قنبریان: اقتصاد علوی نه دستوری است نه آدام اسمیتی
استاد حوزه علمیه با تبیین نگاه امیرالمؤمنین(ع) به اقتصاد، تأکید کرد اقتصاد علوی نه مبتنی بر قیمتگذاری دستوری و دیوانسالارانه است و نه همان بازار آزاد رهاشده آدام اسمیتی، بلکه الگویی است که در آن «بیع سمح» بر پایه عدالت، ارزشهای اجتماعی و نظارت دولت مشروع شکل میگیرد.
خلاصه خبر
به گزارش گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری فارس، حجتالاسلام والمسلمین محسن قنبریان در سخنانی با اشاره به فراز «وَلْيَكُنِ الْبَيْعُ بَيْعاً سَمْحاً» در عهدنامه مالک اشتر، تصریح کرد: امیرالمؤمنین(ع) نفرمودهاند که حاکم برود و بیع را آسان کند، بلکه فرمودهاند «بیع باید آسان باشد». این تعبیر بهروشنی نشان میدهد که مقصود، اقتصاد دستوری نیست؛ یعنی اینکه دولت در انتهای زنجیره بنشیند و قیمتها را تعیین کند.وی افزود: در روایات نیز تصریح شده که «تسعیر» ـ قیمتگذاری در انتهای زنجیره ـ بر عهده حاکم نیست. اما این به آن معنا هم نیست که کل زنجیره اقتصاد به حال خود رها شود و هر طور شکل گرفت، حاکم هیچ مسئولیتی نداشته باشد. «بیع سمح» یک مأموریت حاکمیتی است؛ وظیفه حاکم این است که اقتصاد را به جامعه بازگرداند و دولت را در جای درست خود بنشاند.این استاد حوزه با انتقاد از الگوی بازار آزاد لیبرالی گفت: اقتصاد علوی، بازار آزاد آدام اسمیتی نیست که صرفاً مکانیزم عرضه و تقاضا حاکم باشد. در این بازار، ارزشها حکومت میکنند و یکسری امور اساساً کالا نمیشوند. بیع سمح باید بر مبنای موازین عدل شکل بگیرد.
وی با اشاره به دو معیار کلیدی در اقتصاد علوی تصریح کرد: در این نگاه، دو «میزان» وجود دارد؛ یکی میزان عدالت و دیگری میزان قیمتها. از این دو عبارت میتوان فهمید که نه با یک اقتصاد کاملاً دولتی و دیوانسالارانه مواجهیم و نه با بازاری رها و بدون مداخله. بازار باید اولاً توسط جامعه و ارزشهای آن، و ثانیاً توسط دولت مشروعی که برآمده از آرای مردم است، مدیریت شود تا فرآیند آن به نتیجهای عادلانه برسد.حجتالاسلام قنبریان با تأکید بر اینکه «دولت علوی کمیته امداد نیست»، خاطرنشان کرد: دولت علوی پیش از سیاستهای حمایتی، کارهای بنیادین اقتصادی انجام میدهد؛ از جمله بازگرداندن اقتصاد به جامعه، ایجاد گردش سرمایه به سمت تولید، مبارزه با انحصارات، مقابله با خصولتیها و اصلاح ساختارهای کلان اقتصاد.وی ادامه داد: البته در کنار این اقدامات کلان، سیاست حمایتی نیز وجود دارد. امیرالمؤمنین(ع) در عهدنامه مالک اشتر بهصراحت از «ذویالحاجات» و «طبقه سفلی» یعنی دهکهای پایین جامعه نام میبرند و تأکید میکنند که حاکم باید زمانی را بهطور خاص به آنان اختصاص دهد؛ زمانی که بتوانند بدون لکنت با او سخن بگویند.
19:33 - 17 دی 1404
نظرات کاربران
