جهان نرخ «گرمشدن جهانی» و تاثیر آن بر اقتصاد را بهطور جدی «دستکم گرفته» است و دانشمندان خواستار یک «برنامه بازیابی» فوری شدهاند.
گزارش جدیدی از سوی موسسه و انجمن آکتواریها (IFoA) و دانشگاه اکستر هشدار میدهد که دمای جهانی با سرعتی بیش از پیشبینیهای قبلی در حال افزایش است. این یعنی اگر فورا اقدام نشود، زمین تا پیش از ۲۰۵۰ به ۲ درجه سلسیوس بالاتر از سطوح پیشاصنعتی خواهد رسید.
این نرخ گرمشدن به پیامدهای «فاجعهآمیز» برای جوامع و اقتصادهای سراسر جهان گره خورده و خطر اختلالهای جدی در سامانههای آبوغذا، مهاجرت و سلامت انسان را در پی دارد.
چرا جهان سریعتر از تصور ما گرم میشود؟
گزارش چتر آفتاب از دسترفته میگوید افزایش سرعت گرمشدن ناشی از کاهش «خنککنندگی ایروسل» است؛ اثری شبیه سایهبان پنهان که آلودگی هوا ایجاد میکند. خنککنندگی ایروسل حدود ۰.۵ درجه از گرمشدن را خنثی کرده بود اما با کاهش منابع آلاینده در جهان، این سایهبان پنهان اکنون در حال عقبنشینی است.
پژوهشگران میگویند سرعت بیشتر گرمشدن همچنین با «حساسیت» زمین به گازهای گلخانهای توضیح داده میشود. منظور این است که با دو برابر شدن انتشار نسبت به میزانهای پیشاصنعتی، میانگین دمای سطح زمین چه اندازه افزایش خواهد یافت.
این مطالعه هشدار میدهد که به این معناست سیاستگذاران و نهادهای مالی در حال «دستکم گرفتن» خطرات اقلیمیاند؛ خطراتی که میتواند نظام مالی جهانی را تضعیف کند، تورم ناشی از تغییرات اقلیمی و شوکهای مالی را رقم بزند و باعث شود شرکتهای بیمه خیلی زودتر از آنچه بسیاری انتظار دارند از مناطق پرریسک خارج شوند.
خطرات گرمشدن جهانی برای اقتصاد
برآوردهای قبلی نشان میداد که خسارتهای ناشی از اقلیم در صورت افزایش ۳ درجهای دما به اندازه ۲.۱ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی خواهد بود و برای افزایش ۶ درجهای کمتر از ۸ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی.
با این حال، تحلیلهای تازه «مجمع ریسک مالی اقلیمی» بریتانیا نشان میدهد شرکتها میتوانند سناریوی شوک شدید اقلیمی و طبیعی را که طی پنج سال باعث انقباض ۱۵ تا ۲۰ درصدی تولید ناخالص داخلی جهانی میشود «قابلقبول» بدانند.
پژوهشگران میگویند جهش بزرگ به این دلیل است که بسیاری از پیشبینیهای اقتصادی خطراتی را که دانشمندان اکنون انتظار دارند در نظر نمیگیرند؛ مانند افزایش سطح دریا، اسیدیسازی اقیانوسها و تخریب طبیعت.
برنامهای برای بازیابی سیاره
سندی تراست، نویسنده اصلی و عضو هیات پایداری موسسه IFoA، میگوید جهان اکنون به یک «برنامه بازیابی فوری» نیاز دارد.
او هشدار میدهد: «اگر مسیر را بهسرعت تغییر ندهیم، خسارتهای اقلیمی شروع به اثرگذاری بر رشد و رفاه آینده خواهد کرد. شباهتهای میان شکست مدیریت ریسک در بحران مالی جهانی و بیعملی در برابر ریسک سیستماتیک بزرگی که تغییرات اقلیمی ایجاد میکند روشن است. هر دو متکی بر نتایج خوشبینانه مدلهای ریسکاند و در درک ریسک سیستماتیک ناکام میمانند.»
در اروپا، کارشناسان هشدار میدهند که آبوهوای تابستانی شدید ۲۰۲۵ دستکم ۴۳ میلیارد یورو زیان اقتصادی کوتاهمدت ایجاد کرد و پیشبینی شده تا ۲۰۲۹ مجموع هزینهها به رقم تکاندهنده ۱۲۶ میلیارد یورو برسد.
زیانهای فوری معادل ۰.۲۶ درصد از تولید اقتصادی اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ است اما نویسندگان این مطالعه تاکید میکنند این برآوردها احتمالا محافظهکارانهاند چون اثرات ترکیبی رخدادهای همزمان مانند موجهای گرما و خشکسالی را در نظر نمیگیرند.
آنها همچنین هزینه خطراتی مانند آتشسوزیهای جنگلی را که امسال در سراسر اروپا رکورد زدند یا خسارت تگرگ و باد در توفانها را محاسبه نکردهاند.
دکتر جسی آبرامز از دانشگاه اکستر میگوید: «ما وارد واقعیت جدیدی از جهان ۱.۵ درجهای شدهایم که در آن ریسکهای فیزیکی شدید اکنون اقتصادها، هزینههای زندگی و نظامهای مالی را تهدید میکنند و نقاط آستانه فاجعهبار در افق پدیدارند.»
او میگوید: «امروز میتوانیم هزینه اقتصادی این پیامدهای اقلیمی را مشاهده کنیم. با شتاب گرفتن نرخ گرمشدن، این شوکهای اقلیمی احتمالا سریعتر از گذشته فرا میرسند و پیامدهای فوریتر و شدیدتری برای اقتصادهای ما به همراه میآورند که سیاستگذاران و بازارها باید برای آنها آماده باشند.»
