وبسایت اورشلیمپست در گزارشی تفصیلی که روز جمعه منتشر کرد، به این موضوع پرداخت که چگونه ایالات متحده توانست در جریان بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا، برتری نظامیاش را به رخ جهان و بهویژه به محور چین، روسیه و جمهوری اسلامی بکشد.
در این گزارش آمده است که عملیات شبانه ایالات متحده در هفته گذشته، که در جریان آن رئیسجمهوری ونزوئلا در کاراکاس بازداشت شد، سالها به عنوان نمونهای از برتری فوقالعاده تکنولوژیکی و عملیاتی آمریکا بر سامانه دفاعی مسلح اما شکننده ونزوئلا بررسی خواهد شد.
این عملیات در حالی رخ داد که ونزوئلا در طول سالها تلاش کرده بود از جمهوری اسلامی، روسیه و چین سختافزار نظامی تهیه کند و انبوهی از پدافندهای هوایی، قایقهای تندرو، پهپادها و سلاحهای کوچک تهیه کرده بود تا مانع هر گونه مداخله خارجی شوند یا دستکم آن را پیچیده کنند.
بهرغم این تلاشها، آنچه در عمل اتفاق افتاد، این بود که حمله دقیق و برنامهریزیشده ایالات متحده با پشتیبانی عملیات سایبری، جنگ الکترونیک و هدفگیری حسابشده، توانست کل محاسبات ونزوئلا را نقش بر آب کند.
بر اساس گزارشها، نیروهای عملیات ویژه ایالات متحده دقیقا بعد از ساعت دو بامداد به وقت محلی با پشتیبانی بالگردها، جتهای جنگنده و بمبافکنهایی که به دفاع هوایی و اهدافی در پایتخت ونزوئلا و چندین ایالت ساحلی حمله کردند، وارد محوطه محل زندگی مادورو در مرکز شهر کاراکاس شدند.
شبکههای اجتماعی مملو از ویدیوهایی شد که انفجارهای پایتخت و گلولههای آتشین بزرگ در آسمان شب را نشان میداد که پدافند هوایی ونزوئلا تلاش میکرد به آنها پاسخ دهد.
در پایان حمله، ایالات متحده مادورو و همسرش، سیلیا فلورس، را بازدداشت و به خارج از کشور به یک کشتی جنگی ایالات متحده منتقل کرد. آنها پس از این به نیویورک فرستاده شدند تا پاسخگوی اتهامات فدرال ازجمله قاچاق مواد مخدر باشند.
چنین اتفاقی برای ونزوئلا و متحدانش نامنتظره بود. آنان تصور نمیکردند که ایالات متحده بتواند با چنین دقت و سرعتی عملیات بازداشت مادورو را رقم بزند. مقامهای ارشد ونزوئلا بارها قدرتنمایی و لفاظی کرده و از امکانات دفاعی کشورشان سخن گفته بودند.
آنها طی این سالها زرادخانههای این کشور را، که بیشتر آن از مسکو و پکن تامین میشد، به تصویر کشیده بودند و در سالهای اخیر هم تسلیحات جدیدتری از متحد دیگرشان تهران تهیه کرده بودند و از آنها به عنوان سپری در برابر هر نوع حمله یاد میکردند.
کاراکاس، سامانههای دفاع هوایی، هواپیماهای جنگی، خودروهای زرهی و سلاحهای سبک ساخت روسیه را در قالب یک مشارکت دفاعی خریداری کرده بود. چین نیز رادارها، تجهیزات ارتباطی و دیگر فناوریهای با کاربرد دوگانه را برای کاراکاس تامین میکرد. جمهوری اسلامی نیز از توسعه سامانههای هوایی بدون سرنشین ونزوئلا حمایت کرده بود، اما حمله آمریکا محدودیتهای عملیاتی این تجهیزات را آشکار کرد.
هنگامی که حمله آغاز شد، هلیکوپترهای عملیات ویژه در ارتفاع پایین به سمت کاراکاس پرواز کردند و در همان حال جتها و بمبافکنهای ایالات متحده، اهداف از پیش انتخابشده، ازجمله مرکز دفاع هوایی و سایر نقاط کلیدی در سرتاسر پایتخت و سه ایالت ساحلی را مورد اصابت قرار دادند. عاملان سایبری و آژانسهای اطلاعاتی هم برق شهر را مختل کردند و بخشهای زیادی از کاراکاس را در تاریکی فرو بردند. مجموع این اتفاقها نشان داد که ونزوئلا بهرغم ادعاها و توان نظامی که تلاش کرده بود ذخیره کند، چقدر آسیبپذیر و شکننده است.
طبق برخی گزارشها، یکی از پهپادهایی که در این عملیات نقش داشت پهپاد آرکیو۱۷۰ (RQ-170) بود، پهپادی رادارگریز برای ماموریتهای اطلاعاتی، نظارتی و شناسایی که توسط شرکت لاکهید مارتین یا شانک ورکز (Skunk Works) ساخته شده است.
در سال ۲۰۱۱، جمهوری اسلامی ظاهرا یکی از آنها را در یک حمله سایبری سرنگون کرده بود. سپس تهران با مهندسی معکوس این فناوری، نمونههای مشابه این پهپاد پیشرفته را تولید کرد، اما توانایی این نمونهها برای ایفای نقش اساسی در طول عملیاتهای آمریکا کافی نبودند.
طبق بیانیه وزارت خزانهداری ایالات متحده، «از سال ۲۰۰۶، ایران و ونزوئلا برای تهیه پهپادهای سری مهاجر صنایع هوایی قدس برای ونزوئلا هماهنگی و همکاری کردهاند که در ونزوئلا به پهپادهای سری آنسو (ANSU) تغییر نام دادهاند.»
پهپادهای تهاجمی مهاجر-۶ ایرانی که روسیه از سال ۲۰۲۲ در جنگ اوکراین از آنها استفاده میکند، طبق گزارشها، در پایگاه هوایی ال لیبرتادور در نزدیکی شهر ماراکای مستقرند. این پایگاه هوایی که در خارج از پایتخت قرار دارد، محل استقرار جنگندههای اف-۱۶ ساخت آمریکا در این کشور نیز هست.
با اینکه پهپادهای تولید جمهوری اسلامی کاراییهایی دارند، اما در برابر عملیات کوتاهمدت، متمرکز و غافلگیرکننده که در جریان آن، مهاجم زمانبندی، سرعت عملیات و محیط الکترونیکی را کنترل میکند ــ مشابه آنچه در کاراکاس اتفاق افتاد ــ کاربرد چندانی ندارند و این موضوع شکستی برای جمهوری اسلامی محسوب میشود و نشانه محدودیت توان پهپادی آن است.
عملیات آمریکا در کاراکاس همچنین یادآور این بود که سامانههای جمهوری اسلامی در طول جنگ ۱۲روزه با اسرائیل، قادر به شناسایی و جلوگیری از حمله جتهای جنگنده و پهپادهای اسرائیلی به عمق خاک ایران نبودند.
به گفته یک منبع ارشد در صنعت دفاعی، در هر دو عملیات، برتری هوایی به نیروها امکان داد که ماموریتهایی سریع و موفق انجام دهند. نه اسرائیل و نه آمریکا تعداد قابل توجهی نیروی زمینی اعزام نکردند و مطلقا هیچ درگیری سنتی در میدان نبرد رخ نداد، بلکه جنگ با موشکهای بالستیک دوربرد، مهمات دقیق هوا به زمین، حملات سایبری و هواپیماهای بدون سرنشین انجام شد و شکستی برای کاراکاس و تهران رقم زد.
اورشلیمپست در ادامه نوشت که مشکل تجهیزات نظامی روسی و چینی این بود که از سوی ارتشی به کار گرفته شده بودند که سالها فروپاشی اقتصادی، فساد سیاسی و ناکارآمدی حاکمان، آن را شکننده کرده بود.
حتی سختافزارهای پیشرفته نیز برای حفظ اثربخشی به نگهداری دقیق، آموزش، قطعات یدکی و تمرینهای واقعبینانه نیاز دارند؛ مواردی که در جمهوری اسلامی و ونزوئلا به میزان کافی فراهم نبود. در ونزوئلا، بخش قابل توجهی از تجهیزات تامینشده از سوی روسیه و دیگر کشورها به دلیل آماده نبودن دقیق و مهارت ناکافی خلبانها و کارکنان نتوانست عملکرد موثری نشان دهد؛ عواملی که هیچ مقدار سختافزار خارجی هم نمیتواند بهراحتی آنها را برطرف کند. در مقابل، طرف آمریکایی از برتریاش در اطلاعات، نظارت، شناسایی، قابلیتهای سایبری و دقت و مهارت خلبانانش استفاده کرد.
حدود ۱۵۰ جت به عنوان بخشی از عملیات گسترده از ۲۰ پایگاه هوایی به پرواز درآمدند. در چنین شرایطی، سامانههای تسلیحاتی، چه از روسیه یا چین خریداری شده و چه با کمک ایران ساخته شده باشند، وقتی مهارت نیروها را به همراه نداشته باشند، محکوم به شکست خواهند بود، چیزی که در ونزوئلا رخ داد.
این واقعیت که نیروهای آمریکایی توانستند در چند ساعت در طول نیمهشب به عمق کاراکاس نفوذ کنند، از میان خطوط دفاعی عبور کنند، به محل زندگی کاملا محافظتشده مادورو برسند و او را با هلیکوپتر خارج کنند، واضحترین معیار ممکن برای شکست آنها از نظر استراتژیک است.
این عملیات، که چند ماه پس از عملیات اسرائیل و آمریکا علیه تاسیسات هستهای ایران انجام شد، همچنین روشن کرد که فناوری مورد ادعای رژیم جمهوری اسلامی نمیتواند با برتری فناوریهای غربی برابری کند.
عملیات کاراکاس واقعیتی را که هم ایالات متحده و هم اسرائیل در مبارزات اخیر خود نشان دادند برجسته کرد: منازعات مدرن بیش از اینکه به حجم سختافزار نظامی یک کشور بستگی داشته باشد، با پیچیدگی، ادغام و آمادگی نیروهایی که آنها را به کار میگیرند تعیین میشود.
برای مشتریانی که از ایران، روسیه و چین سلاح میخرند، این رویداد داستان هشداردهنده دیگری درمورد عملکرد ضعیف سامانههای صادراتی آنها در مواجهه با دشمنان درجه یک است.
وابستگی ونزوئلا به سامانههای تامینشده از کشورهای خارجی، هیچ تطابقی با یک حمله هماهنگ و پردامنه مبتنی بر فناوریهای پیشرفته آمریکایی ــ که عملیات سایبری، جنگ الکترونیکی و قدرت هوایی دقیق را در هم میآمیزد ــ نداشت، همان طور که سامانه دفاعی جمهوری اسلامی ماهها قبل تحت تاثیر فناوری اسرائیل در جنگ ۱۲روزه فرو ریخت.
