شبکهای از حسابهای رسانههای اجتماعی که خود را حامیان استقلال اسکاتلند معرفی میکردند، بار دیگر همزمان با قطع اینترنت در ایران خاموش شدهاند، رخدادی که شباهت نزدیکی با خاموشی قبلی در ژوئن سال گذشته در جریان جنگ ۱۲ روزه دارد و نشان میدهد بخشهایی از بحث آنلاین درباره آینده قانون اساسی اسکاتلند از بیرون بریتانیا دستکاری میشود.
به گزارش یوکی دیفنس ژورنال، این ناپدید شدن از فضای مجازی پس از یک دوره کوتاه انتشار ادعاهای بسیار احساسی و اغلب افراطی درباره رویدادهای اسکاتلند رخ داد. این پیامها درست پیش از قطع ارتباط بینالمللی ایران منتشر شدند و سپس با تاریک شدن ایران، همان حسابها تقریبا همزمان از فعالیت بازایستادند.
قطع اینترنت ایران اواخر شامگاه پنجشنبه آغاز شد، زمانی که مقامهای جمهوری اسلامی در بحبوحه ناآرامیهای داخلی، ارتباط با اینترنت جهانی را قطع کردند. گزارشهای بینالمللی این اقدام را خاموشی تقریبا کامل توصیف کردند و حتی خدمات ماهوارهای مانند استارلینک نیز مختل شد. در عرض چند ساعت، فعالیت چندین حساب در ایکس (توییتر سابق) که خود را کاربران اسکاتلندی معرفی میکردند، متوقف شد.
در روزهای پیش از این سکوت، پیامهای این حسابها بهشدت افزایش پیدا کرده بود. یکی از این حسابها با نام «fiona» که خود را حامی استقلال معرفی میکرد، مجموعهای از ادعاها را در قالب رسواییها و وضعیتهای اضطراری منتشر کرد. در یکی از پستها مدعی شد اسکاتلند در زمستان جاری بهازای هر نفر ۲۰ درصد واکسن آنفلوانزا کمتر از انگلستان دریافت کرده است و سالمندان گلاسگو در معرض خطر رها شدهاند، در حالی که ذخایر در لندن مانده است. پستهای بعدی از «ارعاب سیاسی» در دانشگاهها سخن گفتند و ادعا کردند روسای دانشگاهها دانشجویان را بهدلیل مشارکت در اعتصابهای استقلالطلبی تهدید میکنند.
این حساب سپس به ادعای فعالیتهای نظامی پنهان پرداخت و نوشت بخشهای بزرگی از هایلندز برای «محدوده آزمایش پهپاد» محصور میشود، بدون اینکه با ساکنان محلی مشورت شده باشد. در پست دیگری، از پروژههای زیرساختی محرمانه و انتقال منابع سخن گفت و ادعا کرد خطوط لوله نزدیک مرز در حال ساخت است تا آب رود تویید به انگلستان منتقل شود که دچار خشکسالی است. همچنین از «یورشهای مهاجرتی» در مراکز درمانی ادینبرو خبر داد و نوشت کارکنان بخش درمان بهدلیل مشکلات ویزا اخراج میشوند.
در کنار این ادعاها، فیونا پستهای دیگران را نیز بازنشر میکرد، از جمله شعارهایی درباره همهپرسی وحدت ایرلند شمالی و همهپرسی اسکاتلند، و اظهارنظرهایی مبنی بر اینکه نزدیک به ۷۵ درصد خود را اسکاتلندی میدانند، نه بریتانیایی.
حساب دوم با نام جیک «jakeq9170» که خود را «پسر اسکاتلندی» و «ایستاده برای استقلال اسکاتلند» معرفی میکرد، مسیر مشابهی را طی کرد. در ۷ ژانویه ادعا کرد داروخانههای داندی با کمبود انسولین و آنتیبیوتیک مواجهاند زیرا دستور داده شده است ذخایر ابتدا به جنوب شرق انگلستان منتقل شود. روز بعد نوشت شرکتهای بزرگ سرمایهگذاری بهدلیل «فروپاشی قریبالوقوع» دارند مقرهای خود را به ادینبرو منتقل میکنند. سپس، از جمعیتی صحبت کرد «فرماندار کل» منصوب لندن را محاصره کردهاند.
از اغراقآمیزترین ادعاهای این حساب، خبر استعفای یک مجری ارشد بیبیسی روی آنتن و بازداشت فوری او بود با آخرین جمله «صدای اسکاتلند در حال خاموش شدن است». پست دیگری تصویری از بسیج عمومی ارائه میداد: «آتشها بر فراز هر تپه از مرزها تا هایلندز روشن شدهاند.» در آخرین پست پیش از توقف فعالیت نوشت: «۸ ژانویه ۲۰۲۶، روزی که بریتانیا در قلب اسکاتلندیها از بین رفت.»
هیچیک از این رویدادها را شواهد یا منابع رسمی، خدمات اضطراری، سازمانهای رسانهای یا مقامهای محلی تایید نکردند. آنچه پس از آن رخ داد، همزمانی توقف فعالیت این حسابها با قطع اینترنت ایران بود.
این الگو پیشتر نیز دیده شده بود. در ژوئن ۲۰۲۵، دهها حساب طرفدار استقلال اسکاتلند بلافاصله پس از فروپاشی ارتباطات ایران در پی حملات اسرائیل و آمریکا خاموش شدند. آن زمان، شرکت تحلیل اطلاعات نادرست «سایابرا» (Cyabra) گزارش داد که «۲۶ درصد از پروفایلهای مرتبط با بحث استقلال اسکاتلند جعلی بودند» و «شبکه باتها بلافاصله پس از حمله ۱۳ ژوئن به ایران خاموش شد». دادههای ایکس (توییتر سابق) بعدا تایید کرد همان مجموعه حسابها از طریق اپ استور ایران به هم متصل بود و ترافیک را از مسیر ویپیانهای اروپایی هدایت میکردند.
این ترکیب سکوت همزمان، شاخصهای فنی مشترک و رفتار هماهنگ ابهام باقیمانده درباره محل اجرای عملیات را کاهش داد. سکوت کنونی همان امضای عملیاتی را نشان میدهد: حسابهایی که روزانه چندین بار پست میگذاشتند، با قطع ارتباط ایران ناگهان متوقف شدند و بازگشتشان احتمالا با وصل مجدد اینترنت ایران همزمان خواهد بود.
مقامهای دولتی نیز این موضوع را تایید کردهاند. داگلاس الکساندر، وزیر امور اسکاتلند، پیشتر گفته بود پژوهشهای زیادی «فعالیت جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با آینده قانون اساسی اسکاتلند» را نشان میدهد و پس از حملات قبلی به ایران «کاهش معناداری» در این فعالیتها رخ داد.
وجود این شبکهها بهمعنای نفی جنبش استقلال اسکاتلند نیست، اما نشان میدهد چگونه عملیات نفوذ خارجی میتواند با هویتهای جعلی اسکاتلندی وارد یک مناظره داخلی شود و به برداشتها از بحران، اجماع یا بسیج گروهها دامن بزند.
