پژوهش جدید نشان میدهد افرادی که تزریق داروهای کاهش وزن مانند مونجارو یا ویگووی را متوقف میکنند، ممکن است چهار برابر سریعتر از کسانی که رژیم غذایی و ورزش معمولی را کنار میگذارند، وزن ازدسترفته را دوباره اضافه کنند.
بر اساس دادههای نشریه پزشکی بریتانیا (BMJ)، افراد دارای اضافهوزن هنگام استفاده از این تزریقها مقدار زیادی وزن کم میکنند (حدود یکپنجم وزن بدن) اما پس از قطع مصرف، بهطور متوسط ماهانه ۰.۸ کیلو وزن اضافه میکنند. این یعنی آنها ظرف حدود یک سال و نیم، به وزن پیش از درمان بازمیگردند.
دکتر سوزان جب، از دانشگاه آکسفورد، خاطرنشان میکند افرادی که این داروها را میخرند، باید از خطر بازگشت سریع وزن پس از پایان درمان آگاه باشند. البته تاکید میکند این نتایج بر پایه کارآزماییهای بالینی به دست آمده و برای قضاوت درباره پیامدهای بلندمدت، به دادههای واقعیتر نیاز است.
به گزارش سرویس جهانی بیبیسی، محققان در این پژوهش نتایج ۳۷ مطالعه را بر بیش از ۹ هزار نفر بررسی و اثر دارویهای لاغری تزریقی پرطرفدار را با رژیمهای سنتی یا سایر داروها مقایسه کردند. البته از این میان، تنها هشت مطالعه به داروهای جدید گروه جیالپی ــ۱ مانند مانجارو و ویگووی اختصاص داشت و بیشترین دوره پیگیری هم یک سال پس از قطع دارو بود. به همین دلیل، ارقام ارائهشده تخمینی محسوب میشوند.
به گفته پژوهشگران، بررسیها نشان میدهد افرادی که صرفا رژیم میگیرند، معمولا نسبت به تزریقها، وزن کمتری کم میکنند، اما پس از آن، وزن با سرعت کمتری برمیگردد؛ شاید حدود ۰.۱ کیلو در ماه. هرچند این میزان متغیر است.
چرا بازگشت وزن سریعتر است؟
سازمان خدمات بهداشتی ملی بریتانیا (NHS) این تزریقها را برای افرادی توصیه میکند که اضافهوزن همراه با مشکلات سلامتی مرتبط با چاقی دارند، نه کسانی که فقط میخواهند کمی لاغرتر شوند. از طرفی پزشکان باید لزوم تغییر در سبک زندگی شامل تغذیه سالم و فعالیت بدنی کافی را هم توصیه کنند تا به حفظ وزن کمک شود.
بسیاری معتقدند با توجه به خطر بازگشت وزن، این درمانها باید مادامالعمر در نظر گرفته شوند. افرادی که قطع مصرف تزریقها را تجربه کردهاند، آن را اینگونه توصیف میکنند: «انگار یک دکمه را زدهاند و بلافاصله دوباره گرسنه میشوی.»
دکتر آدام کالینز، متخصص تغذیه از دانشگاه سِری، توضیح میدهد که این داروها با الگوبرداری از هورمونی به نام جیالپیــ۱ اشتها را مهار میکنند. وقتی بدن برای مدت طولانی به سطح بالای مصنوعی این هورمون عادت میکند، ممکن است تولید طبیعی آن کاهش یابد یا حساسیت بدن به آن کمتر شود. در نتیجه، با قطع ناگهانی دارو، کنترل اشتها از بین میرود و احتمال پرخوری افزایش پیدا میکند. بهویژه اگر فرد همزمان تغییراتی پایدار در عادات غذایی و رفتاری خود ایجاد نکرده باشد.
چاقی، بیماری مزمن است و درمان درازمدت نیاز دارد
پروفسور نوید ستار، از دانشگاه گلاسگو، میگوید کاهش سریع وزن با کمک این داروها حتی در کوتاهمدت هم میتواند به سلامت مفاصل، قلب و کلیهها کمک کند، اما برای اطمینان بیشتر، به مطالعات طولانیمدت نیاز است. به گفته او، مصرف مداوم این داروها در بازهای سه تا چهار ساله به افراد کمک میکند وزن پایینتر خود را حفظ کنند؛ امکانی که اغلب با رژیم غذایی و تغییر سبک زندگی بهتنهایی به دست نمیآید.
شرکت الی لیلی، سازنده مانجارو، تاکید کرده که مصرف این داروها باید همراه با تغذیه سالم، فعالیت بدنی و پیگیری پزشکی باشد و بازگشت وزن پس از قطع درمان، بازتاب ماهیت زیستی چاقی است، نه کمکاری فردی.
شرکت نوو نوردیسک، سازنده ویگووی، هم اعلام کرده این یافتهها نشان میدهد چاقی مانند دیابت یا فشار خون بالا، یک بیماری مزمن است و برای حفظ نتایج درمان، به درمان مداوم نیاز دارد.
