جدول منتشر شده از سوی خبرگزاری فارس درباره قیمتگذاری سبد کالابرگ پس از حذف ارز ترجیحی تصویری از تغییرات قیمت اقلام اساسی ارائه میدهد. در این گزارش ۱۱ قلم کالای اساسی شامل شیر، پنیر، ماست، روغن، تخم مرغ، مرغ، گوشت قرمز، حبوبات، قند و شکر، برنج و ماکارونی مورد تحلیل قرار گرفته و برای هر کالا وزن مصرف سالانه، قیمت پیش از اصلاح و قیمت پس از اصلاح محاسبه شده است. اعداد نهایی منتشر شده نشان میدهد مجموع اختلاف هزینه سالانه این سبد حدود ۱۲ میلیون و ۱۳۸ هزار تومان است.
فشار اصلی در روغن، برنج و گوشت قرمز
بر اساس این برآورد، بیشترین رشد هزینه سالانه مربوط به روغن، برنج و گوشت قرمز است. روغن به دلیل مصرف روزمره در پخت و پز و افزایش چندمرحلهای قیمت، سهم بالایی در اختلاف هزینه سالانه ایجاد کرده است.
برنج نیز که یکی از پایههای اصلی مصرف در بسیاری از خانوارهای کشور است، در ماههای اخیر رشد قیمتی سنگینی را تجربه کرده و همین موضوع وزن آن را در سبد کالابرگ بالا برده است.
اگرچه ماکارونی و حبوبات سهم کمتری در افزایش هزینه سالانه دارند اما این به معنای ثبات قیمت نیست. وزن مصرف سالانه این کالاها محدودتر است و همین موضوع سهم آنها را در جمعبندی نهایی کمتر نشان میدهد. با این حال رشد قیمت این دو گروه کالایی نیز کاملا محسوس بوده و برای خانوارهایی که بخش مهمی از پروتئین مصرفی خود را از حبوبات تامین میکنند، این افزایشها چشمگیر است.
آیا این قیمتها در بازار نیز دیده میشود؟
مقایسه قیمتهای جدول با بازار آزاد نشان میدهد ارقام واقعی بازار در بسیاری از موارد بالاتر از پیشبینیهای ارائه شده است. در فروشگاهها و میادین نقاط مختلف کشور، قیمت شیر، ماست و پنیر فراتر از قیمتهای برآوردی است.
روغن و برنج نیز در بسیاری از فروشگاهها با قیمتهای متفاوت عرضه میشوند و همین ناهماهنگی سبب میشود قیمت نهایی سبد خانوار نسبت به برآورد رسانه فارس افزایش بیشتری داشته باشد.
یکی از مهمترین نکاتی که در این گزارش باید به آن توجه کرد، نبود نظارت کافی بر شبکه توزیع است. تنوع برندها، تفاوت کیفیت و نبود قیمتگذاری یکسان موجب شده کالاهای مشمول کالابرگ در عمل با قیمتهای متنوع و بعضا متفاوت از نرخ مصوب به فروش برسند.
فشار تورمی موجود نیز این روند را تشدید کرده و فاصله میان قیمت رسمی و قیمت واقعی را گستردهتر کرده است. بنابراین جدول ارائه شده بیشتر نقش یک «برآورد» را دارد و نه یک چارچوب قطعی برای قیمتگذاری.
احتمال ادامه شیب افزایشی قیمتها
با توجه به تجربه ماههای اخیر، دور از انتظار نیست که این اقلام بار دیگر در مسیر افزایشی قرار بگیرند. تورم تولیدکننده، هزینه حمل و نقل، افزایش قیمت نهادهها و نبود کنترل کافی بر زنجیره تامین، زمینه استمرار روند صعودی قیمت را فراهم کرده است.
از این رو انتظار میرود قیمتهای واقعی بازار در ماههای آینده حتی فراتر از عددهای درجشده در جدول رسانه فارس حرکت کند.
در نهایت این گزارش نشان میدهد حذف ارز ترجیحی بدون تقویت نظارت و تثبیت قیمتها، فشار مضاعفی بر هزینه زندگی خانوارها وارد کرده است و فاصله میان قیمت رسمی و قیمت بازار همچنان رو به افزایش است.
