سقوط شتابان تراز آب خزر

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

ایلنا: مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگی‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، با تشریح چالش‌های زیست‌محیطی دریای خزر از تبدیل‌شدن «کاهش شدید تراز آب» به مهم‌ترین چالش منطقه علاوه بر سایر معضلات و چالش‌های موجود‌ خبر داد. امید صدیقی سوادکوهی، با اشاره به چالش‌های زیست‌محیطی دریای خزر، «کاهش شدید تراز آب» را مهم‌ترین چالش کنونی این دریا برای همه کشورهای ساحلی خواند و گفت: «آلودگی ناشی از تخلیه فاضلاب تصفیه‌نشده شهرهای ساحلی و آلودگی‌های صنعتی، یک‌ چالش مهم در دریای کاسپین محسوب می‌شود که طی سال‌های اخیر با شدت‌گرفتن کاهش تراز و پسروی دریا تشدید شده است. چنان‌که پسروی و کاهش تراز دریا به مهم‌ترین چالش زیست‌محیطی و اقتصادی-اجتماعی منطقه کاسپین تبدیل شده است». او افزود: «کاهش تراز و پسروی دریای کاسپین در سال‌های اخیر به یک چالش جدید و جدی تبدیل شده و به‌ویژه در دو، سه سال اخیر، به مهم‌ترین چالش زیست‌محیطی در کل منطقه کاسپین تبدیل شده است». او با بیان اینکه نوسانات تراز دریای کاسپین به صورت طبیعی سینوسی است، توضیح داد: «براساس داده‌های تاریخی، تراز این دریا در بازه‌های زمانی چندساله به‌ صورت متناوب افزایش و سپس کاهش می‌ یابد. اما آنچه اکنون رخ داده، شتاب نگران‌کننده‌ای در روند کاهش تراز است». صدیقی با ارائه آمار گفت: «روند کاهش تراز از سال ۱۳۷۴ آغاز شده و تاکنون ادامه دارد. اما نکته بحرانی اینجاست که در 

۲۵ سال اول، کاهش تراز در مجموع حدود یک‌و‌نیم متر بود، در حالی که فقط در پنج سال اخیر (از ۱۳۹۹ تاکنون)، تراز آب یک متر کاهش یافته است. به عبارت دیگر، سرعت کاهش در پنج سال اخیر بسیار بیشتر از ۲۵ سال قبل از آن بوده است». صدیقی با بیان تأثیر مستقیم این شرایط بر زیست‌بوم دریای کاسپین افزود: «بسیاری از گونه‌های ماهیان تجاری مهم دریای کاسپین برای تخم‌ریزی و تولید‌مثل به رودخانه‌ها یا آب‌های ساحلی می‌آیند. پسروی دریا و تغییر شرایط، زادآوری و تجدید نسل این ماهیان را کاهش داده و بر رشد آنها تأثیر منفی می‌گذارد. نتیجه نهایی، کاهش تولید منابع آبزی است که معیشت صیادان و جوامع محلی ساحلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد». 

او با اشاره به ابعاد بین‌المللی بحران یادآور شد: «این مسئله در سواحل قزاقستان و روسیه حتی شدیدتر است. به دلیل شیب و عمق کم سواحل شمالی، با هر سانتی‌متر کاهش تراز، دریا کیلومترها عقب‌نشینی می‌کند که مشکلات حمل‌ونقل دریایی و اقتصادی گسترده‌تری را برای آن کشورها به وجود آورده است و این شرایط با ادامه کاهش تراز بحرانی‌تر خواهد شد. کشتی‌ها به دلیل عمق کم آب با ظرفیت بار کمتر به بنادر تردد کرده که خسارت اقتصادی داشته و فعالیت بنادر در این مناطق به‌شدت محدود می‌شود». او از تهیه یک برنامه اقدام منطقه‌ای برای رویارویی با بحران کاهش تراز آب دریای خزر با همکاری کشورهای حاشیه دریای خزر و دبیرخانه کنوانسیون تهران خبر داد و بر ضرورت پیش‌بینی علمی روند تراز دریا در سال‌های آینده تأکید کرد. این مقام مسئول با اشاره به حساسیت موضوع در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی گفت: «مهم‌ترین اقدام منطقه‌ای، تهیه یک برنامه اقدام مشترک بین پنج کشور حاشیه دریای کاسپین است. این سند در چارچوب کنوانسیون تهران (کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریای خزر) و با همکاری دبیرخانه کنوانسیون، با هدف کاهش اثرات، سازگاری و تاب‌آوری در برابر کاهش تراز آب تدوین شده است». 

او افزود: «در کشور ما نیز کارگروه ملی‌ای با حضور دستگاه‌های ذی‌ربط تشکیل و این سند بررسی و اصلاح شد. سایر کشورها نیز همین روند را طی کردند و سند پس از دو مرحله اصلاح، تقریبا نهایی شده و بعد از تصویب اجرا خواهد شد». مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگی‌های دریایی، مهم‌ترین اقدام کنونی را مدل‌سازی و پیش‌بینی روند تراز آب خزر برای حداقل ۲۰ تا ۲۵ سال آینده عنوان کرد و گفت: «برای برنامه‌ریزی و انجام اقدامات پیشگیرانه، دستگاه‌های اجرائی مانند سازمان بنادر و دریانوردی، سازمان حفاطت محیط زیست و وزارت نیرو و دیگر بخش‌ها نیازمند این پیش‌بینی‌ها هستند». او به جمع‌بندی علل کاهش تراز پرداخت و گفت: «مطالعات انجام‌شده توسط کشورهای حاشیه خزر و نهادهای داخلی تقریبا به نتیجه‌ای یکسان رسیده‌اند؛ مهم‌ترین عامل کاهش تراز، به‌ویژه تشدید آن در سال‌های اخیر، پدیده تغییر اقلیم و گرمایش جهانی و به تبع آن افزایش شدید نرخ تبخیر در حوضه آبریز و سطح دریای کاسپین است که بیلان آبی آن را منفی کرده است». به گفته این مسئول، عامل دیگری مانند برداشت آب برای فعالیت‌های کشاورزی، صنعتی و توسعه‌ای یا احداث سدها که موجب کاهش ورودی رودخانه‌ها شده، سهم کمتری در این روند کاهش تراز آب دارد».

آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.