پس از روی کار آمدن دولت دونالد ترامپ و تمرکز آن بر بحران‌های اطراف ترکیه، دیپلماسی جهانی شتاب گرفت و در نتیجه، آنکارا در سال ۲۰۲۵ وارد دوره‌ای بسیار پرتحرک در عرصه سیاست خارجی شد.

انتظار می‌رود این پویایی در سال ۲۰۲۶ شدت بیشتری پیدا کند؛ سالی که ترکیه آن را «سال اجلاس‌» نام‌گذاری کرده است.

اجلاس ناتو روزهای ۷ و ۸ ژوئیه در آنکارا برگزار می‌شود و اجلاس کاپ۳۱ هم از ۹ تا ۲۰ نوامبر در آنتالیا برگزار خواهد شد.

انتظار می‌رود آنکارا در سال جدید همچنان تمرکز خود را بر سه محور اصلی حفظ کند: سوریه، تحولات غزه، و تلاش‌ها برای پایان دادن به جنگ میان روسیه و اوکراین.

در سال ۲۰۲۵ که سیاست‌های آن به شدت تحت تاثیر دولت آقای ترامپ قرار داشت، ترکیه کوشید روابط نزدیک خود با ایالات متحده را حفظ کند و از این مسیر در موضوعات منطقه‌ای به امتیازات و برتری‌های بیشتری دست یابد.

پیش‌بینی می‌شود ترکیه در سال ۲۰۲۶ نیز همین سطح از تمرکز و فعالیت را ادامه دهد.

فرایند ادغام سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه

در ۸ دسامبر ۲۰۲۵، سوریه نخستین سالگرد فروپاشی رژیم ۶۱ ساله بعث را جشن گرفت. این کشور در سال ۲۰۲۶ هم در ردیف بالاترین اولویت‌های سیاست خارجی ترکیه قرار خواهد داشت.

در سال جدید، تلاش‌ها در سوریه همچنان بر نهادینه‌سازی دولت جدید، بازسازی کشور و احیای اقتصاد متمرکز خواهد بود.

به‌ویژه در ماه‌های نخست سال ۲۰۲۶، نگاه‌ها متوجه مذاکرات در جریان برای ادغام میان دولت دمشق و «نیروهای دموکراتیک سوریه» خواهد بود؛ نیرویی که ستون‌فقرات آن را «یگان‌های مدافع خلق» کرد تشکیل می‌دهد.

در ۱۰ مارس ۲۰۲۵، دو طرف یک یادداشت تفاهم هشت‌ ماده‌ای امضا کردند و بر سر ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه، که فرماندهی نیرویی مسلح با حدود ۵۰ هزار جنگجو را بر عهده دارد، در ارتش تازه‌ تشکیل‌شده سوریه به توافق رسیدند.

بر اساس این یادداشت تفاهم، قرار بود فرایند ادغام تا پایان سال ۲۰۲۵ به سرانجام برسد؛ اما به دلیل نبود توافق بر سر جزئیات چگونگی ادغام «یگان‌های مدافع خلق» در ارتش ملی، این روند با تاخیر روبه‌رو شد.

بیش از همه، این ترکیه است که از ناتمام ماندن این فرایند ناراضی است.

آنکارا در سال ۲۰۲۵ بارها تاکید کرد که یگان‌های مدافع خلق و نیروهای دموکراتیک سوریه را یک سازمان تروریستی می‌داند و اجازه نخواهد داد این نیروها در یک منطقه خودمختار در خاک سوریه به حضور خود ادامه دهند.

ترکیه تاکید کرد که مفاد یادداشت تفاهم ۱۰ مارس باید به‌طور کامل و بدون هیچ استثنایی اجرا شود.

ترکیه در روزهای پایانی سال ۲۰۲۵ هشدار داد که صبرش رو به پایان است، اما در عین حال تاکید کرد قصد آغاز درگیری نظامی تازه‌ای را ندارد و هم‌زمان پافشاری کرد که نباید اجازه داد این روند به یک بحران تبدیل شود.

آنکارا برای حفظ سطح هماهنگی‌ها، به دیدارهای دیپلماتیک در سطوح عالی با دمشق متوسل شد.

تنش با اسرائیل بر سر غزه و سوریه

تنش در روابط ترکیه و اسرائیل که ریشه در جنگ غزه داشت، در سال ۲۰۲۵ گسترده‌تر شد و به عرصه سوریه نیز سرایت کرد.

اسرائیل حملاتی را علیه دولت جدید در سوریه انجام داد و با ایجاد مناطق حایل در منطقه سویدا از گروه‌های دروزی حمایت کرد.

آنکارا این اقدامات را مصداق «توسعه‌طلبی اسرائیل» توصیف می‌کند و اسرائیل را جدی‌ترین تهدید برای ثبات منطقه‌ای می‌داند.

ترکیه اعلام کرد اسرائیل با اتخاذ سیاست‌هایی مشخص، هم مانع خلع سلاح نیروهای دموکراتیک سوریه می‌شود و هم این نیرو را به ادامه پیگیری هدف اداره خودمختار ترغیب می‌کند.

آنکارا این نگرانی‌ها را چندین بار از طریق آقای تام باراک که در سال ۲۰۲۵ به عنوان سفیر ایالات متحده در آنکارا و نماینده ویژه در امور سوریه منصوب شد، به واشنگتن منتقل کرد. ترکیه همچنین برای پیشبرد الگوی حاکمیت متمرکز در سوریه تا حدی از حمایت سیاسی ایالات متحده برخوردار شد.

آیا ترکیه نیرو به غزه اعزام خواهد کرد؟

یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها درباره سال ۲۰۲۶ این است که آیا ترکیه به «نیروی ثبات‌بخش بین‌المللی» که قرار است در غزه تشکیل و مستقر شود، خواهد پیوست یا نه.

اسرائیل اعلام کرده است که به دلیل تنش با ترکیه، صراحتا مشارکت آنکارا در این نیرو را وتو کرده است.

چالش‌های مربوط به تشکیل این نیرو که نقشی کلیدی در آغاز فاز دوم توافق غزه دارد، در جلسه‌ای که در روزهای پایانی ۲۰۲۵ در ایالات متحده برگزار شد، بررسی شد.

آقای هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، پیش از برگزاری این نشست با حضور ترکیه، قطر و مصر تاکید کرد آنچه برای آنکارا اصل است، برداشتن گام‌هایی برای عادی‌سازی زندگی غیرنظامیان در غزه و تامین امنیت آن‌هاست و این‌ که چه کشورهایی این ماموریت‌ها را در میدان اجرا خواهند کرد، موضوعی ثانویه به شمار می‌آید.

با وجود مخالفت‌های اسرائیل، روشن است که ایالات متحده می‌خواهد ترکیه در این روند نقشی داشته باشد و به همین دلیل در تلاش است راه‌حلی برای مشارکت آنکارا پیدا کند.

پیش‌بینی می‌شود این تلاش‌ها از ابتدای ژانویه شدت بگیرد و در چارچوب گذار به فاز دوم توافق غزه پیگیری شود.

آیا در سال ۲۰۲۶ توافق صلحی میان روسیه و اوکراین شکل خواهد گرفت؟

جنگ اوکراین که با حمله روسیه آغاز شد و اکنون به آستانه ورود به سال چهارم خود رسیده، به خاطر تبعات جهانی و به‌ویژه تاثیر آن بر معادلات دریای سیاه، همچنان در صدر دستور کار سیاست خارجی و امنیتی ترکیه است.

به دنبال فشارهای دولت آقای ترامپ، روند مذاکرات دوباره جان گرفت و ترکیه با میزبانی سه دور گفت‌وگوی مستقیم میان هیئت‌های روس و اوکراینی در سال ۲۰۲۵، نقش مستقیم و فعالی در این روند ایفا کرد.

آقای رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، که بارها با آقای ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، و آقای ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، دیدار کرده است، مکررا خواستار برگزاری مذاکرات صلح در استانبول شده است.

انتظار می‌رود ترکیه این تلاش را در سال ۲۰۲۶ هم ادامه دهد.

بزرگ‌ترین نگرانی آنکارا در ماه‌های پایانی ۲۰۲۵، حملات روسیه و اوکراین در دریای سیاه بود؛ حملاتی که امنیت دریایی را به خطر انداخت.

برای نخستین بار از آغاز جنگ در فوریه ۲۰۲۲، اوکراین به کشتی‌های تجاری در محدوده منطقه انحصاری اقتصادی ترکیه حمله کرد و تقریبا هم‌زمان، روسیه نیز یک کشتی ترکیه‌ای را در یکی از بنادر اوکراین هدف قرار داد.

پس از این رویدادهای دریایی، ورود پهپادها به حریم هوایی ترکیه در روزهای پایانی ۲۰۲۵ نیز به معضلی جدی تبدیل شد و در پی این تحولات در دریا و آسمان، آنکارا چندین بار به روسیه و اوکراین هشدار داد.

چانه‌زنی بر سر اف-۳۵ و اس-۴۰۰ در روابط با ایالات متحده

با آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری آقای دونالد ترامپ، فصل تازه و فعال‌تری در روابط ترکیه و ایالات متحده آغاز شد.

در سال ۲۰۲۵، زمانی که رابطه شخصی نزدیک آقای اردوغان و آقای ترامپ تاثیری محسوس بر تحولات منطقه و روابط دوجانبه داشت، مهم‌ترین محور در روابط ترکیه و ایالات متحده همکاری در حوزه صنایع دفاعی بود.

با وجود مذاکرات گسترده، هیچ پیشرفت عملی در زمینه لغو تحریم‌های کاتسا (قانون مقابله با دشمنان ایالات متحده از طریق تحریم) یا بازگشت ترکیه به برنامه جنگنده‌های اف-۳۵ به دست نیامد.

تام باراک، سفیر ایالات متحده، بارها تاکید کرد که حل‌ و فصل پرونده سامانه‌های دفاع هوایی روسی اس-۴۰۰ پیش‌شرط بازگشت ترکیه به برنامه اف-۳۵ یا خرید جنگنده از این برنامه است و افزود که به زودی راه‌حل مناسبی برای این موضوع پیدا خواهد شد.

انتظار می‌رود این موضوع در سال ۲۰۲۶ هم یکی از مهم‌ترین مسائل در روابط ترکیه و ایالات متحده باشد.

ترکیه همچنین انتظار دارد آقای ترامپ در جریان سفر خود به آنکارا برای شرکت در اجلاس ناتو، مذاکرات مفصلی با رجب طیب اردوغان درباره روابط دوجانبه انجام دهد.

ادامه مناقشه بر سر معماری امنیتی اروپا

یکی از روندهایی که پیش‌بینی می‌شود در سال ۲۰۲۶ شتاب بگیرد، تلاش برای طراحی معماری تازه امنیتی میان ترکیه و کشورهای اروپایی است.

با کاهش نقش امنیتی ایالات متحده در اروپا و در حالی که روسیه بیش از پیش به عنوان تهدید دیده می‌شود، کشورهایی مانند آلمان و بلژیک، همراه با دولت‌های بالتیک و شرق اروپا، تاکید می‌کنند که ترکیه با توجه به داشتن دومین ارتش بزرگ ناتو باید در چارچوب امنیتی جدید گنجانده شود.

اما مخالفت فرانسه، یونان و جمهوری قبرس مانع از آن شد که ترکیه در طرح‌های صنایع دفاعی و دیگر برنامه‌های نظامی مورد نظر اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ مشارکت کند.

به همین دلیل، ترکیه تمرکز خود را بیشتر بر همکاری‌های دوجانبه در این حوزه گذاشته و به‌ویژه با آلمان، بریتانیا، اسپانیا، ایتالیا و لهستان توافق‌هایی امضا کرده است. تکمیل قرارداد جنگنده‌های یوروفایتر در سال ۲۰۲۵ پس از موافقت آلمان، مهم‌ترین تحول در این زمینه بود.

آیا روند تازه‌ای برای حل‌وفصل مسئله قبرس آغاز خواهد شد؟

پیروزی آقای توفان ارهرمان در انتخابات ۲۰۲۵ بخش ترک‌نشین قبرس شمالی، این گمانه را تقویت کرد که شاید مسیر تازه‌ای برای حل اختلاف دیرینه در این جزیره گشوده شود.

موضع نرم‌تر و منعطف‌تر آقای ارهرمان در مقایسه با سیاست ارسین تاتار که بر «عدم طرح هیچ الگویی جز راه حل دو کشوری» تاکید می‌کرد و با موضع آنکارا همسو بود، انتظارات را در این زمینه تقویت کرد.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، می‌خواهد پیش از پایان دوره مسئولیتش در اواخر سال ۲۰۲۶ در این پرونده به پیشرفتی دست یابد.

ماریا هولگین، فرستاده ویژه‌ای که آقای گوترش برای پرونده قبرس تعیین کرده، در ماه دسامبر نخستین دیدارهای خود را با طرفین برگزار کرد، اما این گفت‌وگوها نشانه‌ای از در پیش بودن مسیری آسان به دست نمی‌دهند.

این‌ که جمهوری قبرس در شش‌ ماهه نخست ۲۰۲۶ ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا را بر عهده می‌گیرد، این انتظار را تقویت کرده که بروکسل نقش فعال‌تری در پرونده قبرس ایفا کند.

اظهارات مقام‌های ترکیه نشان می‌دهد که موضع رسمی آنکارا، یعنی پیگیری مسئله قبرس در چارچوب «راه‌حل دو کشوری»، همچنان بدون تغییر باقی مانده است.

احتمال بازگشایی مرز ترکیه با ارمنستان

در سال ۲۰۲۵، بیشترین پیشرفت در روند صلح میان ارمنستان و آذربایجان و هم‌زمان در روند عادی‌سازی روابط میان ترکیه و ارمنستان به دست آمد.

در چارچوب دیپلماسی فشرده میان رهبران ترکیه و ارمنستان، دیدار آقای نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، با آقای رجب طیب اردوغان در ۲۰ ژوئن در استانبول، یکی از تحولات مهم این روند بود.

پیش‌بینی می‌شود در ماه‌های نخست سال ۲۰۲۶ گام تازه‌ای برای پیشبرد این روند برداشته شود.

بر اساس توافقی که در سال ۲۰۲۲ حاصل شد، ترکیه و ارمنستان برنامه دارند گذرگاه مرزی علیجان/مارگارا را به روی شهروندان کشورهای ثالث و دارندگان گذرنامه دیپلماتیک باز کنند؛ اقدامی که هرچند نمادین است، اما در روابط دوجانبه گامی تاریخی به شمار می‌آید.

میان ترکیه و ارمنستان هنوز روابط رسمی دیپلماتیک برقرار نشده و گذرگاه‌های مرزی دو کشور از سال ۱۹۹۳ تاکنون بسته مانده است.

ترکیه که روند عادی‌سازی با ارمنستان را به پیشرفت در مذاکرات ارمنستان و آذربایجان مشروط کرده است، با این اقدام نمادین در واقع می‌کوشد پیش از انتخابات ماه ژوئن، پیامی مبنی بر حسن نیت خود به دولت آقای پاشینیان ارسال کند.