به گزارش همشهری آنلاین، امروز روز سختی برای علی بود، جلسه کاری پرتنش، تماسهای مکرر و خبرهای ناگهانی که همگی دست به دست هم داده بودند تا روز پر استرسی را برای او بسازند. نفسش را آرام میکشد و ناخودآگاه دستش به کیسه چیپس روی میز میرود. صدای ترقوتروق هر تکه، کمی آرامش به ذهنش میآورد. انگار عصبانیت و استرس را میتوان با هر لقمه خرد کرد.
این صحنه برای بسیاری از ما آشناست. بر اساس مطالب منتشره در سایت fitandeasy و befitbodymind وقتی هیجانها قویتر از توان تحمل میشوند، دهان به سمت خوراکیهای سفت و شکننده میرود. چیزی که شاید در نگاه اول فقط یک عادت ساده به نظر برسد، اما بخشی از مکانیسم طبیعی بدن برای تخلیه هیجان و پیدا کردن حس کنترل است.
پشت پرده خوردن غذاهای ترد و پر سرو صدا
مطالعات متعدد نشان دادهاند که جویدن خوراکیهای سفت و خرچ خروچی هنگام عصبانیت یا استرس، نه تنها یک رفتار رایج، بلکه یک واکنش طبیعی روانی و فیزیولوژیکی است. این مطالعات روی تاثیر خوردن هیجانی و ارتباط آن با خلق و خو، استرس و میل به آرامش تمرکز داشتهاند. محققان دریافتهاند که این رفتار در بسیاری از افراد باعث فعال شدن مراکز لذت مغز، تخلیه فشار عصبی از عضلات فک و کاهش موقت تنش میشود.
وقتی فردی تحت فشار هیجانی قرار میگیرد، میل به خوردن غذاهای قرچ و قروچی به شکل ناخودآگاه باعث میشود احساس کنترل بیشتری داشته باشد. همچنین صدای ترقوتروق و بافت شکننده خوراکیها حس رهایی موقت از استرس را به همراه دارد، بدون اینکه نیاز به بیان مستقیم هیجانات یا بروز خشم باشد.
خطر پایبندی به تنقلات ناسالم
اگر این رفتار به یک الگوی مکرر تبدیل شود، تبعات جسمی و روانی دارد برخی از این تبعات عبارتند از:
- افزایش کالری و مصرف نمک یا چربی بیش از حد
- آسیب به دندان یا فک
- چرخه هیجانی منفی: خوردن برای آرامش، لذت کوتاهمدت، سپس احساس گناه یا اضطراب بیشتر
همچنین تکرار خوردن هیجانی میتواند باعث افزایش وزن، مشکلات گوارشی و حتی بیماریهای مزمن شود.
جایگزینهای سالم
خوشبختانه میتوان این نیاز به جویدن مواد غذایی سفت و ترد را با خوراکیهای سالم و کمضرر برطرف کرد. این گزینهها حس جویدن و صدای ترقوتروق را فراهم میکنند، اما کالری و چربی کمتری دارند:
- سبزیجات خام: هویج، خیار، کرفس یا فلفل دلمهای
- آجیل: بادام، فندق، گردو یا پسته (خام یا بوداده بدون نمک زیاد)
- پاپکورن ساده: بدون کره یا نمک اضافه
- نان سبوسدار خشک یا کراکر سبوسدار
این خوراکیها نه تنها باعث آرامش کوتاهمدت میشوند، بلکه به بدن آسیبی نمیرسانند و امکان ادامه الگوی سالم جویدن را فراهم میکنند.
چکلیست عملی برای مدیریت میل به جویدن غذاهای ترد
تشخیص نوع گرسنگی: ابتدا بررسی کنید که واقعاً گرسنه هستید یا فقط هیجان یا استرس باعث میل به جویدن شده است.
آرامسازی فک و دهان: چند نفس عمیق بکشید و فک خود را به آرامی حرکت دهید بدون اینکه چیزی بخورید.
جایگزینهای سالم: از خوراکیهای سالم استفاده کنید (سبزیجات خام، آجیل، پاپکورن ساده، نان سبوسدار خشک).
فعالیت بدنی کوتاه: چند دقیقه قدم زدن یا حرکات کششی به کاهش تنش کمک میکند.
نوشیدن آب یا چای گیاهی: رفع کمآبی و حس دهانی خشک، میل به خوردن را کاهش میدهد.
ذهنآگاهی Mindfulness: با دقت حس و نیاز بدن را بررسی کنید قبل از شروع به خوردن.
ثبت احساسات و غذاها (Food Diary): نوشتن هیجانات و غذاهای مصرفی به شناسایی الگوهای تکراری و مدیریت بهتر کمک میکند.
نقش ذهنآگاهی و خودآگاهی
تمرین ذهنآگاهی به افراد کمک میکند بین گرسنگی واقعی و هیجانی تمایز قائل شوند. با ثبت احساسات، تنفس عمیق و لحظاتی کوتاه برای توقف، میتوان از خوردن بیرویه جلوگیری کرد و آرامش ذهنی را افزایش داد. میل به جویدن مواد غذاهای ترد و شکننده هنگام عصبانیت، واکنشی طبیعی برای تخلیه انرژی و کاهش تنش است.
با این حال، اگر به روش آگاهانه و سالم مدیریت نشود، میتواند سلامت جسم و روان را تحت تأثیر قرار دهد. شناخت این رفتار، استفاده از جایگزینهای سالم و به کارگیری تکنیکهای آرامسازی و ذهنآگاهی، راهکارهایی عملی برای حفظ تعادل و کنترل هیجانات هستند.
