تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین، همراه با فشارهای مداوم آمریکا، اتحادیه اروپا را در موقعیتی قرار داده که دیگر نمیتواند ازموضوع قابلیت دفاعی و نظامی چشمپوشی کند.
جنگ اوکراین چشمانداز روشنی برای پایان ندارد و وجهه اروپا بهعنوان بازیگری آسیبپذیر تقویت شده است.
اولویت اصلی اروپا دفاع از خود، در کنار ادامه حمایت از اوکراین، اعلام شده است.
رهبران اتحادیه اروپا در دسامبر گذشته با اعطای وامی ۹۰ میلیارد یورویی به اوکراین موافقت کردند. اورزولا فندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، در ماه اکتبر نیز از ابتکارهای دفاعی تازهای پرده برداشت و آنها را گامی برای تقویت بازدارندگی اروپا در برابر روسیه و دیگر دشمنان تا سال ۲۰۳۰ توصیف کرد.
در چنین فضای پرتنشی، ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، روز ۲ دسامبر اعلام کرد مسکو در صورت لزوم آماده جنگ است و «کسی برای مذاکره باقی نخواهد گذاشت.»
مارک روته، دبیرکل ناتو، نیز هشدار داد که «ما هدف بعدی روسیه هستیم» و احتمال حمله به ناتو طی پنج سال آینده را مطرح کرد.
سند استراتژی امنیت ملی آمریکا نیز اروپا را متحدی ضعیف توصیف کردهاست. بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، با اشاره به هشدار تاریخنگاران نظامی گفت اروپا «آخرین تابستان صلح» را پشت سر گذاشته است.این شرایط تازه باعث نگرانیهای فزایندهای در اروپا شده و حمله روسیه به کشورهای عضو ناتو یا همسایگان آن دیگر سناریویی دور از ذهن نیست.
آیا شهروندان اروپایی آماده جنگ هستند؟
نتایج یک نظرسنجی یورونیوز حاکی از تردید گسترده در میان شهروندان اروپایی است.
از حدود ۹۹۵۰ پاسخدهنده، ۷۵ درصد گفتند حاضر نیستند برای دفاع از مرزهای اتحادیه اروپا سلاح به دست بگیرند. تنها ۱۹ درصد اعلام کردند حاضر به جنگیدن هستند و ۸ درصد هم هنوز تصمیم نگرفتهاند.
بر اساس یک نظرسنجی «یوگاو»، روسیه در بسیاری از کشورها یکی از بزرگترین تهدیدها تلقی میشود: ۵۱ درصد پاسخ دهندگان در لهستان، ۵۷ درصد در لیتوانی و ۶۲ درصد در دانمارک چنین نظری دارند.
علیرغم موافقت اکثر رهبران اروپایی با چنین دیدگاهی، درعمل این کشورهای بالتیک هستند که بیش از بقیه پیشگام شدهاند. لیتوانی، استونی و لتونی که در مرز شرقی ناتو و اتحادیه اروپا قرار دارند و بیش از هزار کیلومتر مرز با روسیه و بلاروس دارند، دست به اقدامهای ملموسی زدهاند.
لیتوانی ایجاد یک «دیوار پهپادی» را در دستور کار قرار داده و همراه با لتونی به احیای باتلاقها برای ایجاد موانع طبیعی روی آورده است.
این کشورها کارزارهای آموزشی و تدارکات عملی را اجرا کردهاند تا جامعه را از نظر روانی برای احتمال درگیری آماده کنند. لیتوانی نقشه پناهگاهها و شمارههای اضطراری را در اختیار شهروندان گذاشته و لتونی آموزش دفاع ملی را به برنامه رسمی مدارس افزوده است.
لهستان نیز در مرز با بلاروس موانع دفاعی ساخته و برخی آموزشهای امنیتی، از جمله استفاده از سلاح، را وارد برنامه تدریسی مدارس کردهاست.
سوئد، فنلاند و استونی با ارسال گسترده راهنماهای اضطراری در صورت بروز جنگ، به الگو دوران جنگ سرد بازگشتهاند.
اقدامات اتحادیه اروپا
بودجه دفاعی کشورهای اروپایی در سال ۲۰۲۴ به بیش از ۳۰۰ میلیارد یورو رسید.
طرح بودجه اتحادیه اروپا برای سالهای ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۴، ۱۳۱ میلیارد یورو به حوزه هوافضا و دفاع اختصاص داده که پنج برابر دوره پیشین است.
برنامه «آمادهسازی ۲۰۳۰» (Readiness 2030) نخستین نقشه راه جامع اتحادیه برای تقویت قابلیتهای دفاعی محسوب میشود و هدف آن رفع شکافهای نظامی و تسریع واکنش کسورهای عضو است. یکی از اصلی ترین اقدامات این برنامه ایجاد تشکیلات «شنگن نظامی» به منظور تسهیل جابهجایی نیرو و تجهیزات در شرایط بحرانی است.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
طرحها و ابزرهای دیگری از جمله «تسلیح مجدد اروپا» (ReArm Europe) برای هماهنگی سرمایهگذاریها، تأمین مالی مشترک، تسریع خرید تسلیحات و کاهش وابستگی به تأمینکنندگان غیراروپایی طراحی شدهاند.
