به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیتالله العظمی جوادی آملی؛ مفسر قرآن کریم و نهجالبلاغه، ۱۷ دیماه در درس اخلاق خود در مسجد اعظم قم به تشریح حکمت ۱۹۱ نهجالبلاغه شریف پرداخت.
بنابر روایت ایکنا، در ادامه مشروح سخنان این مرجع تقلید را میخوانیم:
حکمت ۱۹۱ نهجالبلاغه
وَ قَالَ (علیه السلام): إِنَّمَا الْمَرْءُ فِی الدُّنْیَا غَرَضٌ تَنْتَضِلُ فِیهِ الْمَنَایَا وَ نَهْبٌ تُبَادِرُهُ الْمَصَائِبُ، وَ مَعَ کُلِّ جُرْعَةٍ شَرَقٌ وَ فِی کُلِّ أَکْلَةٍ غَصَصٌ؛ وَ لَا یَنَالُ الْعَبْدُ نِعْمَةً إِلَّا بِفِرَاقِ أُخْرَی، وَ لَا یَسْتَقْبِلُ یَوْماً مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا بِفِرَاقِ آخَرَ مِنْ أَجَلِهِ؛ فَنَحْنُ أَعْوَانُ الْمَنُونِ وَ أَنْفُسُنَا نَصْبُ الْحُتُوفِ، فَمِنْ أَیْنَ نَرْجُو الْبَقَاءَ؛ وَ هَذَا اللَّیْلُ وَ النَّهَارُ لَمْ یَرْفَعَا مِنْ شَیْءٍ شَرَفاً إِلَّا أَسْرَعَا الْکَرَّةَ فِی هَدْمِ مَا بَنَیَا وَ تَفْرِیقِ مَا جَمَعَا.
و فرمود (ع): آدمی در این دنیا همانند هدفی است که تیرهای مرگ به سوی آن روان است، یا چون متاعی است که رنجها و محنتها برای ربودنش، پیشدستی کنند هر جرعه آبش، گلوگیر شود و هر لقمهاش در حلق بماند. هیچ بندهای نعمتی را فراچنگ نیاورد، مگر آنکه، نعمت دیگری را از دست بدهد و به استقبال هیچ روزی از روزهای عمرش نرود، مگر آنکه، یک روز از عمرش را سپری سازد. پس ما یاران مرگ هستیم و جانهای ما هدف تباه شدنها. چگونه به جاوید زیستن امید بندیم و حال آنکه، این شب و روز بنایی برنیاورند، مگر آنکه، بشتاب ویرانش کنند و هر جمع را پریشان سازند.
براساس این فراز، همه حوادث و وقایع زندگی، غارتگر بدن انسان هستند و میخواهند سلامت آن را بگیرند. مسائلی مانند فشار اقتصادی، شدائد زندگی و گرما و سرما، بدن را در معرض آسیب قرار میدهند و آن را رو به ضعف میبرند تا به وفات برسد.
حداقل این است که انسان مالی را از دست میدهد تا به جایی برسد و طوری نیست که چیزی به دست آورد بدون اینکه چیزی از دست بدهد؛ هرقدر بر عمر او افزوده شود، به مرگ نزدیکتر میشود. در تعبیری دیگر از حضرت داریم که انسان با هر نفسی که میکشد، یک قدم به مرگ نزدیکتر میشود.
حال که اینطور است، ما خودمان نیز اعوان و یاریدهنده مرگ هستیم و بدنهای ما هم هدف تیرهای مرگ هستند. هر روز انسان مقداری از عمر خود را صرف میکند؛ شب و روز دو عامل هستند و اگر انسان در روز یا شب توفیق خدمت یا عبادت داشت، در هر صورت مقداری از عمر او صرف میشود. بهتر است این عمر را برای خدا صرف کند.
تشبیه مرگ به خواب
انسان، اگر به روح خود توجه کند، میتواند غنیمت به دست آورد و غرامت ندهد، قرآن کریم مرگ را به خواب تشبیه کرده و فرموده است که از مرگ نترسید، زیرا مرگ مقداری از خواب سنگینتر است. مرگ، خواب دائمی است و خواب، مرگ موقت؛ اللَّهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِهَا وَالَّتِی لَمْ تَمُتْ فِی مَنَامِهَا.
خوابی که اصحاب پیامبر(ص) داشتند، حوزه علمیه بود. ما هم اگر در روز غیبت نکنیم، کار علمی خود را انجام دهیم و مراقب عبادت و نماز خود باشیم، خواب ما نیز حوزه علمیه خواهد شد. حضرت از اصحاب میپرسیدند: «ما المبشرات؟» تا انسان طیب و طاهر نباشد، خواب او فقط خواب است؛ الناس نیام فاذا ماتوا انتبهوا. ولی اگر مؤمن باشد، خواب او هم عبادت است. حضرت هر روز از صحابه میپرسیدند: «ما المبشرات؟» و کسانی که درس رؤیا نخوانده بودند، شرمسار میشدند.
ما هستیم و ابدیت ما متعلق به روح است، انسان با روح وارد برزخ میشود و در قیامت نیز با همان بدن و روح وارد خواهد شد. روح اگر نشست و تحقیق کند، عالم خواهد شد، ولی بدن اگر بخواهد تحقیق کند، باید عمر از دست بدهد و غرامت بدهد تا غنیمت به دست آورد. فرمود: «مواظب روحتان باشید، زیرا امری ملکوتی است، نه غرامت» و این روح را با نگاه حرام، غیبت، حسادت و گناه مریض نکنید.
اهمیت ماههای پیش رو
فرمود اگر میخواهی گوینده خوبی باشی و با خدا حرف بزنی، نماز بخوان و اگر میخواهی خدا با تو حرف بزند، قرآن بخوان. ماههای رجب، شعبان و رمضان نیز ظرف نماز، دعا و قرآن هستند. در دعاهای ماه رجب میخوانیم که ملائکه همه آسمان و زمین را پر کردهاند، ولی به همین فرشتگان فرمود که به خلیفه الله خدمت کنند و فرمود: «به خلیفه من سجده کنید».
خلیفه نه به معنای مجتهد و حکیم و عارف، بلکه خلیفه یعنی کسی که کار خدایی انجام دهد؛ این کار یعنی خودش نه بیراهه برود و نه راه بر کسی ببندد و همچنین جامعه را اداره کند. خلیفه یعنی نه ابن سینا و شیخ طوسی، بلکه داود که کار خدایی میکند؛ وگرنه ابن سینا برای خودش کار میکرد. لذا فرمود: یَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاکَ خَلِیفَةً فِی الْأَرْضِ.
فارابی و ابن سینا از بزرگان ما هستند، ولی اینکه گفته شود بشر مدنی بالطبع است و قانون، حکم و حاکم لازم دارد، کلام قرآن است.
ترامپ در عصر جاهلیت به سر میبرد
اینکه در روز روشن رئیس جمهور یک کشور را بربایند، یعنی قانون جنگل؛ یعنی جاهلیت. جاهلیت یعنی همین که در روز روشن رئیس جمهور یک کشور را بربایند و ائمه(ع) نیز آمدند تا جاهلیت را از بین ببرند.
بین ما و قرآن و نهجالبلاغه فاصله زیادی است و ما همانقدر که مکاسب و کفایه میخوانیم، باید قرآن و نهجالبلاغه هم بخوانیم، زیرا مفیدتر و کاربردیتر است. هیچ کتابی جای قرآن و نهجالبلاغه را نمیگیرد، زیرا قرآن و نهجالبلاغه علاوه بر تربیت انسان و زدودن جهل، جاهلیت را نیز نابود میکنند.
انبیاء و ائمه(ع) به عنوان خلیفهالله دو نوع کار دارند، یکی کار ابتدایی و دست دوم؛ کار دست دوم انبیاء و اولیاء تعلیم فقه، تفسیر و اصول، تعلیم کتاب و اداره حوزه و دانشگاه است. همچنین ایشان کار تربیتی دارند که به وسیله مساجد، حسینیه، نماز شب و ... انجام میشود؛ ولی کار اصلی آنان جهالتزدایی است.
کار ائمه(ع) صرفا اداره حوزه و دانشگاه نیست؛ کار خلیفهالله اداره جامعه است، نه صرفاً جهلزدایی، زیرا جهلزدایی در حوزه، دانشگاه، مدرسه و حسینیه نیز انجام میشود. نظام امامت و امت صرفاً نظام تعلیم و تربیت نیست، بلکه کار اصلی آن جاهلیتزدایی است. لذا حضرت وقتی از صفین برگشتند، فرمودند: «الجاهلیه، الجاهلیه».
اکنون دنیا در وضع جاهلیت است و جاهلیت جز با حکومت اسلامی درمان نخواهد شد، اینکه رئیس جمهور یک کشور را در روز روشن و بر خلاف قوانین بینالمللی بدزدند، جاهلیت است؛ و اینکه امثال شهید تهرانیمقدم موشک ساختند، به او سلام الله علیه، زیرا در خدمت مقابله با جاهلیت قرار گرفتند.
رسالت جاهلیتزدایی
اینکه به همه شهدا سلام میگوییم، به این دلیل است که آنان از تعلیم حوزوی و دانشگاهی گذشتند و به تعلیم اهلبیتی(ع) رسیدند. اهلبیت(ع) نیز علاوه بر جهلزدایی و جهالتزدایی، به جاهلیتزدایی پرداختند و امروز این کار لازم است. کار ترامپ کار جهل و جهالت نیست، بلکه جاهلیت است و ائمه و انبیاء آمدند تا جاهلیت را از بین ببرند.
خداوند به مسئولان ما عقل، مدیریت و کمال عطا فرماید تا جامعه را بهخوبی اداره کنند و حوادثی مانند چای دبش، اختلاس و زیرمیزی رخ ندهد. بدین ترتیب بتوانند این کشور طیب و طاهر را به بهترین شکل مدیریت کنند و انشاءالله خدا نظام ما را حفظ فرماید.
