جعفر پناهی، کارگردان برنده نخل طلای جشنواره کن که با فیلم «یک تصادف ساده» از شانسهای اصلی اسکار ۲۰۲۶ در بخش فیلمهای بینالمللی است، در گفتگویی با وبسایت دِ رپ (TheWrap) خواستار کمک فوری جامعه جهانی به مردم ایران شد. پناهی در این مصاحبه تلفنی تاکید کرد که رژیم ایران به بنبست رسیده و به دلیل آنکه بحث بود و نبودش در میان است، دست به هر کاری خواهد زد.
فیلم «یک تصادف ساده» در مراسم اخیر اهدای جوایز گلدن گلوب در چهار رشته نامزد دریافت جایزه بود. پناهی به طور مشخص در دو بخش حیاتی «بهترین کارگردانی» در رقابت با چهرههایی چون پل توماس اندرسون و گییرمو دلتورو و «بهترین فیلمنامه» نامزد شده بود. جدیدترین فیلم جعفر پناهی، که بدون مجوز در ایران فیلمبرداری شده، داستان ملاقات پنج ایرانی عادی با مردی است که فکر میکنند زندانبان سابقشان بوده است.
فیلم آقای پناهی همچنین نامزد جایزه بهترین فیلم و بهترین فیلم خارجی زبان شده بود.
فیلم این کارگردان شناختهشده ایرانی همچنین به عنوان نماینده فرانسه در شاخه بهترین فیلم بینالمللی برای حضور در نود و هشتمین دوره جوایز اسکار انتخاب شده است.
هشدار نسبت به وقوع یک قتلعام
آقای پناهی در ادامه این گفتگو با ابراز نگرانی شدید از قطع کامل اینترنت و تلفن در ایران طی روزهای گذشته گفت: «وقتی اینترنت را به طور کامل قطع کردند، فهمیدیم که چه خبر خواهد شد چون این کار آنها یعنی این که کشتاری در راه است. هر دقیقه که در کمکرسانی تاخیر شود، افراد بیگناه بیشتری کشته میشوند.»
او افزود که این بار اعتراضات با تمام سالهای گذشته متفاوت است، زیرا همه اقشار جامعه به میدان آمدهاند و اگر این بار ناامید شوند، مقابله با این حکومت در سالهای آینده بسیار دشوار خواهد بود.
جمهوری اسلامی به خشنترین ابزارهای سرکوب متوسل شده است
آقای پناهی روز یکشنبه در شرایطی برای شرکت در مراسم «گلدن گلوب» آماده میشد که ویدیوهای سرکوب در ایران را تماشا میکرد. او در این باره میگوید: «به من گفتند ویدیوها را نبین، اما نتوانستم مقاومت کنم و تمام آن روز حالم اصلا خوب نبود.» به گفته جعفر پناهی، جمهوری اسلامی به دلیل از دست دادن کامل مشروعیت، اکنون به خشنترین ابزارهای سرکوب متوسل شده است.
۱۴ سال ممنوعالخروجی پناهی
جعفر پناهی از اواخر بهار سال ۱۴۰۲ پس از ۱۴ سال ممنوعالخروجی، توانست از ایران خارج شود. او طی چند ماه اخیر به طور مستمر در خارج از کشور، به ویژه در ایالات متحده و فرانسه، حضور داشته است تا کارزار تبلیغاتی فیلم جدیدش «فقط یک تصادف بود» را برای فصل جوایز گلدن گلوب و اسکار پیش ببرد.
حکم جدید یک سال حبس تعزیری و دو سال ممنوعیت خروج از کشور برای جعفر پناهی در آذرماه ۱۴۰۴ برابر با دسامبر ۲۰۲۵ صادر شده است. این حکم به صورت غیابی صادر شد زمانی که پناهی در خارج از ایران به سر میبرد. اتهام مطرح شده در این پرونده جدید، «فعالیت تبلیغی علیه نظام» عنوان شده است.
جعفر پناهی با وجود صدور این حکم غیابی و خطرات احتمالی، در مصاحبه روز دوشنبه (۱۲ ژانویه ۲۰۲۶) یک بار دیگر تاکید کرد که قصد دارد پس از اتمام مراسم اسکار به ایران بازگردد.
اصرار بر بازگشت به ایران با وجود حکم زندان
با وجود حکم تازه برای پناهی او بار دیگر تاکید کرد که پس از پایان کارزارهای تبلیغاتی اسکار به ایران بازخواهد گشت. او در پاسخ به این سوال که آیا شهرت جهانی فیلمش از او محافظت میکند یا او را به هدفی بزرگتر تبدیل خواهد کرد، با صراحت گفت: «وقتی میبینید مردم در خیابان کشته، زخمی و بازداشت میشوند، دیگر به این چیزها فکر نمیکنید. من فقط از تمام مردم جهان، روزنامهنگاران و سازمانهای حقوق بشری میخواهم هر کاری از دستشان برمیآید انجام دهند؛ همین حالا.»
جعفر پناهی فراتر از یک کارگردان، نماد «سینمای مقاومت» است. او با سبکی واقعگرایانه و تمرکز بر مسائل اجتماعی و حقوق زنان، جوایز اصلی سه جشنواره بزرگ دنیا از جمله کن، برلین و ونیز را در کارنامه دارد.
در میان آثار او میتوان به فیلمهایی چون بادکنک سفید (۱۹۹۵) برنده دوربین طلایی کن، دایره (۲۰۰۰) برنده شیر طلایی ونیز، آفساید (۲۰۰۶) برنده خرس نقرهای برلین، تاکسی (۲۰۱۵) برنده خرس طلای برلین و خرس نیست (۲۰۲۲) برنده جایزه ویژه هیات داوران ونیز اشاره کرد.
زنان در سینمای پناهی
جعفر پناهی در سینمایش با نگاهی جسورانه، دوربین خود را به زوایای تاریک زندگی زنانی برد که در چنبره قوانین نابرابر و قضاوتهای اجتماعی گرفتار شدهاند؛ از تصویر زنانی که در «دایره» در یک بنبست دائمی سرگردانند تا دختران «آفساید» که برای کسب سادهترین حقوق خود مانند ورود به استادیوم ناچار به مبارزهای روزمره هستند.
پناهی با رویکردی رئالیستی توانسته رنج و تلاش توام زنان ایرانی را در سینمایش بازتاب دهد.
