هنوز تنها ۱۰ روز از سال ۲۰۲۶ گذشته و دونالد ترامپ از همین حالا رشتهای از حملات پیاپی علیه اقلیم را آغاز کرده است.
دولت آمریکا بهتدریج از پذیرش نقش خود در بحران اقلیمی یا مقابله با آن عقب نشسته است، با وجود آنکه دومین منتشرکننده سالانه گازهای گلخانهای در جهان و در طول تاریخ بزرگترین عامل گرمشدن جهانی بوده است.
سال گذشته آمریکا نمایندهای به گفتوگوهای کوپ۳۰ نفرستاد و از آن زمان هر اشارهای به سوختهای فسیلی را از وبسایت آژانس حفاظت محیطزیست خود حذف کرده است. همزمان، ترامپ رونق انرژیهای تجدیدپذیر را به باد انتقاد گرفته و رویکرد «حفاری کن، حفاری کن» خود را جهانی کرده است.
در ادامه مروری است بر آنچه رئیسجمهور آمریکا تا اینجا انجام داده است، کمتر از دو هفته از سال ۲۰۲۶.
خروج آمریکا از معاهده اقلیمی سازمان ملل
رئیسجمهور آمریکا این هفته پس از اینکه آمریکا را از یک معاهده کلیدی اقلیمیبا عقبنشینی گسترده از نهادهای جهانی خارج کرد، به «سقوط به حضیضی تازه» متهم شد.
ترامپ در یادداشت رئیسجمهوریای که ۷ ژانویه امضا شد استدلال کرد «ماندن بهعنوان عضو، مشارکت در یا حمایت از بیش از ۶۰ سازمان، معاهده و کنوانسیون بینالمللی» با منافع آمریکا «در تضاد» است.
این فهرست شامل کنوانسیون چارچوب سازمان ملل درباره تغییرات اقلیمی (UNFCCC) که هدفش تثبیت انتشار گازهای گلخانهای است و هیئت بیندولتی تغییر اقلیم (IPCC)، معتبرترین مرجع علمی جهان درباره اقلیم، میشود.
ربکا براون، رئیس و مدیرعامل مرکز حقوق بینالملل محیطزیست (CIEL) میگوید: «در زمانی که بالا آمدن سطح دریاها، گرمای بیسابقه و فجایع مرگبار به اقدام فوری و هماهنگ نیاز دارند، دولت آمریکا انتخاب کرده عقبنشینی کند.»
او اضافه میکند: «تصمیم به قطع بودجه و خروج از کنوانسیون چارچوب تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (UNFCCC) آمریکا را از تعهدات حقوقیاش برای جلوگیری از تغییرات اقلیمی و جبران آسیب اقلیمی مبرا نمیکند؛ همانطور که عالیترین دادگاه جهان سال گذشته روشن کرد.»
کنترل نفت ونزوئلا
پس از آنکه نیروهای ویژه آمریکا در یورشی برقآسا رئیسجمهور ونزوئلا و همسرش را ربودند، ترامپ علاقه آشکار خود را به ذخایر نفتی این کشور نشان داده است.
ونزوئلا بزرگترین ذخایر اثباتشده نفت خام جهان را در اختیار دارد؛ حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه (Bbbl) و از کشورهای نفتیای چون عربستان سعودی و ایران پیشی میگیرد.
ترامپ بلافاصله تایید کرد که آمریکا «بهطور بسیار جدی» در صنعت نفت این کشور درگیر خواهد شد و برنامه دارد شرکتهای بزرگ آمریکایی را برای تعمیر زیرساختهای نفتی ونزوئلا اعزام کند و «برای کشور پول درآورد». او در مصاحبهای در ۸ ژانویه گفت آمریکا میتواند سالها از ذخایر نفتی ونزوئلا بهرهبرداری کند.
مدس کریستنسن از گرینپیس بینالملل میگوید: «در دورهای که فروپاشی اقلیمی شتاب گرفته، نگاه کردن به ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا به این شکل هم بیملاحظه است و هم خطرناک.»
او ادامه میدهد: «تنها مسیر امن پیشرو گذار عادلانه از سوختهای فسیلی است؛ مسیری که سلامت را حفظ کند، از اکوسیستمها حفاظت کند و جوامع را حمایت کند نه اینکه آنها را فدای سود کوتاهمدت کند.»
راهنمای تغذیهای جدید
وزارت بهداشت و خدمات انسانی آمریکا و وزارت کشاورزی پس از انتشار راهنمای تغذیهای ۲۰۲۶ با انتقاد روبهرو شدهاند؛ راهنمایی که خانوادههای آمریکایی را تشویق میکند رژیمهایی مبتنی بر «غذاهای کامل و سرشار از مواد مغذی» را در اولویت بگذارند.
هرم غذایی جدید تصویر یک استیک قرمز و گوشت چرخکرده را در بالای بخش «پروتئین» قرار داده است، با وجود اینکه گوشت گاو بهازای هر گرم پروتئین ۲۰ برابر بیش از جایگزینهای گیاهی مانند لوبیا و عدس گازهای گلخانهای تولید میکند.
هیچیک از این خوراکیها در هرم غذایی دیده نمیشود، اما در راهنمای کامل تغذیهای به آنها اشاره شده است.
راشل سانتو، پژوهشگر غذا و اقلیم در موسسه منابع جهان (WRI) میگوید: «راههای زیادی برای تامین پروتئین وجود دارد، اما همه منابع پروتئینی اثر یکسانی بر مردم یا سیاره ندارند.»
او میافزاید: «گوشت گاو و گوسفند بهویژه از نظر محیطزیستی از پرهزینهترین غذاهای غنی از پروتئین هستند؛ با انتشار گازهای گلخانهای، مصرف زمین و آلودگی آب بهازای هر اونس پروتئین که بهطور قابلتوجهی از بیشتر جایگزینها بالاتر است.»
سد ترامپ در برابر انرژیهای تجدیدپذیر
سال گذشته، دولت ترامپ با استناد به نگرانیهای امنیت ملی، اجارهنامههای همه پروژههای بادی فراساحلی آمریکا را معلق کرد. این اقدام کار در پنج سایت را متوقف کرد؛ از جمله پروژههای Revolution Wind و Sunrise Wind اورستد، و همچنین سایتهای متعلق به شرکتهایی مانند اکوئینور و دومینیون انرژی.
این اقدام ادامه انتقادهای دائمی ترامپ از انرژیهای تجدیدپذیر است؛ او پیشتر آنها را «کلاهبرداری قرن» خوانده بود. اما این تصمیم پیامدهای پرهزینهای داشته که به سال جدید کشیده شده است.
هفته گذشته، اورستد علیه تعلیق دولت آمریکا اقدام قانونی کرد و گفت که در سال ۲۰۲۳ همه مجوزهای لازم فدرال و ایالتی را گرفته بود. پیشبینی میشود هزینه پروژه Sunrise Wind برای توسعهدهنده روزانه بیش از ۱ میلیون دلار باشد (حدود ۸۵۹ هزار و ۱۰۰ یورو).
وزارت کشور در دسامبر گفت این مکث به دولت «زمان میدهد تا با اجارهداران و شرکای ایالتی کار کند و امکان کاهش خطرات امنیت ملی ناشی از این پروژهها را ارزیابی کند».
علاقه ترامپ به گرینلند
وسواس روبهافزایش ترامپ درباره گرینلند نگرانیها را میان فعالان محیطزیست برانگیخته است؛ نگرانی از منابع معدنی حیاتی این سرزمین که برای گذار به انرژی سبز «ضروری» تلقی میشوند.
یک پژوهش در سال ۲۰۲۳ نشان داد که ۲۵ مورد از ۳۴ مادهای که کمیسیون اروپا «مواد خام حیاتی» مینامد در گرینلند یافت میشود. برآورد میشود این کشور ۳۶ تا ۴۲ میلیون تن متریک اکسیدهای عناصر نادر خاکی داشته باشد و پس از چین دومین ذخیره بزرگ را در اختیار دارد.
بهرهبرداری از این منابع میتواند به آمریکا کمک کند وابستگی خود به چین را کاهش دهد؛ کشوری که اکنون بیش از ۹۰ درصد عناصر نادر خاکی جهان را فرآوری میکند؛ و همزمان با افزایش تقاضا، موقعیت آمریکا را تقویت کند.
ترامپ از دوره نخست ریاستجمهوریاش برای حل این مساله تلاش کرده است؛ با تصویب لوایحی برای افزایش تولید معدنی آمریکا و گسترش معدنکاری در اعماق دریا در آبهای آمریکا و آبهای بینالمللی.
با این حال، برخی کارشناسان معتقدند ذخایر معدنی گرینلند ممکن است فقط پوششی برای اهداف واقعی ترامپ باشد.
