گاهشمار اعتراضات ۱۴۰۴؛ از اعتراض به گرانی دلار در بازار تهران تا حمله به بیمارستانی در ایلام و سیل معترضان آبدانان
اعتراضاتی که یکشنبه هفت دی۱۴۰۴ با به خیابان آمدن کسبه و بازاریان تهران و بسته شدن مغازههای آنان آغاز شد، خیلی زود به سراسر ایران سرایت کرد. اعتراضاتی که با شعارهای معیشتی و اقتصادی آغاز شد، اما خیلی زود شعارها سیاسی شد و رهبر جمهوری اسلامی ایران و ساختار حکومت را هدف گرفت.
گاهشمار اعتراضات ۱۴۰۴؛ از اعتراض به گرانی دلار در بازار تهران تا حمله به بیمارستانی در ایلام و سیل معترضان آبدانان
منبع تصویر، Getty Images
اعتراضاتی که یکشنبه هفت دی۱۴۰۴ با به خیابان آمدن کسبه و بازاریان تهران و بسته شدن مغازههای آنان آغاز شد، خیلی زود به سراسر ایران سرایت کرد. اعتراضاتی که با شعارهای معیشتی و اقتصادی آغاز شد، اما خیلی زود شعارها سیاسی شد و رهبر جمهوری اسلامی ایران و ساختار حکومت را هدف گرفت.
واکنش خشن حکومت ایران از همان ابتدا با مردم حتی پای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، را هم وسط کشید و او هشدار داد در صورتی که جمهوری اسلامی ایران اقدام به کشتن مردم ایران بکند، وارد عمل خواهد شد. در روز دهم، تصاویر سیل جمعیت در شهر آبادانان ایلام به طور گستردهای در شبکههای مجازی پخش شد و گستره اعتراضات را در گوشه و کنار ایران به نمایش گذاشت.
این گاهشمار مرور فشرده و خلاصه شده اعتراضات روزهای گذشته و پیامدها و واکنشها به آن در داخل و خارج از ایران است و مرتب بهروز میشود.
منبع تصویر، UGC
روز دهم: «دستکم ۳۵ نفر در اعتراضات اخیر کشته شدند»
سه شنبه شانزده دی، اعتراضات سراسری در ایران وارد دهمین روز خود شد.
گروههای حقوق بشری میگویند که از آغاز اعتراضات دهها نفر از جمله سه کودک کشته و صدها نفر بازداشت شدهاند. هرانا، ارگان خبری مجموعه فعلان حقوق بشر در ایران، گزارش داد که در ۹ روز اول اعتراضات دستکم ۲۹ نفر کشته شدهاند که دو نفر «وابسته به نیروهای امنیتی-انتظامی» بودهاند. بیبیسی فارسی تاکنون هویت دستکم بیست و یک نفر از کشتهشدگان را تایید کرده است.
مولوی عبدالحمید اسماعیلزهی، امام جمعه مسجد مکی زاهدان، بار دیگر هشدار داد که خشونت مرگبار با معترضان جرم بینالمللی و از نظر شرعی حرام است.
در این روز رئیسجمهور ایران در یک مراسم دولتی گفت: «مجلس و دولت باهم مملکت را به اینجا رساندند.»
در پی دستور مسعود پزشکیان برای بررسی حمله ماموران به بیمارستان ایلام، اسکندر مومنی، وزیر کشور، هیئتی را مامور پیگیری کرد. انتشار ویدیوی یورش ماموران به بیمارستان امام خمینی شهر ایلام همچنان با واکنشهای فراوان داخلی و خارجی روبرو بود.
در این روز با وجود تلاش دولت برای مهار قیمت، افزایش نرخ ارز و طلا در بازار ایران کماکان ادامه داشت و رکورد جدیدی ثبت شد.
تصاویر منتشر شده از بیمارستان سینا که در شبکههای اجتماعی منتشر شد، شلیک گاز اشکآور در محوطه این بیمارستان را نشان میداد.
این بیمارستان در نزدیکی بازار تهران قرار دارد و اعتراضهای گستردهای در این منطقه در جریان بود. از بازارهای مختلف تهران از جمله یافتآباد و خیابان حافظ هم اعتراضهایی گزارش شد. پیشتر فراخوانی برای تعطیلی بازار و اعتراض برای این روز صادر شده بود.
یکی از ویدیوهایی که این روز به طور گسترده پخش شد، تصاویر «سیل جمعیت» در آبدانان ایلام بود. تظاهرات این شهر حدودا ۲۵ هزار نفری یکی از بزرگترین موارد ۱۰ روز نخست اعتراضات در سراسر ایران بود.
در بخشی از ویدیو معترضان کیسههای برنج را مقابل فروشگاه افق کوروش آبدانان به نشانه اعتراض پاره میکردند و به هوا میپاشیدند.
در تصاویری دیگر کلانتری ۱۱ آبدانان دیده میشد که نیروهای انتظامی روی پشتبام آن ایستاده و برای معترضان در خیابان دست تکان میدادند.
در این روز همچنین احمد رضا رادان، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی، گفت که شمار زیادی در اعتراضات روزهای اخیر بازداشت شدهاند.
ده روز پس از آغاز اعتراضات در ایران هرانا، ارگان خبری مجموعه فعلان حقوق بشر در ایران، عده افراد بازداشت شده را بیش از ۱۲۰۰ نفر تخمین زده است.
منبع تصویر، Reuters
روز نهم: «به دلیل حمایت آمریکا و اسرائیل، این بار هیچ ارفاقی نخواهیم کرد»
دوشنبه پانزده دی، تجمعی اعتراضی در خیابان چراغ برق تهران (بازار لوازم یدکی خودرو) برگزار شد و معترضان شعار «آزادی، آزادی، آزادی» دادند و تصاویری از یورش ماموران به معترضان و شلیک و دستگیری آنان منتشر شد.
تصاویر منتشر شده از دانشگاه بیرجند نشان میداد که دانشجویان شعارهایی چون «زن، زندگی، آزادی- مرد، میهن، آبادی» و «دانشجو میمیرد، ذلت نمیپذیرد» سردادند.
در این روز غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه، آمریکا و اسرائیل را به حمایت علنی و رسمی از «آشوب» در ایران متهم کرد و هشدار داد: «با کسانی که امنیت کشور و مردم را مخدوش کنند، به حکم قانون، با قاطعیت برخورد خواهد شد.»
کانون نویسندگان ایران نیز با انتشار بیانیهای سرکوب اعتراضات اخیر را محکوم کرد: «مردم به تنگ آمده از چهلوهفت سال فساد و تبعیض سیستماتیک، بار دیگر سرکوب خونین حکومت را به جان خریدهاند و فریاد اعتراضشان را به خیابانها آوردهاند. حکومت اینبار نیز به سوی معترضان آتش گشوده است.»
آذر منصوری، رئیس جبهه اصلاحات، خواستار «رسیدگی» به «فاجعه» حمله به معترضان در بیمارستان ایلام و محاکمه «خاطیان» شد. براساس گزارشها و تصاویر منتشر شده در شبکههای اجتماعی، نیروهای امنیتی به روی معترضان در ملکشاهی ایلام آتش گشودند و تعدادی را کشتند و زخمی کردند.
مرتضی حیدری، معاون سیاسی-امنیتی استان قم، «کشته شدن دو نفر» را در اعترضات یک هفته اخیر این استان تایید کرد.
به رغم ادعای او مبنی بر عدم استفاده از گلوله جنگی برای مقابله با معترضان، در برخی از تصاویر و و ویدیوهای منتشر شده در یک هفته اخیر به وضوح میتوان دید که نیروهای امنیتی از سلاح و گلوله جنگی برای برخورد با معترضان استفاده کردهاند.
ویدیویی از اعتراضهای شامگاه ۱۵ دی در شهر مشکان استان فارس منتشر شد که رسانههای حکومتی مدعی شدند معترضان یک مینیبوس بسیج را متوقف کرده و آن را به آتش کشیدهاند. شهر مشکان در روزها و شبهای گذشته هم شاهد اعتراضهای گسترده بود.
منبع تصویر، Hamid Azmoun
روز هشتم: «حمله به بیمارستان در ایلام»
شامگاه یکشنبه ۱۴ دی، معترضان در ایلام، اراک، همدان، گیلان، آمل، لاهیجان، ساری، کرمانشاه، ملکشاهی، سمنان و ممسنی نورآباد، معترضان به خیابانها آمدند و شعارهای ضد حکومتی سر دادند.
تصاویر منتشر شده در همین روز از بازگشت اعتراضات به نقطه آغازین آن، در خیابان جمهوری و مقابل پاساژ علاءالدین، و همچنین خیابانهای حافظ و سعدی، در اطراف آن حکایت داشت و شعار«مرگ بر دیکتاتور» و «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه» در خیابان شنیده میشد.
در این روز هم چنین ویدیوهای متعددی از رویارویی معترضان با نیروهای حکومتی مخابره شد از جمله هجوم نیروها به بیمارستان امام خمینی در شهر ایلام که بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی داشت.
طبق گزارشها ماموران امنیتی به قصد بازداشت مجروحان سعی داشتند وارد بیمارستان شوند اما از شب شماری از کادر درمان و گروهی از مردم با حضور در داخل بیمارستان مانع ورود ماموران به بیمارستان شدند.
ماموران امنیتی در نهایت با خشونت وارد این بیمارستان شدند و حتی تصاویری از پرتاب گاز اشکآور در داخل ساختمان بیمارستان امام خمینی ایلام منتشر شد. به دنبال این اقدام وزارت خارجه آمریکا در شبکه ایکس به تصاویر منتشر شده از این یورش واکنش نشان داد و آن را «جنایت آشکار علیه بشریت» خواند.
مسعود پزشکیان نیز گفت: «با برخوردهای قهری و روشهای ناصحیح، نمیتوان جامعه را قانع یا آرام کرد.»
در همین حال، دونالد ترامپ عصرآن روز - یک روز پس از گرفتن نیکلاس مادورو- بار دیگر به حکومت ایران هشدار داد که در صورت سرکوب خشن و «کشتن مردم» باید منتظر «جواب محکم» آمریکا باشد. وزارت خارجه ایران در واکنش هشدارهای رئیسجمهور آمریکا را «جنگ روانی» خواند.
همزمان ویدیوهای متعددی از تجمعهای حمایتی ایرانیان خارج از این کشور به دست بیبیسی فارسی رسید که در آنها، ایرانیان شعارهایی ضد علی خامنهای و جمهوری اسلامی میدادند و بسیاری از آنها این اعتراضات را «فصل پایانی» حکومت دانستند.
تصاویر دیگری از ادامه اعتراضات شبانه در نورآباد ممسنی به دست بیبیسی فارسی رسید که در آن شلیک مستقیم نیروهای امنیتی به خودرو و معترضان دیده میشد.
تصاویر منتشر شده از دانشگاه تربیت مدرس تهران نیز نشان داد که دانشجویان با برگزاری تجمع اعتراضی، شعارهایی چون «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه» و «تا آخوند کفن نشود، این وطن وطن نشود» سردادند.
منبع تصویر، khamenei.ir
روز هفتم: «اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند»
شنبه سیزده دی، علی خامنهای برای اولین بار پس از آغاز اعتراضات در ایران واکنش نشان داد: «اعتراض بهجاست اما اعتراض غیر از اغتشاش است. ما با معترض حرف میزنیم، باید حرف بزنند مسئولین با معترض. با اغتشاشگر حرف زدن فایدهای ندارد. اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند.» آقای خامنهای همچنین کاهش ارزش پول ملی در ایران را به «دشمن» نسبت داد.
روابط عمومی سپاه استان کرمانشاه گفت که یک عضو بسیج در شهرستان هرسین در جریان تجمعات اعتراضی کشته شده است.
تصاویری از راهپیمایی اعتراضی جمعی از مردم کازرون در شبکههای اجتماعی منتشر شد که در بخشی از آن شعار میدادند: «ما تماشاگر نمیخواهیم به ما ملحق شوید» و «رضا شاه، روحت شاد».
ویدیوهایی از مشهد نشان میداد که معترضان در خیابانها حضور دارند و شعار میدهند و همزمان حضور گسترده ماموران موتورسوار دیده میشد.
جبهه اصلاحات ايران، در بیانیهای گفت: «اعتراضات مسالمتآمیز ناشى از مشکلات معیشتی، تبعیضهای ساختاری، فساد، محدودیتهای اجتماعی و تضعیف سازوکارهای قانونی مشارکت، حق بنیادین و انکارناپذیر شهروندى است.»
همچنین تصاویر ویدیویی نشان میداد که گروهی از خانوادههای بازداشتشدگان اعتراضات اخیر در کرج مقابل ساختمان امنیت اخلاقی با ایستادن جلوی اتوبوسی که حامل فرزندانشان است، سعی میکردند که مانع انتقال آنها شوند.
منبع تصویر، Getty Images
روز ششم: هشدار ترامپ به حکومت ایران
جمعه دوازده دی، اعتراضات همزمان شد با هشدار رئیسجمهور آمریکا به حکومت ایران.
دونالد ترامپ در شبکه اجتماعیاش، تروث سوشال، نوشت: «اگر ایران به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را به طرز خشونتآمیزی بکشد، که این رسم آنهاست، ایالات متحده به نجات آنها خواهد آمد. ما آماده اقدام هستیم.»
این هشدار با واکنش مقامهای ایرانی روبرو شد، از جمله علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، که در شبکه ایکس سربازان آمریکایی را تهدید کرد: «با موضعگیری مقامات اسرائیلی و ترامپ، پشت صحنه ماجرا روشن شد. ما مواضع کسبهی معترض را از عوامل تخریبگر جدا میدانیم و ترامپ بداند دخالت آمریکا در این مسئله داخلی برابر است با بهمریختگی کل منطقه و هدم منافع آمریکا. مردم آمریکا بدانند ماجراجویی را ترامپ شروع کرد. مراقب سربازان خود باشند.»
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیام دونالد ترامپ را بسیار «غیرمسئولانه و خطرناک» خواند و گفت که احتمالا رئیسجمهور آمریکا «تحت تاثیر کسانی است که از دیپلماسی میترسند یا به اشتباه معتقدند که دیپلماسی غیرضروری است.»
اما پیام آقای ترامپ با قدردانی شاهزاده رضا پهلوی روبرو شد: «هشدار شما به سرکردگان جنایتکار جمهوری اسلامی به ملت ایران قدرت و امید بیشتری میدهد، امید به این که سرانجام رئیس جمهور آمریکا قاطعانه در کنارشان ایستاده است.»
شهبانو فرح پهلوی نیز در شبکههای اجتماعی از «قوای انتظامی» خواست، به مردم بپیوندند.
همچنین ۱۷ فعال مدنی و سیاسی در بیانیهای به نیروهای انتظامی و امنیتی هشدار دادند که «به مسئولیت واقعی خود-حفاظت از جان و امنیت مردم ایران- پایبند باشند» و «بار دیگر جنبش بزرگ مقاومت مدنی مردم ایران با تسخیر خیابانها، اراده ملی برای برکناری نظام نامشروع جمهوری اسلامی را فریاد میکند.»
در این میان برخی از منتقدان حکومت نیز درباره اعتراضات اخیر و مشکلات اقتصادی کشور هشدار دادند.
از جمله مولوی عبدالحمید اسماعیلزهی، امام جمعه اهلسنت زاهدان، که در خطبههای نماز جمعه گفت: «امروز مردم گرسنهاند» و«مردم حق دارند اعتراضات مسالمتآمیز داشته باشند و ماموران نباید با معترضان برخورد خشونتآمیز کنند.»
نمازگزاران پس از خروج از مصلای زاهدان شعار دادند: «ایرانی داد بزن، حقت رو فریاد بزن» و «مرگ بر دیکتاتور.»
در این روز مراسم خاکسپاری امیرحسام خدایاریفرد که در جریان اعتراضات ۱۰ دی در کوهدشت کشته شد در فضایی پرتنش برگزار شد. پدر او در این مراسم گفت: «پسرم بسیجی نبود، اغتشاش نکرد… انتقامش را خدا بگیرد.»
همچنین مراسم تشییع داریوش انصاری بختیاروندی، معترضی که بر اساس گزارشها «شامگاه ۱۰ دی با شلیک مستقیم نیروهای امنیتی» در اعتراضات فولادشهر اصفهان به قتل رسید، برگزار شد.
تصاویر اعتراضات مردم در نارمک، در شرق و نازیآباد در جنوب تهران در شبکههای اجتماعی منتشر شد.
اعتراضات شبانهای در قم و یاسوج برگزار شد که معترضان در یاسوج شعار میدادند: «مرگ بر دیکتاتور» و «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه.»
در برازجان، اصفهان، مشهد و خرمآباد معترضان شب در خیابان باقی ماندند.
شورای تامین استان قم در بیانیهای اعلام کرد که در تظاهرات دیروز یک نفر بر اثر «انفجار نارنجک» کشته شده است. به ادعای این بیانیه یکی از «عناصر گروهک تروریستی» که با حمل یک نارنجک «قصد کشتهسازی از اغتشاشات» را داشت، بر اثر جراحات ناشی از انفجار نارنجک در دستش کشته شد.
همزمان ویدیویی از یک معترض که وسط خیایانی افتاده، در حالی که قفسه سینه و دست راستش متلاشی شده، به سرعت در شبکههای اجتماعی به عنوان «معترضی که با نارنجک در قم» کشته شد، بازنشر شد.
بخش راستیآزمایی بیبیسی فارسی، مکان این ویدیو را (خیابان مالک اشتر قم) تایید کرد.
دو روایت در این زمینه وجود دارد، کسی که ویدیو را گرفته و برخی از کاربران شبکههای اجتماعی میگویند که این معترض با انفجار «نارنجک» نیروهای امنیتی کشته شده و در سوی دیگر هم روایت رسمی حکومت است. بخش راستیآزمایی بیبیسی فارسی همچنین هویت فرد کشته شده را تایید کرد: «حسین ربیعی.»
در واکنش به اعتراضات و سرکوب حکومتی، مای ساتو، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور ایران، از «کشته شدن هشت معترض» در جریان تظاهرات اخیر ابراز نگرانی کرد. خانم ساتو گفت که گزارشهای دریافتی او «حاکی از درگیری فزاینده بین معترضان و نیروهای امنیتی است.»
منبع تصویر، Getty Images
روز پنجم: چندین کشته در ازنا و لردگان
پنج شنبه یازده دی، مقامهای حکومتی به انتشار اخباری مبنی بر کشته شدن چند معترض واکنش نشان دادند.
مسعود پزشکیان گفت: «چرا مردم ما را قبول ندارند، بپذیریم که باید حرف مردم را گوش کنیم.»
او درباره بحران ارز نیز گفت که دولتش دیگر «دلار رانتی را به قیمت پایین ۲۸هزار و ۵۰۰ تومان یا ۷۰ هزار تومان به کسی نمی دهد.»
در یک ویدیو، اهالی مرودشت شعار دادند: «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه.»
دادستان عمومی و انقلاب شهرستان کوهدشت از دستگیری ۲۰ نفر از معترضان خبر داد و با اشاره به مجروح شدن «۱۳ مامور» گفت: «در جریان این حوادث، برخی افراد با سر دادن شعارهای ساختارشکنانه و انجام اقدامات خرابکارانه از جمله سنگپرانی به سمت مامورین انتظامی، موجب بروز بینظمی شدند.»
تصاویر منتشر شده در شبکههای اجتماعی، شلیک به سوی معترضان در لردگان استان چهارمحال و بختیاری را نشان داد. خبرگزاری فارس به نقل از یک مقام آگاه گفت که در این درگیریها «دو نفر» کشته شدهاند.
همچنین در یک ویدیوی منتشر شده از قم معترضان، گروهی از ماموران ویژه موتورسوار را سنگباران کردند. در ویدئوی دیگری که مربوط به ساعتی پیش از ویدیوی اول بود، تجمع معترضان دیده میشد که شعار میدادند «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم.».
در تصاویر منتشر شده از شهر ازنا در استان لرستان دیده شد که معترضان مقابل کلانتری مرکزی این شهر آتش بزرگی بهپا کردند. به گزارش رسانههای ایران در جریان این اعتراضات به مقر پلیس حمله شد و «سه تن کشته و ۱۷ نفر زخمی شدند.»
معاونت آموزشی دانشگاه تهران هم در اطلاعیهای گفت که امتحانات پایان نیمسال، بهصورت آنلاین برگزار میشود.
روز چهارم: تغییر رییس بانک مرکزی
چهارشنبه ده دی، در پی گسترش اعتراضات، برگزاری کلاسها در دانشگاههای علامه طباطبایی و شهید بهشتی تهران تا پایان ترم «غیرحضوری» شد و تصاویری از اعتراضات دانشگاههای شهید بهشتی تهران، صنعتی اصفهان و فردوسی مشهد به طور گسترده در شبکههای اجتماعی پخش شد.
رئیسجمهور ایران با تغییر رئیس بانک مرکزی موافقت کرد. در هفتههای اخیر و به ویژه در روزهای گذشته، شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به طور مستمر از سیاست اقتصادی دولت انتقاد کرده بودند و خواستار تغییراتی در کابینه و تیم اقتصادی شده بودند.
عبدالناصر همتی که سال گذشته مجلس ایران رای به برکناری او از وزارت اقتصاد داده بود، به عنوان رئیس جدید بانک مرکزی، وعده داد ثبات اقتصادی را به جامعه برگرداند: «به نظرم یکی از دلایل اصلی التهابات در بازار ارز، چند نرخی بودن، وجود رانت، فساد و سفتهبازی است که در حال حاضر در حال وقوع است.»
ویدیوهایی از اعتراضات در فسا در جنوب استان فارس منتشر شد که در آن گروهی از معترضان در ورودی و نگهبانی فرمانداری این شهر را از جا کندند و نیروهای انتظامی با تفنگ ساچمهای (شاتگان) به مردم شلیک کردند.
رئیس دادگستری فسا از بازداشت چهار نفر و زخمی شدن سه مامور نیروی انتظامی خبر داد ولی کشته شدن یک نفر در این درگیریها را تکذیب کرد.
در کوهدشت استان لرستان نیروهای امنیتی در برابر معترضان به خشونت متوسل شدند. در تصاویر منتشر شده، صدای پیاپی شلیک شنیده میشد. خبرگزاری فارس، نزدیک به نهادهای امنیتی، به نقل از معاون سیاسی استاندار لرستان گفت که در جریان اعتراضات روز چهارشنبه کوهدشت یک نیروی بسیجی کشته و تعدادی از نیروهای امنیتی و ضدشورش مجروح شدهاند.
از جمله شهرهایی بودند که تصاویری از تجمع و اعتراض در آنها منتشر شد و همینطور گزارشهایی از تجمعهای پراکنده در اصفهان.
تصاویری از معترضان در همدان، کوهدشت، گناوه، دورود، الیگودرز، اصفهان، نهاوند، جونقان، فولادشهر اراک، رامهرمز در خوزستان، فارسان، درود و کرمانشاه منتشر شد.
روز سوم: «پذیرش مشکلات مردم»
سه شنبه نه دی، در تهران، اصفهان، کرمانشاه، شیراز و یزد، اعتراضها وارد سومین روز خود شد و در مشهد، تصاویر از حضور سنگین نیروهای امنیتی و ضدشورش حکایت داشت.
ویدیوهایی از اعتراضات منتشر شد که درآنها دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی تهران «شعار مرگ بر دیکتاتور» میدادند و در بازار شادآباد تهران شعار «بازاری با غیرت، حمایت، حمایت» شنیده میشد.
همچنین ویدیوهایی به دست بیبیسی فارسی رسید که در آن حضور محسوس ماموران امنیتی و لباس شخصیها در نقاط خاصی از تهران که در روزهای گذشته شاهد تجمعات اعتراضی بودند، دیده میشد. در این روز ویدئویی از خیابان جمهوری تهران منتشر شد که در آن، جمعیت ماموران را وادار به عقبنشینی میکنند.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، از شهروندان ایرانی به دلیل گرانیها عذرخواهی کرد و گفت که مشکلات «یک شبه» حل نخواهد شد: «بابت گرانی و تورم ۴۰ درصدی از مردم عذرخواهی میکنیم و در تلاشیم که حل شود.»
سهشنبه شب ویدیوهایی از اعتراضات فولادشهر اصفهان منتشر شد که معترضان با روشن کردن آتش، بخشی از خیابان را مسدود کره بودند و مقابل نیروهای ضدشورش مقاومت میکردند، در همدان نیروهای امنیتی با معترضان درگیر شدند و همچنین در نورآباد ممسنی استان فارس معترضان شعارهای ضد حکومتی چون «خامنهای قاتله، حکومتش باطله» سر دادند.
روزنامه شرق به نقل از منابع دانشجویی از بازداشت چهار دانشجوی دانشگاه تهران خبر داد و معاون دانشجویی وزارت علوم در نامهای به دانشگاهها اعلام کرد: «کلاسهای هفته پایانی نیمسال تحصیلی میتواند غیرحضوری برگزار شود.»
منبع تصویر، Getty Images
روز دوم: «سیاستهای ایرانسوز و مردمگداز»
دوشنبه هشت دی معترضان در نقاط مختلف تهران برای دومین روز به خیابانها آمدند.
شعارهای روز دوم متفاوت بود و در برخی ویدیوهای منتشر شده از اعتراضات شنیده میشد: «رضا شاه روحت شاد»، «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده.»
پلیس در برخی نقاط تهران دست به خشونت زد و در تصاویر دیده شد که نیروی انتظامی از گاز اشکآور برای متفرق کردن معترضان استفاده میکند. در تصاویر ارسالی از تهران، شاهد مسدود شدن برخی خیابانها، آتش زدن سطلهای آشغال شهری و حضور محسوس نیروهای ضد شورش بودیم.
در روز دوم علاوه بر تهران تجمعهایی در شهرهای دیگر از جمله کرج، همدان، قشم و ملارد گزارش شد.
دانشجویان در کوی دانشگاه تهران اعتراض کردند و پس از آن گزارشهایی منتشر شد که درهای کوی دانشگاه بسته شده است و پلیس و نیروهای امنیتی آن را محاصره کردهاند.
در همین روز تصویری فردی که در برابر دستهای از نیروهای موتورسوار ضد شورش روی زمین نشسته است، بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی داشت. در ویدیوهایی که از این صحنه منتشر شده، نیروهای انتظامی بعد از دقایقی به طرف مرد میآید و بعد از صحبتی کوتاه او را کتک میزنند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در شبکه ایکس گفت که به وزیر کشور ماموریت داده تا با «نمایندگان معترضان» گفتوگو کند.
غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه، نیز گفت: «برخی، با برهم زدن بازار ارز و ایجاد نوسانات اقتصادی، معیشت و زندگی مردم را نشانه گرفتهاند که باید با هوشیاری مسئولان، شناسایی و محاکمه شوند.»
حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا در شبکه ایکس به اعتراضات ایران واکنش نشان داد و مجموعه پستهایی در این رابطه منتشر کرد از جمله ویدیوهایی از این اعتراضات در چند شهر ایران از جمله جزیره قشم.
مصطفی تاجزاده، زندانی سیاسی، در پیامی با اشاره به افزایش «مستمر و سرسامآور قیمت کالاها و کاهش روزانه ارزش پول ملی» گفت: «علتالعلل مشکلات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، بینالمللی و حتی زیستمحیطی این یا آن دولت و مجلس نیست بلکه ساختار انسدادآفرین ولایت مطلقه فقیه و سیاستهای ایرانسوز و مردمگداز آقای خامنهای است.»
شاهزاده رضا پهلوی هم در پیامی از اعتراضات حمایت کرد: «تا زمانی که این رژیم سر کار است، وضعیت اقتصادی مملکت رو به زوال خواهد بود.»
روز اول: افزایش نرخ دلار و سقوط ریال
یکشنبه هفت دی کسبه و بازاریان تهران به خیابان آمدند و مغازهها را تعطیل یا نیمهتعطیل کردند. در خیابان جمهوری و مقابل پاساژ علاءالدین معترضان شعارهایی مانند: «بازاری با غیرت، حمایت، حمایت»، «گرونی، تورم، بلای جون مردم» و «ببندید، ببندید» سردادند.
این تجمعات اعتراضی پس از آن بود که در مقطعی قیمت دلار از ۱۴۳ هزار تومان گذشت. معترضان میگفتند که با افزایش نرخ دلار امکان فعالیت ندارند چون باید همان جنس را، در صورت فروش، با قیمت بالاتری بخرند.
همزمان دولت لایحه بودجه سال آینده را به مجلس برد و اعلام کرد که کاستن از تورم را اولیت اول خود قرار داده است.
به گفته ناظران، چشمانداز منفی اقتصاد ایران در سال آینده و جهش بیسابقه قیمت دلار در هفتههای اخیر باعث شده که بسیاری از سهامداران، سرمایه خود را به بازارهای موازی، نظیر طلا و ارز هدایت کنند.
