رژیم حاکم بر ایران دشمن اسرائیل است. سیاست «مرگ بر اسرائیل» تهران، برنامه تسلیحات هستهای، و حمایت از نیروهای نیابتی تروریستی مانند حزبالله و حماس، طی دههها ایران را در کانون بزرگترین چالشهای امنیت ملی اسرائیل قرار داده است.
از اینرو، اسرائیلیها با امیدواریــ اما با انتظاراتی تعدیلشدهــ به فروپاشی احتمالی جمهوری اسلامی مینگرند. خیزشهای اعتراضی پیاپی نشان داده است که مردم ایران از رژیم و سیاستهایش بیزارند، و اسرائیلیها امیدوارند اگر این رژیم سقوط کند، رویارویی چهلوششساله میان اسرائیل و ایران به پایان برسد. آنان دوران شاه را به یاد میآورند که روابط دو کشور نزدیک و مبتنی بر همکاری بود؛ بنابراین، ظهور شاهزاده رضا پهلوی، بهعنوان چهرهای تاثیرگذار، دلیل دیگری برای خوشبینی به شمار میآید.
اما این خوشبینی بهسبب تجربه محدود است. سرکوب خونین خیزشهای پیشین در ایران نشان میدهد که رژیم برای ماندن در قدرت آماده قتلعام است و نیروهای امنیتی قدرتمند و وفاداری دارد که حاضرند هر آنچه علی خامنهای مطالبه کند، انجام دهند. اسرائیلیها همچنین شاهد بهار عربی بودند و دیدند اعتراضها برای تغییرات بنیادین در مصر، تونس، لبنان، سوریه و دیگر جاها مهار شد (لبنان و سوریه شاید فقط بهواسطه اقدامهای نظامی اخیر اسرائیل شاهد پیشرفتهایی بوده باشند). علاوه بر این، آنان نگراناند که پس از جمهوری اسلامی، دولتی کمترمذهبی اما به همان اندازه ستیزهجو روی کار آید. یک دیکتاتوری نظامی نیز ممکن است همچنان در پی برنامههای گسترده موشکهای بالستیک و تسلیحات هستهای باشد و با دولت یهودی خصومتورزی کند.
در اسرائیل همچنین نگرانی از احتمال آغاز مذاکرات تازه میان آمریکا و جمهوری اسلامی وجود دارد. اسرائیل با برجام مخالف بود، زیرا بهنظر آنان این توافق صرفا برنامه هستهای جمهوری اسلامی را به تعویق انداخت و برای توقف برنامه موشکهای بالستیک یا حمایت جمهوری اسلامی از تروریسم هیچ کاری نکرد. آنان از یک توافق بد جدید میترسند کهــ فارغ از ادعاهایشــ میتواند رژیم را در قدرت نگه دارد و به پایان تحریمهای آمریکا بینجامد. در آن صورت، اسرائیل ناچار خواهد بود با جمهوری اسلامی ثروتمندتر و باثباتتری مواجه شود که نمیتوان به آن اعتماد کردــ صرفنظر از هر وعدهای که جمهوری اسلامی بدهد.
خاورمیانهای که در آن ایران بهدنبال صلح و ثبات باشد، نه تنها روابط ایران و اسرائیل را دگرگون میکند، بلکه پیامدهای عمیقی برای سراسر منطقه خواهد داشت. چنین وضعی میتواند به بهبود روابط اسرائیل با همسایگانش، کاهش هراس از تروریسم، و حتی کاهش بودجه دفاعی اسرائیل بینجامد.
الیوت آبرامز، پژوهشگر ارشد مطالعات خاورمیانه در شورای روابط خارجی است
ترجمه از شورای روابط خارجی
