در حالی که مقامات ایران با قطع گسترده اینترنت و خطوط تلفن، کشور را در انسداد خبری قرار دادهاند، نهادهای حقوق بشری از افزایش آمار کشتهشدگان به دستکم ۶۵ نفر و بازداشت بیش از ۲۳۰۰ معترض خبر میدهند.
تشدید لحن مسولان قضایی و نهادهای امنیتی
فراخوان اعتراضها در حالی برای دو روز شنبه و یکشنبه تمدید شده که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، علیرغم هشدارهای ایالات متحده، سیگنالهایی مبنی بر سرکوب قریبالوقوع ارسال کرده است.
مقامات ارشد جمهوری اسلامی در روزهای اخیر سطح تهدیدها را به شکل بیسابقهای افزایش دادهاند. در حالی که سپاه پاسداران و ارتش در بیانیههایی جداگانه، امنیت را «خط قرمز» نظام خوانده و بر سرکوب قاطعانه تأکید کردهاند.
در همین راستا، دادستان کل کشور هشدار داده است که شرکتکنندگان در تجمعات و حتی کسانی که به معترضان کمک کنند، با اتهام «محاربه» (دشمنی با خدا) روبرو خواهند شد؛ اتهامی که در قوانین ایران مجازات مرگ را در پی دارد.
شکاف در روایتها: آرامش یا استمرار حضور خیابانی؟
شواهدی از ادامه ناآرامیها در چهاردهمین روز اعتراضات سراسری ایران در حالی در شبکههای اجتماعی دست به دست میشود که برخی مقامات امنیتی پیشتر از برقراری آرامش عمومی در کشور خبر داده بودند.
خبرگزاریهای داخلی در همین راستا، شامگاه شنبه بیستم دیماه با همرسانی گزارش ویدیویی صدا و سیما از برقراری آرامش در تهران خبر دادهاند.
تلویزیون دولتی ایران شبانگاه جمعه نیز با پخش سرودهای حماسی دوران جنگ و تصاویری از تشییع جنازه نیروهای امنیتی، مدعی برقراری آرامش در تهران و سایر استانها شده بود.
این در حالیست که ویدیوهای منتشر شده از اعتراضهای جمعه شب توسط آسوشیتدپرس، تجمعات گسترده در مناطقی نظیر سعادتآباد تهران را نشان میداد که در آن شعارهای ساختارشکن علیه رهبری نظام سر داده میشد.
همزمان، خبرگزاریهای نزدیک به سپاه تصاویری از درگیریهای مسلحانه و حمله به مراکز دولتی در شهرهایی نظیر اصفهان را منتشر کردند.
ورود اپوزیسیون به فاز جدید: از خیابان تا اعتصابات
در خارج از مرزها، رضا پهلوی با تغییر استراتژی فراخوانها، از معترضان خواسته است تا فراتر از تجمعات خیابانی، برای «تصرف و حفظ مراکز شهرها» آماده شوند.
وی همچنین بخشهای حیاتی اقتصاد ایران، بهویژه صنایع نفت، گاز و حملونقل را به اعتصابات سراسری فراخوانده است تا فشار بر سیستم اقتصادی که هماکنون نیز با دلار ۱.۴ میلیون ریالی در وضعیت بحرانی قرار دارد، تشدید شود.
واکنشهای تند بینالمللی و فشارهای دیپلماتیک
ایالات متحده با لحنی صریح به حمایت از معترضان برخاسته است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ضمن اعلام حمایت از «مردم شجاع ایران»، نسبت به هرگونه برخورد خشونتآمیز هشدار داد.
از سوی دیگر، قدرتهای اروپایی (فرانسه، بریتانیا و آلمان) در بیانیهای مشترک کشتار معترضان را محکوم کردند. این تنشها به حوزه هوانوردی نیز کشیده شده و شرکتهایی نظیر «آسترین ایرلاینز» و «ترکیش ایرلاینز» پروازهای خود به مقصد ایران را به دلایل امنیتی لغو یا تعلیق کردهاند.
چالشهای پیش روی حاکمیت
به اعتقاد ناظران، اعتراضات فعلی که از نارضایتیهای معیشتی آغاز شد و به سرعت به مطالبات سیاسی بنیادین تغییر جهت داد، جدیترین چالش داخلی ایران در سالهای اخیر محسوب میشود.
حاکمیت در حالی تلاش میکند با استفاده از تجربه سرکوب اعتراضات سالهای ۹۸ و ۱۴۰۱ بر اوضاع مسلط شود که وضعیت وخیم اقتصادی و پیامدهای جنگهای اخیر، آسیبپذیری جمهوری اسلامی را نسبت به دورههای گذشته افزایش داده است.
