۱۸ دی ماه ۱۴۰۴ در ایران چه گذشت؟

منبع تصویر، UGC

توضیح تصویر، راهپیمایی معترضان در شهر مشهد (تصویر راست) و نارمک تهران در شب ۱۸ دی ماه

پنج‌شنبه شب ۱۸ دی ماه (۸ ژانویه) تهران و بسیاری از شهرهای ایران، همزمان با دوازدهمین روز اعتراضات سراسری، شاهد بزرگترین تجمعات اعتراضی بودند که در بسیاری از مناطق به خشونت کشیده شد. گزارش‌های متعددی از تیراندازی و آتش‌زدن ساختمان‌ها منتشر شده است. این تجمعات، که تا بامداد جمعه هم ادامه پیدا کرد، بزرگ‌ترین تظاهرات روزهای اخیر بود. شاهزاده رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران، پیشتر در فراخوانی از طرفدارانش خواسته بود که شب‌هنگام به خیابان‌ها بیایند. اطلاع‌رسانی از داخل ایران، در پی قطع اینترنت ، به‌شدت محدود شده است و فعالان حقوق بشر در زمینه بازداشت‌های گسترده و سرکوب خونین معترضان هشدار داده‌اند.

بر اساس گزارش‌ها و اطلاعاتی که به دست بی‌بی‌سی رسیده، خشونت دیشب بسیار بالا بوده و عده زیادی از معترضان در تیراندازی نیروهای امنیتی کشته یا زخمی شدند.

تصاویر بسیاری از جمعیت انبوه در مناطقی که در روزهای قبل کمتر شاهد اعتراضات بود منتشر شد، از جمله تظاهرات بزرگ در میدان تجریش و مناطق دیگر تهران از جمله قیطریه، قلهک، سعادت‌آباد، ولیعصر، آزادی، نازی‌آباد و نارمک.

در محله قیطریه در شمال تهران، بیلبوردی با تصاویر فرماندهان کشته‌شده سپاه از جمله قاسم سلیمانی به آتش کشیده شد.

یک مسجد هم در محله قلهک، در شمال تهران، به آتش کشیده شد و این شعار شنیده می‌‌شد «بسیجی، سپاهی،‌ داعش ما شمایی.»

در شهرستان‌ها هم حوادثی از این دست کم نبوده است‌. تصاویری از آتش‌زدن فرمانداری شهر شازند در استان مرکزی و خودروهای سوخته پلیس در شهر یزد منتشر شد. در اصفهان در حمله به یکی از ساختمان‌های صدا‌و‌سیما سردر و قسمتی از ساختمان آن به آتش کشیده شد. در کرمان هم تظاهرکنندگان مجسمه قاسم سلیمانی را سرنگون کردند.

بر اساس تصاویر تاییدشده در شهر درود، در استان لرستان، با حضور نیروهای امنیتی و لباس‌شخصی تجمع معترضان به خشونت کشیده شد.

در بعضی جاها معترضان پرچم‌ جمهوری اسلامی را پایین می‌کشیدند. در خرم‌آباد، مرکز استان لرستان، پرچم با نشان شیروخورشید را به جای آن آویختند.

در فیلم‌های شهرهای مختلف،‌ از جمله مشهد و تبریز، صدای معترضان شنیده می‌شود که شعار می‌دهند «بی‌شرف، بی‌شرف». این شعار معمولا در مقابله با سرکوب نیروهای امنیتی و بسیجی و هنگام بازداشت افراد سر داده می‌شود.

شهر ایلام، که در روزهای قبل هم شاهد تجمعات گسترده و به خشونت کشیده شدن اعتراض‌‌ها بود، روز پنج‌شنبه گروهی با شعار «توپ، تانک، فشفشه، آخوند باید گم بشه» به یک فروشگاه زنجیره‌ای و یک بانک حمله کردند.

بی‌بی‌سی فارسی گزارش‌های زیادی از شهرهای مختلف دریافت کرده، اما به علت قطع اینترنت تایید این اطلاعات سخت شده است..

دو ویدیو هم به دست بی‌بی‌سی فارسی رسیده که گفته می‌شود مربوط به فردیس کرج است. فردی که ویدیو را گرفته می‌گوید نیروهای امنیتی با گلوله جنگی به معترضان تیراندازی کرده‌اند.

در این دو ویدیو که در شبکه‌های اجتماعی هم منتشر شده، چند نفر که به‌شدت مجروح شده‌اند، روی زمین افتادند. بررسی‌های بی‌بی‌سی نشان می‌دهد این ویدیو‌ها قدیمی نیست و قطعا مربوط به ایران است، اما بی‌بی‌سی در این مرحله نمی‌تواند جزئیات آن را تایید کند.

در این دو ویدیو که یک نفر آن‌ها را زاویه متفاوت گرفته، حدود ۸ تا ۱۰ نفر دیده می‌شوند که خونریزی شدید کرده‌اند و روی زمین افتاده‌اند. ویدیوها در یک محوطه بسته شبیه به پارکینگ گرفته شده و چند خودرو شبیه به پژو و تیبا در آن‌ها دیده می‌شوند.

مشخص نیست این افراد در همان محل زخمی شده‌اند یا احتمالا به این مکان آورده شده‌اند.

آماری از عده کشته‌شده‌‌های دیشب در دست نیست، اما گزارش‌های غیر رسمی از مناطق مختلف ایران حاکی از کشته‌ و زخمی شدن صدها نفر است.

برای پخش این فایل لطفا جاوا اسکریپت را فعال یا از یک مرورگر دیگر استفاده کنید.
توضیح ویدئو، قیطریه تهران

دیشب مناطق زیاد دیگری از جمله شاهرود، الیگودرز، آبادان، جزیره کیش، تبریز، اردبیل، دزفول، سیرجان، درود، بابل، آمل ، رشت،‌تالش،‌ گنبد کاووس و بیرجند صحنه تظاهرات بودند.

در تصاویری که از شهر دزفول منتشر شد حضور نیروهای امنیتی و تیراندازی به طرف معترضان دیده می‌شود. در این تصاویر نیروهای پلیس یگان ویژه هم هستند.

شعارهایی از جمله مرگ بر دیکتاتور، این آخرین نبرده پهلوی برمی‌گرده، جاوید شاه، بسیجی، سپاهی داعش ما شمایی، خامنه‌ای قاتله، ولایتش باطله شنیده شده است.

تا دیروز، هرانا، ارگان خبری فعالان حقوق بشر در ایران اعلام کرده بود که در اعتراضات دوازده روز گذشته ۴۲ نفر جان خود را از دست دادند که شامل «۲۹ شهروند معترض، ۸ نیروی امنیتی–نظامی و ۵ کودک- نوجوان زیر ۱۸ سال بوده است.»

بی‌بی‌سی در نبود گزارش‌های رسمی، سختی ارتباطات و ممنوعیت فعالیت در ایران، بطور مستقل نمی‌تواند این آمار را راستی‌آزمایی و تایید کند.

با اين حال بخش راستی آزمايى بی‌بی‌سی فارسی تا پیش از روز پنجشنبه ۱۸ دی ماه، هویت ۲۱ نفر از کشته‌شده‌ها را مستقلا تایید کرده است که شماری از آن‌ها کودک هستند.

منبع تصویر، Kamran / Middle East Images / AFP via Getty Images

توضیح تصویر، تصاویری از شهر کرمانشاه در شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی ماه

روایت حکومت ایران از وقایع ۱۸ دی ماه: کشته شدن دادستان و عده‌ای از ماموران در اسفراین

روز جمعه، در حالی‌که اینترنت در ایران قطع بود و انتشار خبرها منحصر به رسانه‌های وابسته به حکومت بود، رسانه‌های رسمی از اعتراضات شب قبل با عنوان «اغتشاشات» یاد کردند و به طور گسترده تصاویر از تخریب خودروها و اماکن منتشر کردند.

مقامات قضایی گزارش دادند که در شهر اسفراین در خراسان شمالی، دادستان و چند مامور انتظامی کشته شدند.

رضا براتی‌زاده، رئیس کل دادگستری استان خراسان شمالی گفت که علی اکبر حسین‌زاده، دادستان اسفراین به همراه پرسنل انتظامی و امنیتی «به عنوان مدعی‌العموم و به منظور نظارت میدانی» در سطح شهر حاضر شده بود که «عده‌ای اغتشاشگر..‌. کانکس محل حضور دادستان و عوامل انتظامی را به آتش کشیدند و اجازه امدادرسانی به عوامل امدادی را ندادند.»

غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه هم در واکنش هشدار داد: «مجازات عناصر آشوبگر و اغتشاشگر، قاطعانه، حداکثری و بدون هیچگونه ارفاق قانونی خواهد بود.»

آقای محسنی اژه‌ای آمار دقیقی از کشته شدگان دیشب ارائه نداد اما گفت که در جریان اعتراضات دیشب «از جوانان و نوجوانان به عنوان سپر انسانی استفاده می‌شده است.»

شهردار تهران هم از تخریب ۴۲ دستگاه اتوبوس، خودروی عمومی و آمبولانس خبر داد و گفت که در جریان اعتراضات روز پنجشنبه ۱۰ نهاد دولتی و ۲۴ خانه مسکونی به آتش کشیده شده است.

همزمان با گسترده‌تر شدن اعتراض‌ها گزارش‌هایی از لغو پروازها به مقصد ایران از جمله در فرودگاه استانبول ترکیه منتشر شد.

به گفته یک شاهد، یک پرواز استانبول به تهران در میان مسیر به فرودگاه استانبول بازگشته است. لغو یا تاخیر پروازها به ایران در روز جمعه هم ادامه داشت.

بر اساس اطلاعات موجود در اپلیکیشن فرودگاه استانبول، شرکت هواپیمایی ترکیش ایرلاینز پنج پرواز روز جمعه‌اش به تهران را لغو کرده است.

براساس اعلام فرودگاه دوبی هم، پنج پرواز از دوبی به تهران در روز جمعه لغو شده است.