اما همزمان با گسترش تهران در سالهای رونق نفتی دهه ۱۹۶۰، تنشها و مخالفتها به ویژه از سوی طبقه مذهبی و جناحهای سیاسی چپ علیه او شدت گرفت. او در بهمن سال ۱۳۲۷ از یک سوءقصد جان سالم بهدر برد.
با این حال خشم عمومی نسبت به خانواده او به بهانه «ولخرجیهای افراطی» همسرش که گفته میشد اقامتگاه خاندان سلطنتی را با هزینهای چند میلیون دلاری بازسازی کرده بود و شایعات دیرپای «اختلاس و فساد مالی» پیرامون خاندان پهلوی، نشان میداد که پایان حکومت نزدیک است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
رهبران اپوزیسیون، اعم از چپ و مذهبی، در گسترش این اخبار و شایعات نقش اصلی را داشتند و دوره، دوره شورشها و انقلابهای چپ در کشورهای مختلف جهان بود.
در سراسر سال ۱۳۵۷، اعتراضهای منظم علیه سلطنت او درگرفت.
در آبان همان سال، اعتصابهای کارکنان دولت در سراسر کشور گسترش یافت و اعتصابهای خودجوش کارگران نفت، تولید سودآور نفت را از روزانه پنج میلیون بشکه به حد ناچیزی کاهش داد.
تا اواسط آذر، احساسات ضدآمریکایی تشدید شد. موج خروج آمریکاییها آغاز گردید و شمار آنان از ۴۵ هزار نفر به ۱۲ هزار نفر در ماه دی کاهش یافت.
در دیماه، تظاهرکنندگان ضد شاه که شمارشان بین ۳۰۰ هزار تا دو میلیون نفر برآورد میشد در راهپیماییای مسالمتآمیز شرکت کردند.
در سال ۱۳۵۷، فشارها بر شاه بیش از حد شد.
در ۲۳ دی، شاه شورای سلطنت را برای نمایندگی تاجوتخت در دوران غیبت خود منصوب کرد.
روحالله خمینی، رهبر مذهبی تبعیدی، از پاریس تشکیل شورای انقلاب را برای آمادهسازی «جمهوری اسلامی» اعلام کرد.
در ۲۷ دیماه، شاه برای آخرین بار تهران را ترک کرد و دیگر هرگز بازنگشت. این، پایان سلطنت در کشوری بود که به مدت ۲۵۰۰ سال توسط پادشاهان اداره شده بود.
خروج شاه، که در ابتدا «تعطیلات» توصیف شد، در حالی رخ داد که او به سرطان سختی نیز مبتلا بود.
ورود او به آمریکا پس از ماهها اقامت در خارج از کشور، جرقه اشغال سفارت آمریکا و بحران گروگانگیری را زد و دشمنی میان تهران و واشنگتن را شعلهورتر کرد.
خروج او از ایران و آشوبهای پس از آن، ایالات متحده را غافلگیر کرد؛ کشوری که دههها به ایران و حاکم مطلق آن بهعنوان نزدیکترین متحد خود در خاورمیانه تکیه داشت.
واشنگتن میلیاردها دلار سلاح به شاه فروخته بود؛ شاهی که آمریکا در به قدرت رساندن او در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ نقش داشت و ایستگاههای حساس جاسوسی در شمال ایران برای نظارت بر اتحاد جماهیر شوروی مستقر کرده بود.
اما در خیابانها، ایرانیان شادمان جشن گرفتند. با رفتن شاه، خمینی در روز ۱۲ بهمن به ایران بازگشت و تا اواخر همان سال، انقلاب اسلامی بهطور کامل استقرار یافت.
آقای خمینی در ۱۳ خرداد ۱۳۶۸، پس از ۱۱ روز بستری شدن در بیمارستان برای عملهای جراحی بهمنظور توقف خونریزی داخلی، به وضعیت جسمانی بحرانی فرو رفت و بر اثر آن درگذشت.
نزدیک به نیم قرن پس از انقلاب اسلامی و در دوران جانشین خمینی در مقام رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنهای که در بیش از سه دهه قدرت، بارها تهدیدهای داخلی را شدیدا سرکوب کرده است، اکنون با موج تازهای از ناآرامیها در خیابانهای تهران و دیگر شهرهای ایران روبهروست.
این اعتراضها که در ابتدا بهدلیل وضعیت نابسامان اقتصادی جمهوری اسلامی آغاز شد، به چالشی جدی برای نظام دینی حاکم بدل شده است؛ نظامی که از سالها اعتراض سراسری و نیز جنگی ۱۲روزه که با حمله اسرائیل آغاز شد و در جریان آن آمریکا مراکز غنیسازی هستهای را بمباران کرد بهشدت آسیب دیده است.
رهبر جمهوری اسلامی روز جمعه اعلام کرد که نیروهای امنیتی با معترضان برخورد خواهند کرد و بهطور مستقیم وعده دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای حمایت از معترضان مسالمتجو را به چالش کشید.
آقای خامنهای در جمعی در محل اقامت خود در تهران گفت: «گروهی از خرابکاران آمدند و به ساختمانهای متعلق به کشور خودشان آسیب رساندند، فقط برای اینکه رئیس جمهور ایالات متحده را راضی کنند، چون گفته به کمکشان میآید. او بهتر است به وضعیت کشور خودش توجه کند.»
غلامحسین محسنیاژهای، رئیس قوه قضائیه ایران نیز جداگانه وعده داد که مجازات معترضان «قاطع، حداکثری و بدون هرگونه ارفاق قانونی» خواهد بود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا گفت پس از تهدید او به حمله بهدلیل سرکوب معترضان، جمهوری اسلامی خواهان مذاکره با واشنگتن است؛ اظهارنظری که همزمان با اعلام کنشگران حقوق بشری صورت گرفت که گفتند شمار کشتهشدگان اعتراضهای سراسری تا روز دوشنبه دستکم به ۵۷۲ نفر رسیده است.
اکنون پسر شاه پیشین تلاش میکند خود را بهعنوان بازیگری در آینده کشورش مطرح کند.
رضا پهلوی، ولیعهد ۶۵ ساله ایران از مکان تبعید خود در آمریکا معترضان را به حضور در خیابانها تشویق کرده است.
در راهپیماییها و تجمعات، شعارهایی در حمایت از شاه سر داده شده است؛ امری که در گذشته میتوانست به حکم اعدام منجر شود، اما اکنون بیانگر عمق خشم محرک اعتراضهایی است که با بحران اقتصادی ایران آغاز شد.
رسانههای دولتی ایران که سالها رضا پهلوی را فردی بریده از واقعیت و فاسد به تصویر میکشیدند، مردم معترضی را که به ویژه در شامگاه پنجشنبه در خیابان حاضر شده بودند، «عناصر تروریست سلطنتطلب» نامیدهاند.
هنوز آمار دقیقی از کشتهشدگان و زخمیهای اعتراضات جاری در ایران در دست نیست، اما با وجود قطع چند روزه اینترنت، روزانه تصاویر هولناکی از اجساد پرشمار افراد کشته شده در اعتراضات در شبکههای اجتماعی همرسان میشود.
