یکی از سالمماندهترین خانههای رومیِ باستان روی تپه پالاتین برای نخستین بار به روی عموم گشوده میشود؛ البته از طریق تور پخشزنده از فرسکوها و موزاییکهای زیرزمینیِ دور از دسترس آن.
خانه گریفینها نخستین بار اوایل سده بیستم و در جریان حفاریهای تپه پالاتین کشف شد؛ تپهای سرسبز که از فرومِ رومی سربرمیآورد و امروز با ویرانههای آجریِ سرخرنگش چشماندازهای مرکز رم را تحتالشعاع قرار میدهد.
این تپه که درست کنار کولوسئوم قرار دارد، در دوران جمهوریِ روم محل معابد و خانههای شهروندان برجسته بود؛ دورانی که بهطور سنتی از ۵۰۹ پیش از میلاد تا ۲۷ پیش از میلاد تاریخگذاری میشود. در امپراتوریِ پس از آن، اینجا به محله اشراف بدل شد و کاخهای تازه بر فراز خانههای قدیمی ساخته شد.
خانه گریفینها از خانههای دوره جمهوریِ اولیه است و پس از آنکه امپراتور دومیتیان در سده نخست میلادی کاخش را بر فراز آن ساخت، زیرِ زمین از چشمها پنهان ماند.
اکنون برای نخستین بار، عموم مردم میتوانند بهصورت مجازی از خانه گریفینها و فرسکوهای تازه مرمتشده آن بازدید کنند؛ از جمله تزئینی که نام این خانه از آن گرفته شده است: یک فرسکوی نیمدایرهقوسی با نقش دو گریفین، موجودات اسطورهایِ نیمه عقاب و نیمه شیر.
پخشزنده دیدنیهایی را به بازدیدکنندگان نشان میدهد که در غیر این صورت قابل مشاهده نیست
بازدیدکنندگان عملا در اتاقهای صمیمیِ این خانه قدم نخواهند زد؛ اتاقهایی که تنها از راه پلکانی زیرزمینیِ بسیار شیبدار قابل دسترسی است. در عوض، کسانی که بالا روی زمین هستند میبینند که راهنما با گوشیِ هوشمندی که روی سر نصب شده، به دوموس میرود و در اتاقهایش قدم میزند و بازدید را بهصورت زنده پخش و روایت میکند.
این تور زنده و مجازی چندین کارکرد دارد. به بازدیدکنندگان امکان میدهد «دیدنِ» دوموسی را که بهدلیل قرار داشتن در زیرزمین، در حالت عادی از دسترس خارج است. و با محدود کردن تعداد افراد حاضر در اتاقها، پخشزنده از فرسکوهای ظریف در برابر رطوبت و دیاکسیدکربنِ بیش از حد محافظت میکند.
فدریکا رینالدی، مسئول پروژه، گفت باستانشناسان چیز زیادی درباره خانوادهای که آنجا زندگی میکرده نمیدانند، اما آشکارا مرفه بودهاند. سطح تزئینات یادآور برخی خانههای شیک آن دوره در پمپئی است. فرسکوها شامل طرحهای شبهمرمر با رنگهای غنی و موزاییکهای کف با مکعبهای سهبعدی هستند.
او گفت: «قرار گرفتن در بلندترین نقطه تپه، توزیع در چند سطح که از شیبهای خودِ تپه پالاتین بهره میبرد، و میزان حفاظت، آن را امروز به نمونهای تقریبا درسی بدل کرده است.»
او افزود: «بیتردید این دوموس در بالاترین سطح استاندارد بود.»
تور پخشزنده را چه زمانی میتوان دید؟
از ۳ مارس، تورهای پخشزنده بهصورت هفتگی و در روزهای سهشنبه برگزار میشود؛ یکی به زبان ایتالیایی و یکی به زبان انگلیسی، هرچند احتمال برگزاریهای بیشتر هم وجود دارد.
گروهها به دوازده نفر محدود است و نیاز به رزرو دارند و علاوه بر بلیت معمولِ ورودیِ کولوسئوم-تپه پالاتین، بلیت اضافی لازم است.
مرمت خانه گریفینها یکی از ۱۰ پروژهای است که اتحادیه اروپا در پارک باستانشناسی تامین مالی کرده و بخشی از تلاشی است برای هدایت گردشگران به فراتر از کولوسئوم و فرومِ بسیار پربازدید؛ مکانهایی که اغلب زیر فشار انبوه بازدیدکنندگان قرار میگیرند.
رئیس پارک، سیمونه کوئیلیچی گفت: «این فرصت بسیار خوبی است تا تمام گستره پارک را بهدرستی به نمایش بگذاریم.»
