دونالد ترامپ در آستانه تصمیمگیری درباره واکنش آمریکا به سرکوب اعتراضها در ایران قرار دارد. او ده روز پیش اعلام کرده بود که اگر حکومت ایران علیه معترضان از خشونت استفاده کند، آمریکا آماده کمک است. این سخنان پیش از آغاز گسترده سرکوب بیان شد، اما اکنون با آشکار شدن ابعاد سرکوب، انتظار میرود رئیسجمهوری آمریکا بهزودی درباره اقدام احتمالی تصمیم بگیرد.
قرار است مقامهای ارشد روز سهشنبه رئیسجمهوری آمریکا را درباره مسیرهای احتمالی اقدام توجیه کنند.
به نوشته سرویس جهانی بیبیسی، پس از موفقیت در ونزوئلا و بازداشت نیکلاس مادورو، وسوسه استفاده از نیروی نظامی باید قابل توجه باشد.
آمریکا توان انجام حملات در مسافتهای دوردست را دارد. در تابستان گذشته، بمبافکنهای رادارگریز بی۲ در ماموریتهای رفتوبرگشت ۳۰ ساعته از پایگاه وایتمن در ایالت میزوری، تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی را بمباران کردند.
چه آمریکا همین مسیر را ادامه دهد و چه سراغ حملات دقیق علیه بخشهایی از حکومت که مسئول سرکوب کنونیاند برود، منطقی است که فرض شود واشنگتن فهرست بلندی از اهداف در اختیار دارد. برخی میگویند پاسخ میتواند مجموعهای از روشهای پنهانیتر، از جمله عملیات سایبری و کارزارهای روانی مخفی برای ایجاد اختلال و سردرگمی در ساختارهای فرماندهی جمهوری اسلامی را نیز شامل شود.
اما سناریویی مشابه بازداشت مادورو در کاراکاس از گزینههای محتمل کنار گذاشته شده است. ایران، حتی در وضعیت تضعیفشده و پس از حملات آمریکا و اسرائیل، با ونزوئلا قابل مقایسه نیست. در ساختار جمهوری اسلامی حذف یک فرد مشخص بهتنهایی برای تغییر مسیر کل کشور کافی تلقی نمیشود.
اشاره اخیر ترامپ به تلاش فاجعهبار جیمی کارتر در سال ۱۹۸۰ برای نجات گروگانهای آمریکایی در ایران نیز نشان میدهد که او از مخاطرات هرگونه اعزام نیروی زمینی آگاه است.
اما ۴۶ سال بعد، پرسش بزرگتری محاسبات نظامی واشنگتن را هدایت میکند: دولت ترامپ واقعا در ایران به دنبال چیست؟
ترامپ گفته است عناصری از حکومت ایران برای مذاکره تماس گرفتهاند، که احتمالا برای گفتوگو درباره برنامه هستهای کشور است.
اما اگر سرکوب خونین در سراسر ایران ادامه پیدا کند، احتمال دیپلماسی ضعف به نظر میرسد. شاید با همین نگاه، و همزمان با انتشار روایتهای هولناک از ایران با وجود قطع اینترنت، رئیسجمهوری آمریکا گفته ممکن است حتی پیش از آنکه کانالهای دیپلماتیک طی شوند، احساس کند مجبور به اقدام است. برخی معتقدند حملهای محدود میتواند به دلگرمی معترضان کمک کند و به حکومت هشدار دهد که بدتر هم ممکن است در راه باشد.
بلال صعب، از برنامه خاورمیانه و شمال آفریقای اندیشکده چتمهاوس، گفت: «تنها کاری که ترامپ باید بکند این است که شلیک کند تا داخل رژیم وحشت ایجاد شود.» او افزود: «حمله آمریکا میتواند معترضان را جسورتر کند و تمرکز حکومت را بر هم بزند.»
اما صعب گفت اقدام نظامی ممکن است نتیجه معکوس هم داشته باشد، بهویژه اگر حمله نمادین یا یکباره باشد.
این مجموعهای پیچیده از محاسبات برای رئیسجمهوری آمریکا است، آن هم در حالی که جمهوری اسلامی تهدید کرده است به هرگونه حمله از سوی آمریکا پاسخ خواهد داد.
هرچند متحدان و نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی یا از میان رفتهاند یا تضعیف شدهاند، «محور مقاومت» هنوز کامل از کار نیفتاده است؛ حوثیها در یمن و شبهنظامیان شیعه در عراق همچنان قادر به اقداماند.
