فاطمه یار محمدی - روزنامه اطلاعات| نقاط صفر مرزی همواره میتوانند به عنوان موتور تولید، کشاورزی و ثروت باشند، اما ساکنان برخی از آنها برای ابتداییترین نیازهای خود، مانند آب، تحصیل و درمان چشم براه ماندهاند و همچنان در انتظار اقدام موثر و عاجل مسئولان هستند.
روستای «ملکی» در ۷ کیلومتری مرز ایران و افغانستان از توابع شهرستان زیرکوه خراسان جنوبی از جمله مناطق مرزی محروم محسوب میشود که مسئولان ذیربط تاکنون نتوانسته اند از ظرفیتهای مرز در جهت رفاه و در آمدزایی ساکنان آن استفاده کنند. آب یکی از اساسی ترین نیاز های ساکنان این روستا است و بر همین اساس آنها خواهان حفر چاه هستند تا کشاورزی خود را احیا کنند، اما مسئولان استانی و کشوری بنا به دلایلی که میگویند قابل بیان نیست، تاکنون در اینباره اقدامی انجام ندادهاند.
از سوی دیگر ۱۰۰ خانوار ساکن روستای یاد شده که شمار کودکانشان شاید با زنان و مردان آن روستا برابری کند، مدرسه برای تحصیل تا مقطع دیپلم یا مرکز بهداشتی برای درمان ندارند! زنان تنها مراجعان درمانگاه جهادیاند و برای ساکنان این روستا خدمات دندانپزشکی، رؤیایی دست نیافتنی است.
هنر زنان روستایی گلدوزیهای زیباست، اما در این زمینه هیچ امیدی برای خریداران آنها وجود ندارد، چون گردشگری به این نقطه از صفر مرزی سفر نمی کند! مردان روستا اگر چند راس بز و گوسفند داشته باشند، میتوانند خانوادههای خود را تامین کنند ولی کمبود این زیرساختها، پی قاچاق سوخت یا شکارغیر قانونی میروند.
روستایی محروم از عمران و آبادی
رئیسکل دادگستری استان خراسان جنوبی، در گفتگو با اطلاعات با اشاره به محرومیتهای این استان، بهویژه روستاهای مرزی، میگوید: روستای ملکی از نعمت گاز، آب و برق برخوردار است، اما آب آن از روستایی دیگر و در چند کیلومتری تأمین میشود. در حالی که به گفته اهالی، اگر اجازه حفر چاه و احیای قنات روستا داده شود، میتوانند مزارع زرشک خود را دوباره فعال کنند و دامداریهایشان را توسعه دهند.
«ملکی»؛ منطقهای دور از آبادی
محمدجعفر عبدالهی، توضیح میدهد: این روستا در فاصله حدود ۷ کیلومتری مرز افغانستان قرار دارد و اگر از آن بهعنوان منطقهای دور از عمران و آبادی یاد شود، اغراق نیست و با وجود حضور گروههای جهادی متعدد برای رفع محرومیتها ، هنوز توفیق چشمگیری در این زمینه حاصل نشده و این در حالی است که برخلاف تصور، امنیت مطلوبی در منطقه برقرار است و مردم آن با آرامش زندگی میکنند.
وی ادامه میدهد: مهمترین چالش منطقه مسأله آب است. منابع زیرزمینی آب در دشت ملکی وجود دارد، اما به دلیل ملاحظات مرزی و امنیتی، امکان حفر چاه بهصورت گسترده فراهم نشده است، در حالی که در آن سوی مرز، آب برداشت میشود. یکی از برنامههای جدی دستگاه قضایی، پیگیری تأمین آب از مسیر تعامل و مذاکره با نهادهای ذیربط است.
عبدالهی همچنین به ارائه رایگان خدمات قضایی در این روستا اشاره میکند و میگوید: تاکنون ۴ تا ۵ نوبت خدماتی مانند ثبت شکایت، تنظیم دادخواستها، مشاورههای حقوقی، پیگیریهای درمان بیماران نیازمند با کمک خیرین و خدمات رایگان بهداشتی و پزشکی ارائه شده است.
وی از برقراری ارتباط تصویری خانوادههای زندانیان با مددجویان داخل زندان هم بهعنوان اقدامی مؤثر در کاهش فشارهای روحی و عاطفی روستائیان یاد میکند.
رویکرد حمایتی دستگاه قضایی
رئیس کل دادگستری خراسان جنوبی با تأکید بر رویکرد حمایتی قوه قضائیه از ساکنان مناطق محروم میگوید: به مأموران قضایی تأکید شده است با سعهصدر و همراهی بیشتری با مردم این مناطق برخورد کنند تا خدمات نظام در زندگی آنان ملموستر شود.
وی میافزاید: قوه قهریه بهتنهایی حریف ترک فعلهایی که محرومیتها را تولید میکنند نیست. از رسانهها میخواهیم محرومیتزدایی در خراسان جنوبی را به مطالبهای حاکمیتی تبدیل کنند، چراکه دادگستری نمیتواند جای خالی زیرساختها، اشتغال و تصمیمگیریهای کلان را پر کند.
اجازه حفر چاه را بدهند!
با وجود قناتهای پرآب اما غیرقابل استفاده، کشاورزی در روستای ملکی جان نگرفته است و پروژهها نیمهکاره رها شدهاند. مردم این روستا نه از ناامنیهای مرزی، بلکه از نبود کار، مدرسه راهنمایی، خدمات بهداشتی و فرصتهای شغلی گلایه دارند.
امین نوهدانی، جوان ۳۷ ساله روستای ملکی، در این باره میگوید: زمین برای کشاورزی وجود دارد، اما اجازه حفر چاه آب را نداریم که اگر اجازه بدهند، با کندن ۴ تا ۵ متر زمین به آب میرسیم. چند کیلومتر آنطرفتر، بعد از مرز، افغانها از چاهها آب برداشت میکنند و کشاورزی دارند، اما اینجا فقط ۲ چاه میتواند زمینهای ما را آباد کند!
وی ادامه میدهد: حدود ۱۰۰ دانشآموز ابتدایی داریم، اما دبیرستان وجود ندارد و بچهها برای ادامه تحصیل باید به «آویز» بروند؛ به همین دلیل بسیاری ترک تحصیل میکنند. فقط یکی از ۷ برادران من توانسته است لیسانس بگیرد و خود او هم معلم روستا شده است.
نوهدانی با اشاره به نبود امکانات درمانی میگوید: خانه بهداشت داریم، اما برای درمان باید به حاجیآباد برویم. اگر کسی بیمار شود، باید ۷۰ کیلومتر راه را طی کند تا به بیمارستان برسد، حتی برای انجام ساده ترین کار بانکی مانند یک کارتبهکارت ساده هم باید همین مسافت را طی کنیم.
وی میافزاید: در چند سال اخیر بیش از ۳۰ خانوار روستا را ترک کرده و به تایباد رفتهاند. نان توسط زنان خانواده پخته میشود و سهمیه آرد کفاف آن را نمیدهد. آب مصرفی اهالی روستا هم گلآلود است که به همین سبب بسیاری از اهالی دچار بیماری سنگ کلیه شدهاند.
کودکان، میان رؤیا و واقعیت ادامه تحصیل
اوزر، کودک ۱۰ ساله روستا هم میگوید: ما فقط تا کلاس ششم میتوانیم اینجا درس بخوانیم و برای کلاس هفتم باید به حاجیآباد برویم. حال آن که دوست داریم ادامه تحصیل بدهم.
در مقابل، یکی دیگر از پسران روستا میگوید: برای گرفتن هوبره و آهو تله میگذاریم و پدرم آنها را میفروشد.
علیرضا یوسفی، مدیر مدرسه عشایری لعل ملکی، میگوید: حدود ۱۰۰ دانشآموز و ۶ معلم داریم. نبود مدرسه راهنمایی مهمترین مشکل ما است. نزدیکترین مدرسه ۷۰ کیلومتر فاصله دارد و ترک تحصیل در این روستا بسیار بالاست؛ تاکنون حدود ۴۰ تا ۵۰ دانشآموز ترک تحصیل کردهاند.
وی میافزاید: دختران پس از پایان کلاس ششم، اغلب مجبور به ازدواج میشوند.
در نقطه صفر مرزی مرزبانان با مراقبت و هشیاری فراوان ، امنیت را حفظ میکنند و یکی از آنان میگوید: یک نفر می تواند شبانه با کوله پشتی ۱۰۰کیلوگرم موادمخدر را هم وارد کشور کند و اگر نتوانیم جلوی آن را بگیریم، این مواد خانمانسوز به سرعت توزیع میشود، قاچاق سوخت دراین منطقه کمتر است و خوشبختانه از ناامنی دراینجا خبری نیست و مردم در آرامش زندگی میکنند.
پایان یک گزارش، آغاز یک مطالبه
روستای ملکی را در حالی ترک کردیم که کودکان با توپ و عروسکهای اهدایی بازی میکردند و آذوقه چند خانواده هم تأمین شده بود. اما اگر محرومیتهای این روستا در حوزه اشتغال، آموزش، بهداشت و معیشت با خرد جمعی و حضور همه دستگاهها برطرف نشود، آینده کودکانی که با معضل قاچاق و سوختبری مواجهند تباه خواهد شد. فاصله روستا تا مرز چند کیلومتر بیشتر نیست، اما فاصله مردم آن تا فرصتهای شغلی، آموزشی و آیندهای روشن،هزاران کیلومتر است.
