تحریک طالبان پاکستان که از آن بهعنوان بزرگترین گروه شبهنظامی مخالف حکومت پاکستان و متحد طالبان افغانستان و القاعده یاد میشود، با استفاده از تسلیحات آمریکایی بهجامانده در افغانستان، به امکانات جنگی مدرن دست یافته است. بررسی ویدیوها و عکسهایی که در کانال تلگرامی «عمر میدیا»، رسانه مرکزی این گروه، و همچنین دادههای منتشرشده در دهها کانال تلگرامی و صفحات اعضای این گروه در شبکههای اجتماعی هم نشان میدهد مخالفان پاکستان به گنجینهای از تسلیحات آمریکایی پیشرفته دسترسی دارند که باعث شده است در جنگ با ارتش قدرتمند پاکستان، موفقتر از گذشته عمل کنند.
در تصاویری که از یگان انتحاری تحریک طالبان پاکستان در تلگرام منتشر شد، دیده میشود که بیشتر اعضای این یگان به اسلحه ام۴ کارباین آمریکایی مسلحاند؛ سلاحهایی که ارتش آمریکا در اختیار ارتش دولت پیشین افغانستان قرار داده بود و پس از فروپاشی دولت جمهوری، به دست طالبان افتادند.
نیروهای امنیتی پاکستان نیز بارها از اعضای کشته و بازداشتشده تیتیپی عکسهایی منتشر کردهاند که نشان میدهد شماری از آنان به اسلحه ام۴ کارباین مجهز بودهاند. در ویدیوهای حملات این گروه به اماکن نظامی در پاکستان هم مشاهده میشود که مهاجمان اسلحه تکتیرانداز و دوربین دیددرشب دارند.
مهاجم تحریک طالبان پاکستان در حال هدف قرار دادن سرباز پاکستانی با تکتیرانداز مهجز به دوربین دید در شب - کانال تلگرامی صدای حق
ساختار نظامی تحریک طالبان پاکستان مشابه ساختاری است که طالبان افغانستان تا پیش از بازگشت به قدرت ایجاد کرده بودند. مفتی نورلی محسود، بهعنوان امیر یا رهبر این گروه، همه واحدهای وابسته را مدیریت میکند و در مناطق تحت نفوذش دولت سایه تشکیل داده که دارای نهادهایی از جمله دادگاه، خزانهداری، امر به معروف، آموزش و جلب و جذب است.
بر اساس ادعای بیانشده در یک اطلاعیه این گروه در تلگرام، در سال ۲۰۲۵، یک هزار تن از افراد تازهجذبشده در مراکز آموزشی این گروه آموزش نظامی دیدند و به میدان جنگ اعزام شدند.
واحد انتحاری تحریک طالبان پاکستان را که از لحاظ رویکرد، نشانهها و نوع پوشش، مشابه واحد انتحاری طالبان پیش از بازگشت به قدرت است، فردی به نام مولوی مخلص اداره میکند. او که در میان طالبان به «امام الاستشهاد» مشهور است، در جذب و آموزش عناصر انتحاری نقش کلیدی دارد. سراجالدین حقانی، رهبر شبکه حقانی و وزیر داخله طالبان، پیش از بازگشت این گروه به قدرت، همین نقش را برعهده داشت.
در چهار سال گذشته، در پی رها شدن تسلیحات آمریکایی به ارزش بیش از هفت میلیارد دلار در افغانستان و دسترسی طالبان پاکستانی به آنها و توزیع سلاحها در بازارهای مرزی غیرقانونی، توان جنگی شبهنظامیانی که علیه حکومت پاکستان میجنگند، به میزان چشمگیری افزایش یافته است.
ماموران گمرگ پاکستان در کنار مهمات کشفشده از یک کامیون که از افغانستان وارد این کشور شده بود- www.facebook.com/KPcornr
در تازهترین مورد، روز دوشنبه ۲۲ دیماه، ماموران گمرک پاکستان در گذرگاه مرزی تورخم، یک کامیون حامل تجهیزات نظامی از جمله صدها فشنگ و خشاب را کشف کردند که از افغانستان وارد پاکستان شده بود.
ماموران گفتند کامیون یادشده مهاجران اخراجشده را از پاکستان به افغانستان منتقل کرده و در بازگشت، از تجهیزات نظامی پر شده بود. راننده در بازداشت است، اما ارتباط این محموله با طالبان پاکستانی یا طالبان افغان هنوز اثبات نشده است. بر اساس ویدیو منتشرشده از روند بازرسی، تجهیزات نظامی در بستههای پلاستیکی گذاشته و در بخشهای مختلف کامیون جاسازی شده بودند.
از زمان بازگشت طالبان به قدرت، دهها محموله اسلحه که از افغانستان به پاکستان منتقل میشد، در مرزهای این کشور ضبط شده است، اما به دلیل کنترل ضعیف نهادهای امنیتی پاکستان بر مرزهای مشترک که بیش از دو هزار و ۶۰۰ کیلومتر امتداد دارد، قاچاقچیان همچنان از نقاط مختلف محمولههای غیرقانونی را وارد پاکستان میکنند.
هرچند گذرگاههای مرزی تورخم و اسپینبولدک سه ماه است بستهاند، کشف این محموله در کامیون ویژه انتقال مهاجران، نشان میدهد شبکههای قاچاق اسلحه در دو سوی مرز همچنان فعالاند. البته طی سه ماه گذشته، این تنها مورد کشفشده در خاک پاکستان بوده است. پاکستان در اعتراض به همکاری نکردن طالبان افغانستان در مهار تهدید طالبان پاکستانی، مرزهای رسمی با افغانستان را بسته است.
بسته شدن مرزها خشونتها را کاهش داده است
گزارش مرکز پژوهشها و مطالعات امنیتی پاکستان (CRSS) نشان میدهد که بسته شدن گذرگاههای مرزی رسمی با افغانستان، به کاهش ۱۷ درصدی خشونتها در سراسر پاکستان منجر شده است.
پاکستان پس از درگیری مرزی مرگبار با طالبان افغانستان، در ۱۱ اکتبر گذرگاههای تورخم و چمن را بست و ترددها را متوقف کرد. بر اساس این گزارش، این اقدام اثر امنیتی مثبت داشت و حملات تروریستی در نوامبر ۹ درصد و در دسامبر ۱۷ درصد کاهش یافت.
با این حال، سال ۲۰۲۵ با افزایش نزدیک به ۳۴ درصدی در مجموع خشونتها، بهعنوان خشونتبارترین سال پاکستان در یک دهه گذشته ثبت شد. این کشور از سال ۲۰۲۱ تاکنون، همزمان با بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، برای پنجمین سال پیاپی تشدید مداوم خشونت را شاهد بوده است. بهگونهای که میزان افزایش خشونتها به ترتیب حدود ۳۸ درصد در ۲۰۲۱، بیش از ۱۵ درصد در سال ۲۰۲۲، ۵۶ درصد در سال ۲۰۲۳، نزدیک به ۶۷ درصد در سال ۲۰۲۴ و ۳۴ درصد در ۲۰۲۵ بوده است.
در مجموع، سه هزار و ۴۱۷ کشته و دو هزار و ۱۳۴ زخمی در میان غیرنظامیان، نیروهای امنیتی و شبهنظامیان، حاصل هزار و ۲۷۲ مورد خشونت شامل حملات تروریستی و عملیات ضدتروریستی در سال ۲۰۲۵ بوده است.
خیبرپختونخوا، کانون بحران
بیشترین حملات مرگبار سال ۲۰۲۵ در خیبرپختونخوا و بلوچستان رخ دادند. خیبرپختونخوا با بیشترین جمعیت پشتون، زادگاه سران تحریک طالبان پاکستان و کانون تمرکز این گروه است. طالبان پاکستان در وزیرستان شمالی و جنوبی پایگاههای کوهستانی و مراکز آموزش نظامی ایجاد کردهاند.
این گروه در یک ویدیو تبلیغاتی مدعی شد که در سال ۲۰۲۵، هفت هزار و ۲۹۹ نظامی پاکستانی را کشته و صدها تن دیگر را زخمی کرده است؛ البته این آمار قابلتایید یا راستیآزمایی نیستند.
گسترش خشونت به مناطق تازه
کانال تلگرامی عمر میدیا اوایل ژانویه فهرستی از مناطق تحت نفوذ خود را منتشر کرد و نوشت که بر اساس تصمیم شورای عالی، مفتی نورولی محسود همچنان رهبر گروه باقی میماند و همه اعضا تابع او هستند.
در این اطلاعیه، نام افرادی که بهتازگی بهعنوان فرمانده یا مسئول شهرها، شهرستانها و مناطق گماشته شدهاند، اعلام و برای نخستین بار افرادی برای اداره امور در منطقه کشمیر، گلگت بلتستان و شهرهای هممرز خیبرپختونخوا منصوب شدهاند که نشان میدهد این گروه در پی گسترش مناطق نفوذ و کشاندن جنگ به خارج از خیبرپختونخوا است.
پیام همدردی تحریک طالبان پاکستان با طالبان افغان به مناسبت درگذشت مادر ملا عمر - عمر میدیا/تلگرام
با وجود تلاش حکومت پاکستان در چهار سال گذشته برای قانع کردن طالبان افغانستان از طریق مذاکره یا فشار نظامی برای مهار طالبان پاکستانی و از بین بردن پناهگاههای آنان، در ماههای اخیر حمایت اعضای طالبان افغانستان از تحریک طالبان پاکستان بیش از گذشته آشکار شده است. رسانههای تحت کنترل طالبان با بازتاب گسترده حملات مرتبط با این گروه در پاکستان به دیده شدن آن کمک میکنند. کانالها و صفحات متعددی در تلگرام و شبکههای اجتماعی هم فعال شدهاند که محتوای تبلیغاتی تحریک طالبان پاکستان را به فارسی، پشتو و ازبکی بازنشر میکنند.
این کانالها علاوه بر اینکه جنگ علیه دولت پاکستان را «مشروع و برحق» میدانند، طالبان پاکستانی را «برادران مجاهد و سربازان اسلام» خطاب میکنند. کانالهای رسمی طالبان پاکستان نیز رهبر طالبان افغانستان را «امیرالمومنین» میخوانند و پیامهایی از ملا عمر، ملا هبتالله آخندزاده و دیگر رهبران طالبان درباره جهاد بازنشر میکنند.
در پیامی که تحریک طالبان پاکستان ۲۲ دسامبر به مناسبت درگذشت مادر ملا عمر منتشر کرد، از رهبر پیشین طالبان بهعنوان «عمر ثالث» یاد شده است؛ لقبی که در تعبیر طالبان به جایگاه معنوی او پس از عمر بن خطاب، اشاره دارد. این گروه در پیام خود از همه مسلمانان خواست برای شادی روح مادر ملا عمر مراسم فاتحه برگزار کنند.
