کاشت درختانِ جدید از همین امروز میتواند کلیدِ جبرانِ گازهای گلخانهای از جو و کاهشِ خطرِ سیلِ ناشی از آبوهوایِ شدید تشدیدشده بر اثر تغییرات اقلیمی باشد.
همین امر باعث شده ایجادِ جنگلزارها به یکی از محورهای اصلی برای بسیاری از دولتها در سراسر جهان از جمله بریتانیا تبدیل شود. بریتانیا پارسال و پیش از نشست COP30، سرمایهگذاریِ ۱ میلیارد پوندی (حدود ۱.۵ میلیارد یورو) برای درختکاری را آغاز کرد.
اتحادیه اروپا نیز به افزایشِ قابلتوجهِ پوششِ درختی متعهد شده و وعده داده است که تا سالِ ۲۰۳۰ سه میلیارد درختِ دیگر در چارچوبِ راهبردهای تنوعِ زیستی و جنگلِ خود بکارد.
اما پیشرفتِ واقعی تا امروز چقدر بوده و چرا کارشناسان هشدار میدهند زمان در حالِ از دست رفتن است؟
خطرِ جاماندنِ بریتانیا از اهدافِ درختکاری
تحلیلِ تازهِ واحدِ اطلاعاتِ انرژی و اقلیم (ECIU) نشان میدهد بریتانیا از اهدافِ درختکاریِ خود عقب میماند و هشدار میدهد این کشور ممکن است «پنجرهِ حیاتی» ایجادِ جنگلزارها را که برای تحققِ اهدافِ اقلیمی و طبیعی لازم است، از دست بدهد.
این گزارش نشان میدهد بیش از ۷۰ درصدِ جذبِ کربن از درختانِ تازهکاشتهشده تا سالِ ۲۰۵۰ از درختانی خواهد بود که طیِ پنج سالِ آینده کاشته میشوند. علت، فاصلهِ زمانی میانِ کاشتِ یک درخت تا رسیدنِ آن به اوجِ توانِ جذبِ کربن است.
با این حال، اگر نرخهای فعلیِ کاشت حفظ شود، مساحتِ درختکاریِ ازدسترفته معادلِ سه برابرِ اندازهِ بزرگلندن خواهد بود و میزانِ جذبِ کربن یکسوم کمتر از «مسیرِ متوازنِ» کمیتهِ تغییراتِ اقلیم (CCC) میشود؛ معادلِ همهِ انتشارهایِ باقیماندهِ صنعتی در سالِ ۲۰۵۰.
مسیرِ متوازنِ CCC نقشهِ راهِ بریتانیا برای رسیدن به انتشارِ خالصِ صفر تا سالِ ۲۰۵۰ است و خواستارِ کاهشِ ۸۷ درصدیِ انتشارها تا ۲۰۴۰ و نیز تقویتِ تلاشها در انرژیهایِ تجدیدپذیر، بهرهوریِ انرژی و گیراندازیِ کربن است.
چرا درختان برای اهدافِ اقلیمی اینقدر مهماند؟
تام کانتیلون، تحلیلگرِ ارشد در ECIU، معتقد است درختان برای اینکه بریتانیا به انتشارِ خالصِ صفر برسد و اقلیم دوباره به تعادل برگردد «حیاتی» هستند.
او میگوید: «پس از سالها تاخیر و از دست رفتنِ اهداف، باید همین حالا درختان کاشته شوند تا بهموقع به بلوغ برسند، انتشارهایِ کربنی را جذب کنند و به تحققِ اهداف کمک کنند و همچنین جریانِ بارشهایِ بسیار شدید را که بهدلیلِ تغییراتِ اقلیمی در بریتانیا بدتر میشود کند کنند.»
با هر ۱ درجهِ سلسیوس افزایشِ دمایِ هوا، جو میتواند حدودِ ۷ درصد رطوبتِ بیشتری در خود نگه دارد که به بارشهایِ شدیدتر و سنگینتر منجر میشود.
کارشناسان پیشبینی میکنند تا سالِ ۲۰۵۰ در نتیجهِ گرمایش، ۱.۷ میلیون خانهِ دیگر در معرضِ خطرِ سیل قرار گیرد؛ اما میافزایند کاشتِ درختانِ جدید میتواند سالانه بیش از ۴۰۰ میلیون پوند (۴۶۱ میلیون یورو) مزایایِ حفاظتی در برابرِ سیل فراهم کند.
علت این است که جنگلها عملاً مانند اسفنجهایِ غولپیکر عمل میکنند؛ جریانِ آب را کند میکنند و حجمِ رواناب را کاهش میدهند و درختان میتوانند بیش از هر نوعِ پوششِ گیاهیِ دیگری آب را تبخیر کنند.
کاترین براون از بنیادهایِ حیاتوحش میگوید: «درختکاری میتواند به بهبودِ کیفیتِ آب کمک کند و در موجهایِ گرما برای پارکها و خیابانها سایه فراهم کند.»
او میافزاید: «این راهحلهایِ مبتنی بر طبیعت همچنین زیستگاههایِ بسیار موردِ نیاز برای حیاتوحش فراهم میکنند و به گونههایی مانند موشهایِ جنگلی، پروانهها و دارکوبِ کوچکِ خالدار خانه میدهند.»
براون اضافه میکند که این گزارش بر ضرورتِ «سرمایهگذاریِ فوری» در راهحلهایِ طبیعی تاکید دارد و میگوید: «دولتِ [بریتانیا] باید موانع را بردارد و روندِ صدورِ approvals برای درختکاری را تسریع کند تا بتوانیم بیواسطه با چالشهایِ اقلیمی روبهرو شویم، حیاتوحشِ آسیبدیده را تقویت کنیم و همزمان از خانهها، کسبوکارها و معیشتِ مردم حفاظت کنیم.»
سخنگویِ وزارتِ محیطزیست، غذا و امورِ روستاییِ بریتانیا (دفرا) به یورونیوز گرین گفت: «در سالهایِ ۲۰۲۴-۲۰۵۲، ۱۰.۴ میلیون درخت کاشتهایم و دو مورد از سه جنگلِ ملیِ جدید را اعلام کردهایم.»
او افزود: «درختان برای مردم و سیاره حیاتیاند و درختکاری اکنون در بالاترین سطحِ ۲۰ سالِ اخیر قرار دارد.» اما به ادعاهایِ ECIU درباره عقبماندنِ بریتانیا از هدف پاسخ نداد.
ابتکارِ سه میلیارد درختِ اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا ابتکارِ سه میلیارد درختِ خود را در سالِ ۲۰۱۰ آغاز کرد؛ اقدامی که میتواند تا سالِ ۲۰۵۰ سالانه ۱۵ میلیون تن دیاکسیدکربن را از هوا حذف کند.
کمیسیونِ اروپا در وبسایتِ خود اعلام کرده است: «برای رسیدن به این هدفِ بلندپروازانه، به همراهیِ همه نیاز داریم؛ تا درخت بکارند و مطمئن شوند که در طولِ زمان رشد میکنند.»
او میافزاید: «درختکاری نیازمندِ همکاریِ همهِ دستاندرکاران است و موفقیتِ این تعهد بهطورِ جدی به ابتکارهایِ مردمی وابسته است. از افراد، مالکانِ زمین، نهالستانها، انجمنها، شرکتها و نهادهایِ عمومی مانند شهرها و مناطق خواسته میشود در این ابتکار مشارکت کنند.»
با این حال، بنا بر ابزارِ آنلاینِ راهاندازیشده توسطِ کمیسیون، تاکنون کمتر از ۳۸ میلیون درخت در اتحادیه اروپا کاشته شده است. این روند عمدتاً بهپیشگامیِ بلژیک بوده که ۷,۶۶۱,۶۹۳ درختِ جدید کاشته است و پس از آن ایرلند (۵,۳۰۰,۶۹۹) و دانمارک (۴,۳۸۷,۶۰۵) قرار دارند.
در انتهایِ فهرست، قبرس قرار دارد که تاکنون فقط ۱۴۵ درخت کاشته است. پس از آن سوئد (۲۵۰) و مجارستان (۱,۹۶۴) میآیند.
این یعنی اتحادیه اروپا پس از پنج سال از آغازِ ابتکار، تنها ۱.۲۶ درصدِ هدفِ خود را محقق کرده است. مگر آنکه نرخهایِ درختکاری بهطورِ چشمگیری افزایش یابد، دست یافتن به سه میلیارد درختِ جدید تا سالِ ۲۰۳۰ بعید خواهد بود.
یک مقامِ کمیسیونِ اروپا به یورونیوز گرین گفت: «ابتکارِ سه میلیارد درخت، یک «تعهدِ داوطلبانه» است که هدفش بسیجِ سازمانها و افرادِ فعال در درختکاری برای گزارشدهیِ فعالیتهایشان است.»
او افزود: «کمیسیون آگاه است که تعدادِ فعلیِ درختانِ گزارششده کمتر از هدف است. به همین دلیل، از فعالیتهایِ اطلاعرسانی مانند کارگاهها و وبینارها که آگاهی نسبت به این ابتکار را افزایش میدهند حمایت میکنیم.»
کمیسیون قصد دارد در سالِ ۲۰۲۷ جایزهای راهاندازی کند که «درختکاریِ نوآورانه و تاثیرگذار» را به رسمیت میشناسد؛ اقدامی که امید میرود پیشرفتهایِ بزرگی بهسویِ هدفِ بلندپروازانهِ آن رقم بزند.
