قطع کامل اینترنت همزمان با اعتراضات، به خشم و اضطراب شهروندان دامن زده است
قطع اینترنت در ایران پس از پاسخ میلیونی مردم به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی و شکل گرفتن خیزش ۱۸ دیماه انجام شد.
گزارشهای رسیده از شهروندان حاکی است در این دور از قطع اینترنت، امکان هر گونه تماسی از طریق موبایل و پیامک نیز از بین رفته و حتی رسانهها و سایتهای حکومتی نیز در دسترس نیستند.
جمهوری اسلامی اینترنت را در شرایطی خاموش کرد که پیش از آن در ۱۱ روز گذشته تلاش کرده بود دسترسی به شبکه جهانی اطلاعات را به صورت منطقهای و محلی مختل کند.
حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا در شبکه ایکس در واکنش به این اقدام نوشت رژیم جمهوری اسلامی اینترنت را بهطور کامل قطع کرد تا صدای مردم ایران را خاموش کند، اما نمیتوان اراده را مثل یک اتصال شبکه خاموش کرد.
این حساب خطاب به مردم ایران نوشت که جهان هنوز شما را میبیند و میشنود.
نگرانی شهروندان
نیما عالمیان، عضو تیم ملی تنیس روی میز ایران، صبح جمعه ۱۹ دیماه همزمان با سیزدهمین روز خیزش ملی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی، با انتشار یک استوری اینستاگرامی به قطع اینترنت در کشور واکنش نشان داد و نوشت: «برای ایران دعا کنید.»
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال در پیامی گفت: «از نیمهشب گذشته، خطوط تلفن همراه به طور کامل قطع شده و سرویس پیامک هم قطع است. تنها تلفنهای زمینی فعال هستند.»
مخاطب دیگری از «قطع ۱۰۰ درصدی اینترنت ثابت و موبایل، مسدود شدن تماس خط به خط و ارسال پیامک و ایجاد پارازیت روی ماهواره و شبکه ایراناینترنشنال» خبر داد.
یک شهروند در تماس با ایراناینترنشنال وضع اینترنت را «بسیار وخیمتر از جنگ ۱۲ روزه» خواند و گفت «خدماتی مانند اسنپ و بانکها» مختل شده است.
قطع کلیه راههای ارتباطی آنلاین در ایران با واکنش گسترده کاربران در شبکههای اجتماعی نیز مواجه شده است.
کاربری در شبکه ایکس نوشت: «امشب از اون شباس که واسه ایرانیای خارج از کشور صبح نمیشه! که هر ساعت ۱۰۰ سال طول میکشه! که معنی غربت هی کِش میآد.»
شهروند دیگری نوشت: «دارم میمیرم از بیخبری از مامانم و رفیقام. واقعا تا کی قراره همهچی قطع باشه؟»
یک شهروند با اشاره به تجربه مهاجرت خود نوشت: «اونجای مهاجرت بده که تو برای یه زندگی آروم رفتی اما از چک کردن لحظهای اخبار کشورت داری زوال عقل میگیری.»
تجربه پیشین
مردم ایران مشابه چنین خاموشی گستردهای را در سرکوب خونین آبان ۹۸ تجربه کردند؛ با این تفاوت که در آبان ۹۸ دسترسی شهروندان به سایتهایی که در داخل مستقر بودند و به اصطلاح بخشی از «شبکه ملی اطلاعات» بودند، مختل نشده بود.
پس از آن که به دستور شورای عالی امنیت ملی در آبان ۹۸ برای یک هفته اینترنت قطع شد، جمهوری اسلامی یکی از خشنترین سرکوبهای تاریخ معاصر را رقم زد.
خبرگزاری رویترز دوم دی ۹۸ به نقل از سه مقام وزارت کشور نوشت حدود هزار و ۵۰۰ نفر در ۱۹۰ شهر در این اعتراضات کشته شدند.
قطع اینترنت و نقض حقوق بشر
خاموشی ارتباطات در میانه اعتراضات سراسری مصداق بارز نقض حقوق اساسی بشر است.
اینترنت امروزه ابزار اصلی اعمال حقوقی مانند آزادی بیان، دسترسی به اطلاعات، مشارکت سیاسی و ارتباطات است و محروم کردن افراد از دسترسی به آن، عملا مانع بهرهمندی آنها از این حقوق میشود.
بر اساس ماده ۱۹ میثاق حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) که ایران هم عضو آن است، هر فرد حق دارد اطلاعات و افکار را «از هر طریق و بدون ملاحظات مرزی» جستوجو، دریافت و منتقل کند.
تفسیر رسمی سازمان ملل تصریح میکند که «هر طریق» در جهان امروز شامل اینترنت میشود. بر همین اساس، قطع سراسری اینترنت، اختلال عمدی یا فیلترینگ گسترده - بهویژه در زمان اعتراضات - میتواند مصداق نقض آزادی بیان و دسترسی آزاد به اطلاعات باشد.
شورای حقوق بشر سازمان ملل نیز در قطعنامههای رسمی خود اعلام کرده است حقوقی که افراد در دنیای واقعی دارند، باید در فضای آنلاین هم محترم شمرده شود.
به همین دلیل، قطع اینترنت نه فقط یک اقدام فنی یا اداری، بلکه مساله حقوق بشری تلقی میشود و میتواند همزمان چند حق را نقض کند؛ از آزادی بیان و تجمع گرفته تا آموزش، کار و حتی در شرایط بحرانی، حق حیات.
