هشدار یک گرافیست: هوش مصنوعی میتواند ذهن طراح را فلج کند
داور بخش پوستر چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر بر ضرورت استفاده صحیح و بهنگام طراحان از ابزار هوش مصنوعی تاکید دارد.
خلاصه خبر
خبرگزاری فارس _ گروه تئاتر: آبان سال جاری بود که فراخوان شرکت در بخش پوستر چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر با هدف پاسداشتِ ایجاد فضای تعامل میان طراحان گرافیک و هنرمندان تئاتر و همچنین کشف نگاههای نو در طراحی پوسترِ نمایشی منتشر شد. فراخوانی که موضوع آن تئاتر و رویدادهای نمایشی اعم از نمایش صحنهای، خیابانی، نمایشنامهخوانی، جشنواره، سمینار، نکوداشت و... بود.بر این اساس، شرکت در فراخوان برای تمامی طراحان گرافیک آزاد بود و هر طراحمیتوانست با حداکثر ۱۰ اثر، متقاضی حضور در مسابقه و نمایشگاه باشد. اکنون که فرایند داوری و ارزیابی آثار واصله به دبیرخانه بخش پوستر چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر به پایان رسیده و ترکیب نهایی منتخبان، مشخص شده، مجال مناسبی برای گفتوگو درباره سطح کیفی آثار دست داده است.از اینرو در فرصت پیشرو به سراغ مهدی دوایی، یکی از داوران بخش پوستر این دوره از جشنواره رفتیم و با او درباره داوری این بخش و معیارهایی که برای طراحی پوستر تئاتر به آنها توجه میشود به گفتوگو نشستیم.این طراح، ضمن اشاره به اهمیت تفکیک داوری بخش پوستر و عکس از یکدیگر گفت: تجربه سالهای گذشته نشان داده است که تخصصی شدن داوری موجب میشود کیفیت انتخاب آثار افزایش پیدا کند و هنرمندان با انگیزه بیشتری کارهای خود را ارائه کنند. زمانی که شما در جایگاه داوری قرار میگیرید، باید فارغ از سلیقه، متر و معیارهای فنی برای قضاوت آثار داشته باشید. باید از رهگذر معیارهای تحلیلی، فنی و حرفهای آثار را بررسی کنید. بنابراین تخصصی شدن باعث میشود که فرایند داوری، دقیق و منصفانهتر باشد.
او با اشاره به اهمیت پوستر به عنوان نخستین متریال مواجهه مخاطب با یک اثر نمایشی ادامه داد: طراحی پوستر یا طراحی جلد برای یک کتاب، مثل دروازه ورود به یک قلعه است. پوستر تنها یک تصویر نیست، بلکه نخستین پله برای معرفی اثر به مخاطب است. بنابراین طراحی آن باید خلاقانه باشد و با زبان اثر نمایشی هماهنگ باشد تا پیام و جوهره نمایش به درستی منتقل شود. قرار نیست پوستر سالن را پر کند؛ چراکه معمولا اگر کار خوب باشد، مخاطبان آن را به یکدیگر معرفی میکنند. حالا اگر پوستر هم خلاقه باشد، بدون شک در فضای خلاقیت جمعی کلیت کار مورد توجه قرار میگیرد. بنابراین پوستر در وهله نخست، نقشی حیاتی در جلب توجه مخاطب ایفا میکند. این طراح گرافیک توضیح داد: در فرآیند تولید پوستر، ارتباط میان ایده کارگردان و زبان بصری طراح بسیار مهم است. تبدیل ایدههای ادبی یا مفهومی به یک اثر گرافیکی نیازمند تسلط به الفبای حرفهای، دقت و خلاقیت است. در فرایند طراحی خلاق، امری جادویی اتفاق میافتد که به شکل شهودی وارد دایره آگاهی مخاطبان میشود و پس از آن است که مخاطب به تحلیل و دریافت اطلاعات آن میپردازد.او افزود: پوسترهایی حائز اهمیت هستند که علاوه بر سالم بودن، خلاق و متفاوت هم باشند. شاید ۹۰ درصد پوسترهای سالم، چیدمانی شبیه به هم داشته باشند که من به آنها چیدمان پاستوریزه یا بیخطر میگویم. اما بعضی لیاوتها هستند که طراح برایشان زحمت کشیده و با خلاقیت، فرمول جدیدی را در ساختار تصویر ارائه کرده است. برخی دوستان این زحمت را به جان میخرند و بعضی دیگر نه و این کاملا در خروجی کار مشهود است.
دوایی در پاسخ به این پرسش که طراحان در کارهای خود چقدر از هوش مصنوعی بهره بردهاند، گفت: امروز ورود هوش مصنوعی برای من، یادآور ورود کامپیوتر در دهه هفتاد به فرایند طراحی گرافیک ایران است. پیش از ورود کامپیوتر، فرایند طراحی گرافیک و لیتوگرافی به صورت دستی انجام میشد. در بحبوحه ورود کامپیوتر، صحبت بر سر این بود که شما چقدر میتوانید با بهرهمندی از این ابزار، شخصیت فردی و مولف خود را حفظ کنید، کامپیوتر تا چه اندازه میتواند جایگزین طراح شود و اساسا تکلیف زیباییشناسی به اصطلاح ماشینی در برابر زیباییشناسی دستی طراح چیست؟ او ادامه داد: در آن زمان، این سوال مطرح بود که آیا کامپیوتر صرفا یک ابزار همسو با ذهن طراح است یا میخواهد همه چیز را به طور یکسان ماشینیزه کند. قصه هوش مصنوعی هم در حال حاضر به آن ایام شبیه است، با این تفاوت که امکان تولید تصویر را فارغ از تخصص، همگانی و دموکراتیزهتر ساخته. بنابراین افراد با سطح سواد بصری گوناگون به آن دسترسی دارند و عامل تولید انبوه تصاویر، با کیفیتهای گوناگون میشوند. تصور من این است که این تولیدات انبوه مشابه به زودی جذابیت خود را از دست میدهند و نحوه بکارگیری این ابزار تخصصی و منطقیتر میشود. نوع مواجهه توده مردم با هوش مصنوعی شبیه جذابیت یک اسباببازی برای کودک است که با آمدن اسباببازی جدیدتر آن را کنار میگذارد و به مد روز یا اسباببازی جدیدترش مشغول میشود.
دوایی تصریح کرد: مهم، مواجهه تخصصی با ابزار هوش مصنوعی است. از اینرو من هوش مصنوعی را صرفا یک ابزار یا دستیار میدانم. این ابزار، هنگامی خطرناک میشود که به جای طراح فکر کند و مانع خلاقیتش شود. به نظر من، پیش از استفاده از هوش مصنوعی باید کار را اتود و پروسه را طراحی و آنالیز کرد؛ درست مانند دکوپاژ در سینما؛ چراکه اگر همزمان با هوش مصنوعی فکر کنید، حاصلی جز فلج شدن ذهن طراح و خروجی ضعیف به همراه نخواهد داشت. این گرافیست ادامه داد: من فکر میکنم انرژی خاصی در کار دستی و پروسه تلفیقی، مکانیکال و اصطلاحا آنالوگ وجود دارد که با ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی جایگزین نمیشود. البته این حرف به معنای گارد گرفتن نسبت به صدای زمانه نیست؛ بحث بر سر نوع مواجهه و تناسبات استفاده از ابزار است. مهم، این است که ابزار ما را به اپراتور خود تبدیل نکند. دوایی در بخش دیگری از اظهاراتش ضمن اشاره به استقبال طراحان گرافیک برای شرکت در جشنواره بینالمللی تئاتر فجر گفت: امسال استقبال هنرمندان در بخش عکس و پوستر بسیار خوب بود و آثار رسیده از نظر کمی و کیفی داوران را با چالش انتخاب مواجه کرد. هریک از هنرمندان تلاش کرده بودند زبان شخصی و خلاقیت خود را نشان دهند و همین امر، موجب شد فرآیند داوری، جذاب و چالشبرانگیز باشد.او درباره معیارهای انتخاب آثار توضیح داد: در فرایند داوری، علاوه بر رعایت اصول حرفهای و جزئیات فنی، خلاقیت و نوآوری اهمیت بالایی داشت. برخی طراحان با جسارت، روشهای جدیدی را در تلفیق تایپوگرافی و تصویر ارائه کرده بودند که فراتر از قالبهای رایج عمل کرده و کیفیت کلی بخش پوستر را ارتقا بخشید.
دوایی در پایان یادآور شد: تخصصیشدن داوری نه تنها به افزایش دقت و حرفهای شدن فرآیند انتخاب آثار میانجامد، بلکه مسیر شناخت بهتر زبان شخصی هر هنرمند و ارائه خلاقانه ایدهها به مخاطب را هم هموار میکند. این تجربه، نقطه قوت مهم جشنواره امسال بود و الگویی موفق برای دورههای آینده است. #تئاتر#پوستر#جشنواره_تئاتر_فجر
18:59 - 17 دی 1404
نظرات کاربران
