به گزارش خبرنگار مهر، کتاب «قاسم» نوشته مرتضی سرهنگی از نشر خط مقدم، بهعنوان اثر برگزیده بخش مستندنگاری در هجدهمین دوره جایزه ادبی جلال آلاحمد معرفی شد؛ اثری که با رویکردی متفاوت، مستند و پژوهشمحور، به روایت زندگی و شخصیت حاج قاسم سلیمانی میپردازد.
کتاب «قاسم» حاصل حدود پنج سال پژوهش میدانی، گفتوگو و گردآوری روایتهای دستاول است و در میان آثار منتشرشده درباره شهید سلیمانی، جایگاهی متمایز دارد. مرتضی سرهنگی در این کتاب کوشیده است از کلیشههای رایج فاصله بگیرد و با تکیه بر اسناد، مشاهدات و روایتهای نزدیکان، تصویری چندلایه و انسانی از این فرمانده نظامی ارائه دهد؛ تصویری که او را نه صرفاً در جایگاه یک چهره نظامی، بلکه بهعنوان انسانی مؤمن، مسئولیتپذیر، مردمی و دغدغهمند معرفی میکند.
بر اساس نظر هیئت داوران، یکی از مهمترین ویژگیهای این اثر، روایتپردازی انسانی آن است. «قاسم» تلاش میکند لایههای کمتر دیدهشده از زندگی شخصی، خانوادگی و اجتماعی شهید سلیمانی را برجسته کند و او را در متن تجربههای زیستهاش نشان دهد. در این روایت، مخاطب با شخصیتی مواجه میشود که تصمیمها، دغدغهها و رفتارهایش در پیوندی مستقیم با واقعیتهای پیرامونی و مسئولیتهای تاریخیاش شکل گرفته است.
اتکای کتاب به منابع دستاول، از دیگر شاخصههایی است که مورد توجه داوران قرار گرفت. نویسنده با سفر به زادگاه شهید سلیمانی و انجام مصاحبههای متعدد با اعضای خانواده، دوستان، همرزمان و آشنایان نزدیک او، تلاش کرده است روایت خود را بر پایه دادههای میدانی و قابل استناد بنا کند. همین رویکرد، «قاسم» را از سطح یک روایت بازگوکننده فراتر برده و آن را به متنی مستند و قابل ارجاع تبدیل کرده است.
پرهیز آگاهانه از شعارزدگی و اغراق نیز از دیگر ویژگیهای برجسته این کتاب است. لحن اثر صمیمی، متعادل و منصفانه است و نویسنده از برجستهسازیهای احساسی یا قهرمانپردازیهای اغراقآمیز فاصله گرفته است. این رویکرد سبب شده روایت کتاب، برای مخاطب باورپذیر و قابلاعتماد باشد و امکان ارتباطی نزدیکتر با متن فراهم کند.
در بخشهایی از کتاب، سخنان شهید سلیمانی در موقعیتهای مختلف از دیدارهای رسمی و عمومی تا گفتوگوهای محدود و شخصی بازنشر و تحلیل شده است. این بخشها، ضمن حفظ چارچوب مستند، به درک بهتر نگاه، جهانبینی و شیوه مواجهه او با مسائل مختلف کمک میکند.
انتخاب کتاب «قاسم» بهعنوان اثر برگزیده بخش مستندنگاری در هجدهمین دوره جایزه ادبی جلال آلاحمد، نشاندهنده توجه داوران به آثاری است که با حفظ دقت مستند، روایت انسانی و مسئولانهای از شخصیتها و رویدادهای معاصر ارائه میدهند؛ رویکردی که میتواند به ارتقای جایگاه مستندنگاری در ادبیات معاصر ایران کمک کند.
