برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، زمان تصمیم‌گیری فرا رسیده است.

ده روز پیش، او گفت که اگر حکومت ایران علیه معترضان به خشونت متوسل شود، آمریکا آماده است به «نجات» آن‌ها بشتابد.

آقای ترامپ گفت آمریکا «در حالت آماده‌باش کامل برای اقدام است».

این اظهارات پیش از آن بیان شد که سرکوب خشونت‌بار در ایران عملا آغاز شود. اکنون، با آشکار شدن ابعاد هولناک این سرکوب، جهان منتظر است ببیند ترامپ چه واکنشی نشان خواهد داد.

کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «هیچ‌کس نمی‌داند رئیس‌جمهور ترامپ چه خواهد کرد، جز خود رئیس‌جمهور ترامپ. جهان می‌تواند به انتظار و گمانه‌زنی ادامه دهد.»

اما تا چه زمانی؟

قرار است مقام‌های ارشد دولت آمریکا روز سه‌شنبه رئیس‌جمهور را در جریان گزینه‌های احتمالی برای برخورد با حکومت ایران قرار دهند. آقای ترامپ روز یکشنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران در هواپیما گفت که در حال بررسی «برخی گزینه‌های بسیار قوی» است.

پس از آن‌چه او خود موفقیتی بزرگ در ونزوئلا توصیف کرد - و دستگیری نیکلاس مادورو را یکی از موفق‌ترین عملیات‌های تاریخ آمریکا خواند - وسوسه استفاده از نیروی نظامی برای رئیس‌جمهور آمریکا باید بسیار جدی باشد.

همان‌طور که رویدادهای تابستان گذشته نشان داد، آمریکا کاملا قادر است حملات خود را از فاصله دور انجام دهد. بمب‌افکن‌های رادارگریز بی-۲، در پروازهای رفت‌وبرگشت ۳۰ ساعته از پایگاه هوایی وایتمن در ایالت میزوری، مهم‌ترین مراکز هسته‌ای ایران را با بمب‌های سنگرشکن هدف قرار دادند.

چه ایالات متحده اقدام مشابه را در نظر داشته باشد و چه حملات دقیق و هدفمندی را علیه بخش‌هایی از حکومت که مسئول سرکوب‌های کنونی هستند در پیش بگیرد، می‌توان با اطمینان گفت که واشنگتن فهرست بلندبالایی از اهداف را در اختیار دارد.

مقام‌های پنتاگون، به نقل از شبکه خبری سی‌بی‌اس، شریک بی‌بی‌سی در آمریکا، گفته‌اند پاسخ احتمالی می‌تواند شامل مجموعه‌ای از روش‌های دیگر و پنهان‌تر نیز باشد؛ از جمله عملیات سایبری و کارزارهای روانی محرمانه با هدف مختل و سردرگم کردن ساختارهای فرماندهی ایران.

با این حال، یک سناریو را تقریبا می‌توان با اطمینان کنار گذاشت: هر اتفاقی که کوچک‌ترین شباهتی به وقایع سوم ژانویه در کاراکاس داشته باشد.

حتی در وضعیت تضعیف‌شده کنونی و پس از ضربات اخیر آمریکا و اسرائیل، ایران با ونزوئلا متفاوت است. جمهوری اسلامی حکومتی آزموده در میدان نبرد است. حذف یک فرد به تنهایی به احتمال زیاد کل کشور را تسلیم خواست واشنگتن نخواهد کرد.

اشاره اخیر آقای ترامپ به تلاش فاجعه‌بار جیمی کارتر در سال ۱۹۸۰ برای نجات گروگان‌های آمریکایی در ایران نیز نشان می‌دهد که او از مخاطرات و پیامدهای احتمالی هرگونه اقدام برای پیاده کردن سرباز در خاک ایران آگاه است.

در آن عملیات، برخورد یک بالگرد با هواپیمای ترابری ای‌سی-۱۳۰ در بیابان‌های شرق ایران، به کشته شدن هشت نظامی آمریکایی انجامید.

آن عملیات ناموفق، همراه با تحقیر ناشی از نمایش گروگان‌های آمریکایی با چشم‌بند در برابر دوربین‌ها در تهران، نقش مهمی در شکست انتخاباتی کارتر در همان سال داشت.

دونالد ترامپ هفته گذشته به خبرنگاران نیویورک تایمز گفت: «نمی‌دانم که آیا او می‌توانست انتخابات را ببرد یا نه، اما بعد از آن فاجعه، قطعا هیچ شانسی نداشت.»

اما ۴۶ سال بعد، پرسش بزرگ‌تری درباره محاسبات نظامی واشنگتن مطرح است: دولت ترامپ واقعا در ایران به دنبال چه چیزی است؟

ویل تادمن، پژوهشگر ارشد برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، می‌گوید: «با توجه به این‌که دقیقا نمی‌دانیم هدف نهایی ترامپ چیست، پیش‌بینی مسیر اقدامات او دشوار است.»

به گفته آقای تادمن، رئیس‌جمهور آمریکا احتمالا بیشتر به دنبال تغییر رفتار حکومت ایران است تا سرنگونی آن.

او می‌گوید: «ریسک تغییر رژیم آن‌قدر بالاست که در حال حاضر باور ندارم این هدف اصلی او باشد. ممکن است هدف، گرفتن امتیازهای بیشتر در مذاکرات هسته‌ای باشد یا توقف سرکوب. یا حتی تلاش برای اجرای اصلاحاتی که به نوعی کاهش تحریم‌ها منجر شود.»

آقای ترامپ گفته است بخش‌هایی از حکومت ایران برای مذاکره تماس‌هایی برقرار کرده‌اند؛ احتمالا برای احیای گفت‌وگوها درباره برنامه هسته‌ای تهران.

سخنگوی کاخ سفید روز دوشنبه گفت: «آن‌چه به صورت علنی از حکومت ایران می‌شنوید با پیام‌هایی که دولت آمریکا به صورت خصوصی دریافت می‌کند کاملا متفاوت است». او افزود دیپلماسی «همیشه نخستین گزینه» بوده است.

در همین حال، مقام‌هایی به روزنامه وال‌استریت ژورنال گفته‌اند که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، یکی از مشاوران ارشدی است که آقای ترامپ را به اولویت دادن به دیپلماسی تشویق می‌کنند.

آقای ونس پنجشنبه گذشته به خبرنگاران گفت: «عاقلانه‌ترین کاری که آن‌ها می‌توانستند بکنند این بود که واقعا وارد یک مذاکره جدی درباره انتظارات آمریکا از برنامه هسته‌ایشان شوند.»

اما اگر سرکوب خونین در سراسر ایران ادامه یابد، گزینه دیپلماسی ممکن است نشانه‌ای از ضعف تلقی شود.

ویل تادمن می‌گوید: «اگر [واکنش] کافی نباشد، معترضان را دلسرد می‌کند.»

شاید آقای ترامپ با همین ملاحظه، و با توجه به روایت‌های تکان‌دهنده‌ای که با وجود قطع اینترنت از ایران بیرون می‌آید، گفته است که ممکن است حتی پیش از آزمودن مسیرهای دیپلماتیک، احساس کند ناچار به اقدام است.

به باور برخی، یک حمله محدود می‌تواند به تشویق معترضان کمک کند و هم‌زمان به حکومت هشدار دهد که ممکن است اوضاع بدتر شود.

بلال صعب، پژوهشگر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتم‌هاوس، می‌گوید: «تمام کاری که ترامپ باید بکند این است که شلیک کند تا در داخل حکومت وحشت ایجاد شود.»

او افزود: «حمله آمریکا می‌تواند معترضان را جسورتر و توجه حکومت را از اعتراض‌ها منحرف کند.»

اما آقای صعب هشدار می‌دهد که اقدام نظامی می‌تواند نتیجه معکوس هم داشته باشد.

او می‌گوید چنین اقدامی «ممکن است عزم حکومت و پایگاه حمایتی همچنان گسترده‌اش در سراسر کشور را محکم‌تر کند. شکل‌گیری یک بسیج ملی دور پرچم چندان دور از انتظار نیست، به‌ویژه اگر اقدام نظامی آمریکا نمادین یا تک‌حمله باشد.»

این‌ها مجموعه پیچیده‌ای از محاسبات برای رئیس‌جمهور آمریکا است؛ محاسباتی که با آگاهی از تهدید ایران به پاسخ دادن به هرگونه حمله آمریکایی، دشوارتر هم می‌شود.

با وجود خسارت‌هایی که حملات اسرائیل و آمریکا وارد کرده، ایران همچنان زرادخانه قابل توجهی از موشک‌های بالستیک در اختیار دارد.

در سراسر خاورمیانه، متحدان و نیروهای نیابتی ایران یا مانند حکومت بشار اسد، رئیس‌جمهور پیشین سوریه، از میان رفته‌اند یا مانند حزب‌الله لبنان تضعیف شده‌اند. با این حال «محور مقاومت» هنوز کاملا از کار نیفتاده است.

حوثی‌ها در یمن و شبه‌نظامیان شیعه در عراق همچنان توان اقدام دارند.

در میان صداهایی که از رئیس‌جمهور آمریکا می‌خواهند جسورانه عمل کند، نام فردی به گوش می‌رسد که خود را آماده رهبری دوران گذار در ایران می‌داند.

رضا پهلوی، فرزند آخرین پادشاه ایران، که در تبعید زندگی می‌کند، به شبکه سی‌بی‌اس گفت: «رئیس‌جمهور باید به زودی تصمیم خود را بگیرد.»

او افزود: «بهترین راه برای این‌که افراد کمتری در ایران کشته شوند، این است که زودتر مداخله شود تا این رژیم بالاخره فرو بپاشد و به همه مشکلاتی که با آن روبه‌رو هستیم پایان دهد.»

این سخنان ساده به نظر می‌رسد. اما در کاخ سفید، مقام‌ها می‌دانند که واقعیت، به مراتب پیچیده‌تر از این است.