در برنامه داریم. منتهی این را متناسب با کودک تنظیم کردهایم. مثلاً چندین قسمت به این نمیشود پرداخت. در بزرگسال امکانش هست اما در کودک نه. کودک یک جرقه باید بخورد.
غفوری: ما تعاملات مختلفی با دوستان شبکه پویا داشتهایم. از قبیل اینکه هم ما پیشنهاداتی میدهیم و هم آنها پیشنهاداتی دارند. آنها اقتضائات کودک را خوب میشناسند. در رفتوبرگشتها همه اینها در میآید. اعتماد هم دارند خدا را شکر و ما این طرف دستمان باز است. منتهی با مشورت میرویم جلو چون اولین برنامه محفل کودک و نوجوان هم هست خیلی با احتیاط قدم برمیداریم که در واقع خدای نکرده چیزی که ارتباط با بچه ندارد داخل برنامه برجسته نشود. این طرف هم ما داخل تیم سردبیری دوستانی را داریم که متخصص کار کودک نوجوان هستند و در واقع از مشورتهای آنها استفاده کردهایم که بتوانیم به امید خدا برنامه خوبی را بسازیم.
فکر میکنم محفل ستارهها درصد مخاطب بالایی بگیرد
فارس: محفل در فصول مختلف توانست نظر مخاطبان را جلب کند و درصد آرای بالایی در نظرسنجیها کسب کند. فکر میکنید این اتفاق برای محفل کودکان نیز بیفتد؟
غفوری: من احساسم این است که این برنامه هم انشاءالله درصد مخاطب بالایی خواهد داشت. به این دلیل که اولاً مخاطب برنامه ما خودبهخود در عمل ثابت کرده که خیلی از اینجور برنامهها فقط کودکان نیستند که پای آن مینشینند. والدین هم هستند؛ بهخصوص مادران. چون برایشان مهم است کودک چه برنامهای را تماشا میکند. دوم آنکه شبکه پویا درصد مخاطب بالایی دارد و این دوتا وقتی در کنار هم قرار میگیرد به اضافه تجربهای که محفل از خودش ساخته و اعتمادی که در اقشار مختلف نزد مردم دارد، احساس میکنم این همافزایی باعث میشود که انشاءالله درصد مخاطب بالایی داشته باشد. کمااینکه در سه سال گذشته لطف خداوند شامل حال برنامه شد.
اجرای محفل ستارهها برایم شیرین است
فارس: آقای مدرس ما به هر حال شما را با برنامههای کودک میشناسیم بهخصوص برنامه سحری که با آقای مهدی اجرا میکنید و بچهها هم خیلی با آن خاطره دارند. از این تجربه آمدن به محفل بگویید و چگونه اتفاق افتاد؟
مدرس: خیلی برایم شیرین است این اتفاق به دلیل اینکه پخش برنامه محفل از سه سال پیش که آغاز شد ما شبها سر پخش برنامه سر سفره خدا بودیم. پخش برنامه محفل قبل از اذان مغرب بود. آن موقع ما به هر حال مشغول استراحت بودیم تا به قول معروف نماز بخوانیم و افطار کنیم و بعد سر لوکیشن برویم. من نتوانسته بودم که درست و حسابی این برنامه را ببینم. فقط شنیده بودم که شبکه سه برنامهای را تولید کرده که خیلی مخاطب دارد و فقط اسم برنامه را میدانستم. گذشت و در صفحات مجازی برنامه را تکهتکه دیدم و گفتم چقدر این برنامه قوی است و یک برنامه بهروز شده با محوریت قرآن است. سال دوم و سال سوم ما با برنامه محفل همزمان مثلاً استیج هم میرفتیم. مثلاً نیمه شعبان در مسجد جمکران. من نگاه میکردم که چه حال خوبی واقعاً این برنامه دارد. با خودم فکر میکردم میگفتم که مثلاً چی میشد من هم به یک شکلی به برنامه محفل میرفتم.
مدرس: رسالت از دوستای صمیمی من است و باقی اساتید. در فانتزی ذهنم میگفتم چگونه حضور حامد مدرس در برنامه محفل میشود؟ بعد خودم به این جواب رسیدم به عنوان تماشاچی میتوانم باشم. یعنی طور دیگری به ذهنم نمیرسید. گذشته تا اربعین همین امسال و ما طبق روال سالهای گذشته برای شبکه کودک برنامه زنده داشتیم. آنجا عنوان شد و من شنیدم که وقتی مدیران داشتند صحبت میکردند، قرار است برنامه محفل کودکان تولید شود. من خیلی خوشحال شدم چون معمولاً در کل دنیا برنامهای که مورد استقبال مردم قرار میگیرد یک نسخه کودک هم از آن درست میکنند. خیلی خوشحال شدم اما اصلاً به ذهنم خطور نمیکرد که قرار است که مثلاً چنین اتفاقی بیفتد. به فاصله یک هفته که ما از کربلا برگشتیم به من زنگ زدند و گفتند که یک جلسهای است و شما شرکت کن. چیز دیگری هم نگفتند. در جلسه گفتند که به عنوان مجری برنامه محفل ستارهها انتخاب شدم.
مدرس: من خیلی خوشحال شدم. داستان اینگونه اتفاق افتاد؛ یعنی میخواهم به اینجا برسم که هر کسی که در قلبش آرزو دارد و به آن فکر کند درصد خیلی بالایی است که به آن برسد؛ اگر خدا صلاح بداند و این اتفاق برای من افتاد.
فارس: شما در حوزه کودک کار کردهاید و میدانید تولید اثر متناسب با این قشر دشواریهایی دارد. بهویژه وقتی مفاهیم مذهبی بخواهد منتقل شود. تجربه محفل را تا الان چگونه ارزیابی کردید؟
به جرأت میتوانم بگویم که بچهها بسیار مفاهیم قرآنی میآموزند
مدرس: وقتی که پای قرآن وسط میآید، شعار نیست واقعیت است، خیلی چیزها تسهیل میشود. به قول قدیمیها خدا خودش روی غلطک میاندازد. در مدتی که قسمتها را ضبط میکردیم این اتفاق میافتاد و خودمان در برخی لحظات میماندیم. در تماشاچیان و خود مهمانهایی که دعوت شده بودند، احساس میکردیم که دست ما نیست و از یک جای دیگر برنامهریزی و کارگردانی میشود. خیلیها فکر میکنند که حالا کار کودک است و میرویم چهار تا دست و جیغ و هورا میگیریم تمام و بچه سرگرم میشود. بله بچه سرگرم میشود اما اتفاق مهمی که میافتد کاری است که محفل انجام میدهد. در هر برنامه قطع به یقین و به جرأت میتوانم بگویم که بچهها بسیار مفاهیم قرآن میآموزند. چگونه؟ از نمایشها. نمایشها کاملاً فانتزی است اما از دل آن کلی مفاهیم قرآنی میتواند بیرون بیاید.
مدرس: سید کاظم روحبخش با زبان شیوا و سخن تأثیرگذارش مفاهیم را منتقل میکند. ببینید چندوجهی است این کار. یعنی سوژه را به عنوان مهمان داریم، سؤالاتی که مطرح میشود، قرائت قرآن و مسائل جانبی. اینجا ما موضوع را میکاریم. موضوعی که قرار است به کودک منتقل شود؛ بعد احسان وارد میشود. احسان میآید و آن را به عنوان مکمل تقویت میکند آن پررنگتر میشود و بچه هم در فضای فانتزی و شاد موضوع را بیشتر درک میکند. بعد میرویم سراغ میزبانان که داستان شفافتر میشود.
مدرس: این چرایی در ذهن بچه میماند چون بسیار باهوش و تأثیرپذیر است. برنامه محفل ستارهها این کار را تسهیل کرده است. مفاهیم قرآنی و مفاهیم زندگی را میآموزد و سپس در طول سالها بعد به عنوان پدر یا مادر خانواده از همان دوران طفولیت و نوجوانی در ذهنش کاشته و با آن بزرگ میشود. تأثیر برنامه محفل ستارهها به این صورت بوده است. من هم که بزرگسال هستم مثل یک کودکی که دارد بار میآید با این برنامه، من هم دارم رشد میکنم؛ در خود اساتید هم همینطور است.
فارس: فکر میکنم حضور شما در کنار آقای احسان مهدی هم این روند را تسهیل کرده است.
مدرس: من اگر که بیایم به بچه بگویم مثلاً این کار را نکن، راحتتر قبول میکند. من نوعی را که بارها و بارها در تلویزیون دیده است و توانستم برای او فضای مفرحی را ایجاد کنم، از من حرفشنوی بیشتری دارد. حرف شما را تصدیق میکنم اما از خودم تعریف نمیکنم. مسئله رسانه اینگونه است.
محفل کودکان باید تم شاد داشته باشد
فارس: شما تجربه محفل را در طول چند فصلی که ساخته شده است داشتهاید. محفل ستارهها چه تمایزی با آن محفلی دارد که ما دیدهایم.
ابوالقاسمی: طبیعتاً محفل برای کودکان باید تم شادی داشته باشد. نباید حزن و اندوهی داشته باشند. البته آن محفل هم حزن نیست ولی تم آن گاهی متفاوت میشود و شاید آن اشکی که بود دیگر اینجا نیست. پس هم کار کودکانه است و انتقال مفاهیم دقیقاً طنز ابتدا توسط کاراکتر احسان انجام میشود و بچه بدون اینکه بخواهد آموزش مستقیم ببیند خودش نتیجهگیری را به دست میآورد. ما کمکش میکنیم که حداقل ۳۰ تا آیه پرکاربردی که در زندگی روزانهاش از صبح تا شب نیاز دارد آنها را به صورت کوتاه حفظ کند.
ابوالقاسمی: مواردی که میتواند بچهها را علاقهمند به آموزش قرآن و حتی گاهی نکات آموزشی در خصوص حفظ قرآن کند. نکاتی آموزشی برای خود بچههاست که ممکن است ببیند و بخواهد که مثل آن قهرمان شود. خب چه کار باید انجام دهد؟ تمام اینها در محفل ستارهها گفته میشود.
گاهی تصور صحیحی از آموزش کودک نداریم
فارس: چقدر این امر را در ساحت رسانه مؤثر میدانید؟ چون شاید در طول سالها در رسانه کارهایی به این شکل برای کودک تولید نشده باشند.
ابوالقاسمی: کلاً نه فقط رسانه ملی حتی ما در خیلی از مراکز آموزشی تصور صحیحی از آموزش برای کودک نداریم. من مثال میزنم برای شما. گاهی در پیشدبستانیها مواردی تعلیم داده میشود که در انتها چیزی برای کودک به یادگار نمیگذارد و تأثیری ندارد. دختر کوچیکم وقتی که مدرسه میرفت، معلمی داشت که نکات خوبی را به کودک آموزش میداد و تأثیر حرفهای آن معلم را در بچهام میدیدم و از او تقدیر کردم. ما موضوع آموزش کودک را جدی نگرفتیم و من شنیدم که در کشوری مثل ژاپن، قویترین معلمها را برای دوره ابتدایی میگذارند؛ اما برای ما برعکس است. در حالی که ساختار ذهنی بچه آنجا شکل میگیرد. انشاءالله که بتوانیم برای بچهها کار مهم و خوبی انجام بدهیم.
یک کار واقعاً متفاوت و قرآنی دارد ارائه میشود
فارس: شما پیش از این به عنوان میزبان در محفل نبودید و محفل ستارهها نخستین تجربه شما است. چه تجربهای از محفل داشتهاید؟
روحبخش: بچهها هم کودکان و هم نوجوانان نیاز دارند حتی اگر میخواهند قرآن را آموزش ببینند باید در یک فضای شاد، شوخ، طنز، داستان و اجراهای متفاوت رقم بخورد که خسته نشوند. یک موقع آیات قرآن باید در داستان بیاید، یک بار به صورت طنز یا در اجرا. آن چیزی که من دارم میبینم با حضور احسان مهدی، با حضور آقای حامد مدرس و بقیه بزرگواران یک کار واقعاً متفاوت و قرآنی است که ارائه میشود من به چند نفر از کارشناسان دیگر که حتی بیرون از برنامه محفل بودند گفتم اصلاً میتوانیم بگوییم یک برنامه با اختلاف بالا نسبت به برنامههای قرآنی دیگر دارد برای کودک و نوجوان ارائه میشود که هم میخندند و هم چیزی یاد میگیرند.
فارس: چگونه وقتی این مفاهیم در ساحت رسانه میآید میتواند تأثیر خود را بگذارد؟
روحبخش: بزرگترین تأثیری که دارد این است که بچهها با مفاهیم قرآن آشنا میشوند. یعنی به این پی میبرند خدا یک کتاب راهنمایی فرستاده و ما با این کتاب راهنما میتوانیم یک زندگی خیلی بهتری در دنیای کودک و نوجوانی و جوانی خودمان در آینده داشته باشیم. یعنی تلاش برنامه این است که با محتویات داخل قرآن بچهها را آشنا کند. لذا اگر کسی میآید تلاوت میکند یا حافظ قرآن است و آن را ارائه میدهد، ما باز باید مفاهیمی که داخل آن آیات هست را به بچهها منتقل کنیم.#محفل#محفل_ستاره_ها#قرآن#فرهنگ#معارف#اسلامی#تلویزیون#رسانهاخبار هنری را میتوانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید.
14:41 - 15 دی 1404
نظرات کاربران
