کمیسیون اخلاق و انضباط فدراسیون جهانی شطرنج، فیده (FIDE) با صدور رای خود، اعلام کرد که تیم ملی شطرنج زنان ایران در چهلوپنجمین المپیاد شطرنج که ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۴ در بوداپست برگزار شد، عمدا از دیدار با تیم اسرائیل امتناع کرده است.
بر اساس این رای، فدراسیون ایران به پرداخت جریمه ۲۵ هزار یورویی محکوم شد و هشداری دریافت کرد مبنی بر اینکه در صورت پرداخت نکردن این مبلغ ظرف ۲۱ روز، با محرومیت یک ساله مواجه خواهد شد.
به گزارش اورشلیمپست، این پرونده در پی شکایت فدراسیون شطرنج اسرائیل تشکیل شد و هیئت رسیدگی اعلام کرد که این اقدام ناقض اصل «عدم تبعیض» فیده بوده است.
این کمیسیون به اتفاق آرا تشخیص داد که غیبت تیم ایران عامدانه بود و ادعای جمهوری اسلامی را مبنی بر مسدود شدن مسیر دسترسی به محل مسابقه بهدلیل طغیان رود دانوب را رد کرد. گزارشها به نقل از مسئولان مسابقات حاکی از آن است که شرایط ناشی از سیلاب کنترل شده بود و همه تیمها امکان حضور و رقابت در روز پایانی را داشتند.
در این رای همچنین آمده که تیم مردان ایران که تحت همان شرایط لجستیکی اقامت داشت، بهموقع به مسابقه رسید و برابر ارمنستان بازی کرد؛ موضوعی که استدلال «شرایط اضطراری خارج از اختیار» را تضعیف میکند. افزون بر این، ذکر شده که داور اصلی از پیش، از احتمال تحریم مطلع بوده و در روز مسابقه نیز هیچ اطلاعرسانی رسمی از سوی ایران دریافت نکرده است.
نوع مجازات و مهلت اجرا
بر اساس رای کمیسیون، پیروزی فنی چهار بر صفر که به تیم اسرائیل داده شد، کاملا موجه بوده است. هرچند مبلغ جریمه کمتر از سقف پیشبینیشده در مقررات فیده تعیین شده، به دلیل اهمیت و حساسیت تصمیم فدراسیون ملی برای خودداری از رقابت، اعمال آن ضروری تشخیص داده شده است.
دکتر زویکا بارکای، رئیس فدراسیون شطرنج اسرائیل، این تصمیم را «گامی مهم در بازگرداندن احترام و عدالت به ورزش اسرائیل» توصیف کرد و از موضع قاطع فیده در برابر تبعیض قدردانی کرد. او تاکید کرد که شطرنج اسرائیل تحریمهای سیاسی علیه ورزشکاران خود را نخواهد پذیرفت.
فدراسیون شطرنج اسرائیل همچنین اعلام کرد که در حال نهایی کردن تدارکات مسابقات قهرمانی ملی شطرنج در شهر عکا است. شرکت در این رقابتها که از ۱۹ تا ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ با همکاری شهرداری برگزار خواهد شد، برای عموم آزاد است و مجموع جوایز آن ۹۰ هزار شِکِل اسرائیل اعلام شده است. برگزاری جشنواره شهری با محوریت شطرنج هم در دستور کار قرار دارد.
سابقه فشارهای تحریمی
فیده پیشتر هم با فشار تحریمها در رویدادهای بینالمللی مواجه بوده است. در نوامبر ۲۰۲۲، مسابقات قهرمانی تیمی جهان در اورشلیم با حضور تمامی ۱۱ تیم شرکتکننده، از جمله آمریکا، هند و چین، برگزار شد؛ در حالی که جنبش «تحریم، عدم سرمایهگذاری و اعمال تحریمهای بینالمللی» (BDS) خواستار تغییر محل مسابقات شده بود، اما فیده به این درخواست واکنشی نشان نداد.
در آوریل ۲۰۲۳، هم سه شطرنجباز تونسی در مسابقات قهرمانی مدارس جهان در یونان پس از امتناع از رویارویی با بازیکنان اسرائیلی در ۱۲ دیدار، از رقابتها کنار گذاشته شدند.
روزنامه پست همچنین گزارش داد که فیده در سال ۲۰۲۰ به ایران هشدار داده بود که به دلیل امتناع مکرر از بازی با اسرائیلیها در معرض محرومیت قرار دارد. افزون بر این، سارا خادمالشریعه، شطرنجباز ایرانی، پس از حضور بدون حجاب در مسابقات جهانی «شطرنج سریع و برقآسا» ۲۰۲۲ آلماتی، از بازگشت به ایران منع شد و با حمایت امنیتی راهی اسپانیا شد.
