محمدحسین ایمانی خوشخو چهارشنبه ۱۷ دی، در نشست علمی تخصصی «گردشگری و معنویت» که در پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی برگزار شد، اظهار کرد: در مطالعات علمی گردشگری، بیشتر توجه به جنبههای مادی سفر، شامل اقامت، جاذبهها، خوراک و زیرساختها بوده است. اما تجربه نشان میدهد که انگیزه اصلی سفر برای انسان، رفع خستگی روحی و جستوجوی معناست. روح انسان، غیرمادی و لایتناهی است و حضور موقت در جهان مادی محدودیتهایی ایجاد میکند که سفر و گردشگری فرصتی برای رهایی و تسکین روحی فراهم میآورد.
وی اضافه کرد: خستگی روحی، بیتابی و محدودیتهای محیط مادی گاهی به افسردگی و ناراحتی روانی منجر میشود. سفر بهعنوان فاصله گرفتن موقت از زندگی روزمره، تجربهای است که امکان بازسازی درونی، آرامش روح و مواجهه با زیبایی و عظمت طبیعت را فراهم میکند. فلسفه سفر و گردشگری همین امر غیرمادی است که باید در مطالعات گردشگری مورد توجه قرار گیرد.
رئیس دانشگاه علم و فرهنگ با انتقاد از همسانانگاری گردشگری معنوی با گردشگری مذهبی تصریح کرد: معنویت یک «گونه» گردشگری نیست، بلکه یک «رویکرد» است که میتواند در انواع گردشگری از جمله طبیعتگردی، گردشگری سلامت و حتی گردشگری ساحلی نیز تجلی پیدا کند. در گردشگری ساحلی و طبیعتمحور، تعامل انسان با محیط طبیعی، حس زیبایی و ریتمهای زندگی مانند جریان موجها، سکوت و حرکت آب، موجب تجربهای معنوی و ارتقای سلامت روحی و جسمی فرد میشود. این تجربه، ارتباط انسان با یک قدرت متعالی و حس تسلیم در برابر خلقت را تقویت میکند.
ایمانی خوشخو با اشاره به گردشگری مذهبی، خاطرنشان کرد: زیارت حرم مطهر امام رضا(ع) تنها تجربه جمعی و آیینی نیست، بلکه بازدیدکنندگان این مکانها در چهار مولفه اصلی هوش معنوی شامل بازتاب وجودی، آگاهی، تفکر انتقادی و مفهومسازی شخصی بهبود پیدا میکنند. این تجربه، جستوجوی روحانی و حرکت به سمت تعالی و کمال انسانی را برای گردشگر ایجاد میکند.
وی ادامه داد: همچنین تجربه معنوی در انواع دیگر گردشگری، ازجمله گردشگری فرهنگی، گردشگری سلامت و گردشگری طبیعت محور، قابل مشاهده است. بهعنوان مثال، گردشگری فرهنگی فرصتی برای درک معنا در حافظه تاریخی و نمادها فراهم میکند، گردشگری طبیعت محور امکان تجربه سکوت و آگاهی در فضای طبیعی را میدهد و گردشگری سلامت با ارتقای بهزیستی جسمی و روحی، تجربهای معنوی ایجاد میکند. بنابراین، گردشگری و معنویت، دو پدیده متمایز اما در هم تنیده هستند.
مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر اهمیت نگاه معنوی به گردشگری اظهار کرد: اگر گردشگری صرفاً با نگاه مادی و تفریحی بررسی شود، سطحی و محدود باقی میماند و تنها به بازدید مکانها و مصرف امکانات ختم میشود. اما رویکرد معنوی، سفر را به فرآیندی برای جستوجوی معنا، خودشناسی، تعالی انسان و ارتقای هوش معنوی تبدیل میکند. این نگاه نه تنها به سفر عمق میدهد، بلکه میتواند مبنای سیاستگذاری و طراحی گردشگری در ایران باشد.
ایمانی خوشخو درباره آثار فرهنگی و معنوی بازدید از مکانهای مقدس افزود: فضاهای مقدس مذهبی و طبیعی، مانند زیارتگاهها، عبادتگاهها و محیطهای طبیعی، تجربهای احساسی و معنوی به فرد میدهند و امکان یادگیری و بازتاب عمیق وجودی را فراهم میکنند. این مکانها با ایجاد حس نظم، آرامش و شعف درونی، تجربهای معنوی برای گردشگر شکل میدهند و به ارتقای هویت و سلامت معنوی او کمک میکنند.
وی به پژوهشهای انجام شده در حرم مطهر رضوی اشاره کرد و گفت: بر اساس تحقیقات میدانی، بازدیدکنندگان حرم در چهار مولفه اصلی هوش معنوی شامل بازتاب وجودی، آگاهی، تفکر انتقادی و مفهومسازی شخصی، بهبود قابل توجهی دارند. این یافتهها نشان میدهد که مکانهای مذهبی و مقدس، نقش مهمی در ارتقای تجربه معنوی و رشد درونی انسان دارند.
این پژوهشگر حوزه گردشگری تصریح کرد: با نگاه معنوی به گردشگری، این فعالیت صرفاً یک امر مادی یا تفریحی نیست، بلکه تجربهای چندلایه است که شامل خودشناسی، ارتقای هویت، آرامش روح و ارتباط با قدرت متعالی میشود. این رویکرد، گردشگری در ایران و به ویژه در مشهد را از سطحینگری صرف خارج کرده و به فرآیندی تعالیبخش تبدیل میکند. درک صحیح نسبت گردشگری و معنویت برای سیاستگذاری فرهنگی و توسعه پایدار گردشگری ضروری است، چراکه سفر تنها جابهجایی مکانی نیست، بلکه فرصتی برای بازسازی روح، خودشناسی و حرکت انسان بهسوی کمال به شمار میرود.
انتهای پیام
